Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Xây dựng chương trình, giáo trình về phát triển kinh tế tập thể gắn với xây dựng nông thôn mới ứng dụng giảng dạy tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, các trường chính trị cấp tỉnh, trung tâm chính trị cấp xã”
Chiều ngày 25/6/2026, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Xây dựng chương trình, giáo trình về phát triển kinh tế tập thể gắn với xây dựng nông thôn mới ứng dụng giảng dạy tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, các trường chính trị cấp tỉnh, trung tâm chính trị cấp xã”.
Chủ trì Hội thảo có các đồng chí: đồng chí Lê Minh Hoan, Ủy viên Trung ương Đảng khóa XII, XIII, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam khóa XV, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; PGS,TS Hoàng Phúc Lâm, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; đồng chí Võ Văn Hưng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường; PGS,TS Hoàng Anh, Vụ trưởng Vụ Quản lý khoa học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
Dự hội thảo có đại diện lãnh đạo các ban, Bộ, ngành đoàn thể; các tổ chức chính trị xã hội nghề nghiệp ở trung ương; lãnh đạo các trường chính trị tỉnh thành phố trực thuộc Trung ương; lãnh đạo các trung tâm chính trị cấp xã, phường, đặc khu; các doanh nghiệp, hợp tác xã tiêu biểu; các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài Học viện.
Hội thảo được tổ chức trong khuôn khổ thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp quốc gia: “Nghiên cứu biên soạn chương trình, giáo trình về cơ sở lý luận và thực tiễn phát triển kinh tế tập thể gắn với xây dựng nông thôn mới tại các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị thuộc hệ thống Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, các trường chính trị cấp tỉnh và trung tâm chính trị cấp xã” theo Quyết định số 746/QĐ-BNN-VPĐP ngày 18/02/2025 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Hợp đồng số 09/HĐ-KHCNNTM-2026 ký ngày 26/01/2026 giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
Các đồng chí Chủ trì Hội thảo
Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS,TS Hoàng Phúc Lâm, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh, phát triển kinh tế tập thể, với nòng cốt là hợp tác xã, không chỉ là một thành phần kinh tế được Hiến pháp và pháp luật ghi nhận, mà còn là phương thức tổ chức phát triển có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với hiện đại hóa nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới và thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội. Kinh tế tập thể góp phần liên kết các nguồn lực riêng lẻ thành sức mạnh chung, kết nối người nông dân với thị trường, khoa học công nghệ, doanh nghiệp và các chuỗi giá trị hiện đại, qua đó tạo điều kiện để người dân tham gia sâu hơn và thụ hưởng nhiều hơn từ quá trình phát triển.
Theo PGS,TS Hoàng Phúc Lâm, sau hơn 15 năm triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, yêu cầu đặt ra hiện nay đã cao hơn, chuyển từ mục tiêu hoàn thiện hạ tầng sang kiến tạo không gian phát triển; từ phát triển đơn ngành sang phát triển tích hợp; từ nâng cao đời sống vật chất sang phát triển toàn diện về kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường và chất lượng sống của người dân. Vì vậy, phát triển kinh tế tập thể và xây dựng nông thôn mới có mối quan hệ hữu cơ, tác động qua lại, thúc đẩy lẫn nhau; trong đó, kinh tế tập thể tạo nền tảng tổ chức sản xuất, liên kết cộng đồng, huy động nguồn lực xã hội, còn xây dựng nông thôn mới tạo môi trường thể chế, hạ tầng và điều kiện để kinh tế tập thể phát huy hiệu quả.
Đồng chí cho rằng, phát triển kinh tế tập thể gắn với xây dựng nông thôn mới không chỉ là vấn đề của thực tiễn phát triển, mà còn là yêu cầu cấp thiết của công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Với chức năng là trung tâm quốc gia đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý, đồng thời là cơ quan thống nhất quản lý chương trình, nội dung đào tạo, bồi dưỡng trong hệ thống các trường chính trị và cơ sở đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh có trách nhiệm chuyển hóa chủ trương, quan điểm của Đảng về phát triển kinh tế tập thể và xây dựng nông thôn mới thành nội dung đào tạo, bồi dưỡng phù hợp với từng nhóm đối tượng cán bộ.
Đồng chí Lê Minh Hoan, Ủy viên Trung ương Đảng khóa XII, XIII, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam khóa XV, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phát biểu tại Hội thảo
PGS,TS Hoàng Phúc Lâm, Phó Bí thư Đảng ủy, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu khai mạc và đề dẫn Hội thảo
PGS,TS Hoàng Phúc Lâm chỉ rõ, thời gian qua, các nội dung liên quan đến kinh tế tập thể, hợp tác xã, phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn và xây dựng nông thôn mới đã từng bước được tích hợp trong chương trình đào tạo, bồi dưỡng của Học viện, các trường chính trị cấp tỉnh và các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị. Tuy nhiên, việc tích hợp chủ yếu vẫn theo hướng lồng ghép, chưa có một chương trình, giáo trình tương đối hoàn chỉnh, thống nhất và chuyên biệt về phát triển kinh tế tập thể gắn với xây dựng nông thôn mới để sử dụng trong toàn hệ thống. Đây là khoảng trống cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung và hoàn thiện.
