Tọa đàm khoa học: Công nghiệp hóa của các nước có mức thu nhập trung bình thấp trong bối cảnh mới

Tham dự Tọa đàm, về phía Hội đồng Lý luận Trung ương có: GS,TS Phùng Hữu Phú, Phó Chủ tịch thường trực; GS,TS Tạ Ngọc Tấn, Phó Chủ tịch chuyên trách; PGS,TS Nguyễn Văn Thạo, Phó Chủ tịch chuyên trách; PGS,TS Phạm Văn Linh, Phó Chủ tịch chuyên trách. Về phía Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, dự Tọa đàm có PGS,TS Lê Quốc Lý, Phó Giám đốc Học viện; đại diện lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Học viện; các chuyên gia, nhà khoa học trong hệ thống Học viện. 
Về phía UNDP, tham dự Tọa đàm có ông Kamal Malhotra, Trưởng đại diện UNDP tại Việt Nam; bà Caitlin Wiese, Giám đốc quốc gia UNDP tại Việt Nam và GS Ha Joon Chang, Đại học Cambridge Vương quốc Anh – diễn giả. 

                                                                 Toàn cảnh Tọa đàm

Trao đổi tại Tọa đàm, GS Ha Joon Chang cho biết, quá trình công nghiệp hóa đòi hỏi sự tích tụ của các nhân tố như tiềm lực khoa học, công nghệ và tổ chức, bao gồm cả kỹ năng người lao động. Điều đó đòi hỏi các nước đang phát triển cần bảo vệ nhà sản xuất trong nước trước các đối  thủ nước ngoài có tiềm lực mạnh, nếu không sẽ bị xóa sổ ngay cả trước khi có cơ hội cạnh tranh. Đây là logic của "ngành công nghiệp non trẻ", do Alexander Hamilton, Bộ trưởng Tài chính đầu tiên của Hoa Kỳ xây dựng và là mẫu số chung trong chính sách công nghiệp hóa mà hầu hết các nước phát triển hiện nay đều đã thực thi.
Để đẩy mạnh công nghiệp hóa, giai đoạn đầu, hầu hết các quốc gia đều thực hiện phương pháp bảo hộ (qua thuế quan, hạn chế định lượng); hay qua trợ cấp với các hình thức như: trợ cấp trực tiếp để bù lỗ, trợ cấp để giảm chi phí vốn, trợ cấp trực tiếp để khuyến khích các hoạt động mong muốn (như đầu tư thiết bị, đẩy mạnh R&D hay đào tạo công nhân); hoặc nhà nước cung cấp các nhân tố đầu vào ở mức giá dưới thị trường (ví dụ như R&D, tư vấn, đào tạo…)… Để có một chính sách công nghiệp thành công, GS Ha Joon Chang cho rằng cần có một kế hoạch hợp lý do một cơ quan điều phối chuyên trách điều hành; cần có một cơ chế kỷ luật khi không thực hiện đúng mục tiêu và lộ trình đặt ra; và cần một cơ chế để khu vực tư nhân có thể chia sẻ kiến thức và thỏa hiệp.
Khẳng định vai trò, sự cần thiết của công nghiệp hóa trong tiến trình phát triển của các quốc gia nói chung, Việt Nam nói riêng, tại Tọa đàm, các chuyên gia, nhà khoa học của UNDP, Học viện và Hội đồng Lý luận Trung ương cùng luận bàn, xác định và trao đổi các nội hàm xoay xung quanh chủ đề Tọa đàm, qua đó nhận diện rõ tiềm năng, lợi thế cũng như những tồn tại, hạn chế, điểm nghẽn trong chính sách công nghiệp hóa của Việt Nam; từ đó gợi mở các chính sách, chiến lược công nghiệp hóa phù hợp trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 và những hiệp định thương mại Việt Nam đã tham gia. 
Theo các chuyên gia, đặc trưng của kinh tế Việt Nam hiện nay là lao động dư thừa trong nông nghiệp và khu vực kinh tế cá thể còn rất lớn. Vì thế, dư địa tăng năng suất qua tái phân bổ nguồn lao động rất lớn. Bên cạnh đó, tỷ lệ đầu tư không thấp nhưng cơ cấu không hiệu quả. Doanh nghiệp nhà nước giữ vị trí cao và được ưu đãi về vốn, về đất đai nhưng hiệu quả sản xuất còn yếu kém; doanh nghiệp tư nhân còn manh mún, năng lực cạnh tranh yếu. Do đó, để tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực, tăng năng suất, điểm mấu chốt là phải cải cách thể chế trong thị trường yếu tố sản xuất và cải cách quản trị đối với khu vực doanh nghiệp nhà nước.
Doanh nghiệp FDI hiện chiếm vị trí lớn nhưng chất lượng đầu tư còn thấp, tương đối “độc lập” với các khu vực kinh tế khác, ít tác động đến sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tác động lan tỏa công nghệ, tri thức kinh doanh đến nền kinh tế cũng chưa được nhiều. Vì vậy, cần phải thay đổi chiến lược thu hút vốn FDI để góp phần tăng năng suất; tăng cường tính tương hỗ, gắn kết dọc để tăng năng suất khu vực doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là với khu vực SME. 
Đối với một nước còn ở mức thu nhập trung bình, nhất là trung bình thấp, công nghiệp là khu vực năng động nhất, năng suất cao nhất và dư địa cho đổi mới cũng lớn nhất. Do đó, cần đẩy mạnh công nghiệp hóa theo hướng hiện đại sẽ thu hút lao động dư thừa trong nông nghiệp, chú trọng các ngành lắp ráp, chế biến tiến sâu vào sản phẩm trung gian để tăng giá trị tănh thêm. Cùng với đó là cải thiện thị trường lao động, thị trường vốn để các nguồn lực di chuyển đến các khu vực có năng suất cao. Không chỉ khuyến khích khởi nghiệp mà còn có chính sách nuôi dưỡng để mỗi doanh nghiệp sớm đạt quy mô, tăng năng suất, tăng sức cạnh tranh.
Để quá trình công nghiệp hóa thành công, Việt Nam cần có hoài bão, tầm nhìn và cần có một cơ quan điều phối chuyên trách thống nhất trong toàn quốc, ông Kamal Malhotra, Trưởng đại diện UNDP tại Việt Nam chia sẻ.

                            GS,TS Nguyễn Xuân Thắng chủ trì buổi tiếp và trao đổi
* Trước đó, GS,TS Nguyễn Xuân Thắng đã có buổi tiếp và làm việc với ông ông Kamal Malhotra, Trưởng đại diện UNDP tại Việt Nam. Tham dự buổi tiếp có đại diện lãnh đạo Hội đồng Lý luận Trung ương; đại diện lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Học viện: Viện Kinh tế, Viện Kinh tế chính trị học, Vụ Hợp tác quốc tế. 
Tại buổi tiếp và làm việc, GS,TS Nguyễn Xuân Thắng và ông Kamla đã trao đổi, chia sẻ những vấn đề cùng quan tâm, qua đó gợi mở hướng hợp tác giữa UNDP với Học viện và Hội đồng Lý luận Trung ương./.

Tin: Bùi Thanh; ảnh: Mạnh Thắng

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Các tin khác

ALBUM ẢNH

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Đang truy cập: 106 Hôm nay: 4425 Tháng hiện tại: 96605 Tổng lượt truy cập: 9639120

Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về Phòng Thông tin điện tử
Số 135 Nguyễn Phong Sắc, Cầu Giấy, Hà Nội
Email: ttdt@npa.org.vn;
Trân trọng cảm ơn!
LÊN ĐẦU TRANG