Đề dẫn một số nội dung trọng tâm cần tập trung thảo luận, PGS,TS Hoàng Phúc Lâm đề nghị Hội thảo làm rõ cơ sở lý luận, chính trị, pháp lý và thực tiễn của việc xây dựng chương trình, giáo trình; xác định rõ đối tượng đào tạo, bồi dưỡng và chuẩn đầu ra; thảo luận khung chương trình, cấu trúc giáo trình, hệ thống chuyên đề phù hợp với từng cấp độ đào tạo; đổi mới phương pháp giảng dạy, học tập theo hướng tăng cường tình huống thực tiễn, mô hình điển hình, bài học kinh nghiệm, khảo sát thực tế và bài tập vận dụng; đồng thời đề xuất cơ chế cập nhật, bổ sung, phát triển chương trình, giáo trình trong điều kiện thực tiễn luôn vận động, đổi mới.
Đồng chí Võ Văn Hưng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu tại Hội thảo
Đại biểu tham dự Hội thảo
Phát biểu chào mừng Hội thảo, đồng chí Võ Văn Hưng, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đánh giá cao ý nghĩa của Hội thảo trong việc góp phần hoàn thiện cơ sở khoa học và thực tiễn cho công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ về phát triển kinh tế tập thể gắn với xây dựng nông thôn mới. Đồng chí nhấn mạnh, trong bối cảnh ngành nông nghiệp chuyển mạnh sang tư duy kinh tế nông nghiệp, phát triển xanh, tuần hoàn, hữu cơ và thích ứng với biến đổi khí hậu, hợp tác xã giữ vai trò quan trọng trong tổ chức lại sản xuất, kết nối nông dân với doanh nghiệp, thị trường, khoa học công nghệ và các tiêu chuẩn mới của chuỗi giá trị.
Từ thực tiễn sản xuất và xuất khẩu nông sản, Thứ trưởng Võ Văn Hưng cho rằng hợp tác xã cần được phát triển như hạt nhân của chuỗi liên kết, là cầu nối đưa tri thức, công nghệ, phương thức quản trị hiện đại về nông thôn; đồng thời góp phần xây dựng lòng tin, khơi dậy tinh thần hợp tác và tạo nền tảng cho phát triển bền vững khu vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn.
Về định hướng thời gian tới, đồng chí khẳng định Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp chặt chẽ với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trong hoàn thiện chương trình, giáo trình theo hướng chuẩn hóa, hiện đại, sát thực tiễn; xây dựng ngân hàng dữ liệu, tình huống và mô hình hợp tác xã điển hình; tăng cường khảo sát, tổng kết thực tiễn; kết nối đội ngũ chuyên gia, giảng viên, nhà quản lý, doanh nghiệp để hình thành hệ sinh thái tri thức về kinh tế tập thể. Đồng chí tin tưởng, kết quả Hội thảo sẽ góp phần trang bị cho đội ngũ cán bộ tư duy đổi mới, năng lực tổ chức thực tiễn, đưa chủ trương của Đảng về kinh tế tập thể đi vào cuộc sống.
Hội thảo được tổ chức thành 2 phiên, Phiên 1: tham luận, toạ đàm “Sự cần thiết thực hiện nhiệm vụ “ Nghiên cứu, biên soạn chương trình, giáo trình về cơ sở lý luận, thực tiễn phát triển kinh tế tập thể gắn với xây dựng nông thông mới tại các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị thuộc hệ thống Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, các trường chính trị cấp tỉnh, trung tâm chính trị cấp xã”; Phiên 2 toạ đàm bàn tròn về nội dung “Chương trình, giáo trình về cơ sở lý luận, thực tiễn phát triển kinh tế tập thể gắn với xây dựng nông thôn mới tại các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị thuộc hệ thống Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, các trường chính trị cấp tỉnh, trung tâm chính trị cấp xã”.
Đại biểu tham luận tại Hội thảo
Đại biểu tham luận tại Hội thảo
Giới thiệu về nhiệm vụ, TS Trần Thị Thái, Chủ nhiệm nhiệm vụ, cho biết việc nghiên cứu, biên soạn chương trình, giáo trình đào tạo, bồi dưỡng về phát triển kinh tế tập thể gắn với xây dựng nông thôn mới nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 20-NQ/TW và Nghị quyết số 134/NQ-CP của Chính phủ. Nhiệm vụ hướng tới nâng cao nhận thức, năng lực tham mưu, tổ chức thực thi chính sách cho đội ngũ cán bộ, góp phần phát triển bền vững khu vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế.
Theo TS Trần Thị Thái, chương trình được thiết kế linh hoạt theo từng cấp độ đào tạo, bồi dưỡng; nội dung bao quát từ lý luận, chủ trương, chính sách, pháp luật đến kỹ năng quản trị hợp tác xã, liên kết sản xuất, phát triển chuỗi giá trị và xử lý tình huống thực tiễn. Giáo trình dự kiến gồm 10 chuyên đề, gắn nghiên cứu lý luận với khảo sát thực tiễn, nhằm trang bị cho cán bộ tư duy hợp tác, năng lực kết nối, tổ chức thực hiện và đưa chính sách kinh tế tập thể vào cuộc sống hiệu quả, bền vững.
Tham luận tại hội thảo về “Cơ sở lý luận và thực tiễn về sự cần thiết xây dựng chương trình, giáo trình đào tạo, bồi dưỡng về phát triển kinh tế tập thể gắn với xây dựng nông thôn mới”, đồng chí Lê Minh Hoan, Ủy viên Trung ương Đảng khóa XII, XIII, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam khóa XV, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về nhấn mạnh, phát triển kinh tế tập thể gắn với xây dựng nông thôn mới là yêu cầu khách quan trong bối cảnh nông nghiệp, nông dân, nông thôn đang chuyển mạnh sang tư duy liên kết, hợp tác và phát triển bền vững. Kinh tế tập thể không chỉ là một mô hình kinh tế, mà còn là phương thức tổ chức cộng đồng, huy động nguồn lực xã hội, xây dựng niềm tin và thực hành dân chủ ở cơ sở. Trên nền tảng tư tưởng Hồ Chí Minh về hợp tác xã, cùng quan điểm của Đảng tại Nghị quyết số 20-NQ/TW và Kết luận số 70-KL/TW, việc đưa nội dung phát triển kinh tế tập thể vào hệ thống đào tạo lý luận chính trị có ý nghĩa lý luận, chính trị và thực tiễn sâu sắc.
Từ thực tiễn hiện nay, tham luận chỉ rõ khoảng cách giữa chủ trương và năng lực tổ chức thực hiện ở cơ sở, nhất là khi nhiều cán bộ còn thiếu kiến thức về kinh tế hợp tác, quản trị chuỗi giá trị, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển cộng đồng. Vì vậy, xây dựng chương trình, giáo trình đào tạo, bồi dưỡng về phát triển kinh tế tập thể gắn với xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ cấp thiết, nhằm hình thành đội ngũ cán bộ có tư duy hệ sinh thái, biết kết nối, dẫn dắt và kiến tạo niềm tin trong cộng đồng. Đây cũng là giải pháp căn cơ để kinh tế tập thể trở thành nhu cầu tự thân của người dân, nền tảng của phát triển cộng đồng và động lực bền vững cho xây dựng nông thôn mới.
TS Trần Thị Thái, Chủ nhiệm Đề tài giới thiệu về nhiệm vụ của Đề tài
Quang cảnh Hội thảo
Tại Hội thảo, các đại biểu cho rằng phát triển kinh tế tập thể gắn với xây dựng nông thôn mới không chỉ là yêu cầu chuyên môn trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, mà còn là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược hiện nay. Các ý kiến nhấn mạnh cần chuyển từ tư duy sản xuất cá thể sang tư duy hợp tác, từ phát triển từng hộ riêng lẻ sang phát triển cộng đồng, từ cạnh tranh đơn lẻ sang liên kết cùng phát triển. Kinh tế tập thể, với nòng cốt là hợp tác xã, cần được nhìn nhận không chỉ là mô hình kinh tế, mà còn là phương thức liên kết xã hội, cơ chế huy động nguồn lực cộng đồng, không gian xây dựng niềm tin và môi trường thực hành dân chủ ở cơ sở.
Từ thực tiễn triển khai, Hội thảo chỉ rõ còn khoảng cách giữa chủ trương và năng lực thực thi, nhất là khi một bộ phận cán bộ cơ sở chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về kinh tế hợp tác, quản trị chuỗi giá trị, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số trong hợp tác xã. Vì vậy, chương trình, giáo trình cần được xây dựng theo hướng chuyển từ dạy mô hình sang dạy tư duy, tăng cường tình huống thực tiễn, mô hình điển hình, bài học kinh nghiệm; đồng thời chú trọng rèn luyện kỹ năng lắng nghe, đối thoại, kết nối, thuyết phục và huy động sự tham gia của cộng đồng, qua đó góp phần hình thành đội ngũ cán bộ có khả năng dẫn dắt cộng đồng, kiến tạo liên kết và khơi dậy nội lực địa phương.
Đại biểu tham dự Hội thảo chụp ảnh chung
Đức Mạnh, HG