Hội thảo khoa học “Hài hòa tôn giáo trong bối cảnh đa dạng tôn giáo, tộc người”

Sáng ngày 10/9/2026, tại Hà Nội, Viện Dân tộc và Tôn giáo, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp với Viện Leimena, Indonesia tổ chức Hội thảo khoa học “Hài hòa tôn giáo trong bối cảnh đa dạng tôn giáo, tộc người”. PGS,TS Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh dự và phát biểu khai mạc Hội thảo.

Hội thảo do PGS,TS Hoàng Thị Lan, Viện trưởng Viện Dân tộc và Tôn giáo, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; GS,TS Amin Abdullah, thành viên Ban Chỉ đạo Cục Phát triển Hệ tư tưởng Pancasila (BPIP), Indonesia; TS Matius Ho, Giám đốc Viện Leimena, Indonesia đồng chủ trì. Cùng dự có các chuyên gia, nhà khoa học, nhà nghiên cứu, chức sắc tôn giáo và đại biểu của Việt Nam, Indonesia.

PGS,TS Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh dự và phát biểu khai mạc Hội thảo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS,TS Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc thường trực Học viện chào mừng các đại biểu, chuyên gia, học giả tham dự; đồng thời đánh giá cao sự phối hợp trách nhiệm, chủ động giữa Viện Dân tộc và Tôn giáo và Viện Leimena trong tổ chức hoạt động khoa học có ý nghĩa thiết thực này.

Đề cập đến vị trí, vai trò của tôn giáo trong đời sống xã hội, PGS,TS Lê Hải Bình nhấn mạnh, tôn giáo là một hiện tượng xã hội có lịch sử lâu dài, gắn bó với đời sống tinh thần của con người. Trong xã hội hiện đại, tôn giáo ngày càng tham gia rõ nét, sâu rộng vào các lĩnh vực y tế, giáo dục, từ thiện nhân đạo, bảo vệ môi trường, chăm sóc cộng đồng và đối thoại xã hội. Cùng với đó, sự gia tăng giao lưu giữa các quốc gia, tộc người và tôn giáo đang làm cho các quan hệ liên văn hóa ngày càng đa dạng, đồng thời đặt ra nhiều vấn đề mới cần tiếp tục nghiên cứu, trao đổi.

PGS,TS Lê Hải Bình cho biết, Việt Nam là quốc gia đa dân tộc, đa tôn giáo, với 54 dân tộc và 41 tổ chức tôn giáo thuộc 16 truyền thống tôn giáo được chính quyền các cấp công nhận. Trong bối cảnh đó, Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn nhất quán quan điểm tôn trọng và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân; trân trọng những giá trị văn hóa, đạo đức tốt đẹp của các tôn giáo; tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân tôn giáo hoạt động theo quy định của pháp luật, đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

TS Matius Ho, Giám đốc Viện Leimena, Indonesia phát biểu tại Hội thảo

PGS,TS Hoàng Thị Lan, Viện trưởng Viện Dân tộc và Tôn giáo, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu tại Hội thảo

Thực tiễn Việt Nam cho thấy, hài hòa tôn giáo là một xu hướng chủ đạo, được thể hiện thông qua những giá trị tư tưởng, văn hóa, đạo đức, lối sống, cũng như qua những đóng góp thiết thực của các tổ chức, chức sắc, chức việc, nhà tu hành, tín đồ trong hoạt động từ thiện, nhân đạo, an sinh xã hội và phục vụ cộng đồng. Những giá trị như nhân ái, trách nhiệm, hướng thiện, đoàn kết, sẻ chia và yêu thương con người đã góp phần tích cực xây dựng đời sống văn hóa, củng cố đồng thuận xã hội và phát triển con người. Việc phát huy nguồn lực tôn giáo, theo đồng chí Lê Hải Bình, cần được đặt trong tổng thể chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; gắn với bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, lợi ích quốc gia, trật tự xã hội và phát triển bền vững.

Khẳng định vai trò của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trong nghiên cứu, đào tạo, bồi dưỡng về dân tộc và tôn giáo, PGS,TS Lê Hải Bình cho biết, trong bối cảnh mới, Học viện chủ trương tiếp tục đổi mới nội dung và phương pháp nghiên cứu khoa học, đào tạo, bồi dưỡng theo hướng gắn lý luận với thực tiễn, kết hợp kiến thức chuyên môn với kỹ năng xử lý tình huống, tăng cường trao đổi kinh nghiệm và đối thoại đa chiều. Đối với lĩnh vực dân tộc, tôn giáo, Học viện chú trọng nghiên cứu những vấn đề mới đặt ra như sự biến đổi của đời sống tôn giáo; quan hệ giữa tôn giáo với văn hóa, phát triển và xã hội; đối thoại liên tôn giáo, liên văn hóa; vai trò của các chủ thể tôn giáo trong xây dựng xã hội hài hòa.

PGS,TS Lê Hải Bình cũng nhấn mạnh ý nghĩa của hợp tác quốc tế trong mở rộng tri thức, chia sẻ kinh nghiệm và nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học, đào tạo, bồi dưỡng. Quan hệ hợp tác giữa Viện Dân tộc và Tôn giáo với Viện Leimena được triển khai từ năm 2025 và tiếp tục được thúc đẩy trong năm 2026 thông qua các chương trình tập huấn, hội thảo khoa học về tôn giáo liên văn hóa và hài hòa tôn giáo. Qua đó, hai bên tăng cường chia sẻ kinh nghiệm trong nghiên cứu, đào tạo, bồi dưỡng và xử lý các vấn đề liên quan đến đối thoại tôn giáo, liên văn hóa, hướng tới xây dựng xã hội hài hòa.

Quang cảnh Hội thảo

Phát biểu tại Hội thảo, TS Matius Ho, Giám đốc Viện Leimena, Indonesia bày tỏ vui mừng được tiếp tục phối hợp với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và Viện Dân tộc và Tôn giáo trong các hoạt động nghiên cứu, trao đổi học thuật về tôn giáo. Đánh giá cao ý nghĩa của Hội thảo, TS Matius Ho cho rằng, trong bối cảnh các quốc gia ngày càng đa dạng về tôn giáo, văn hóa và tộc người, việc tăng cường hiểu biết, tôn trọng sự khác biệt và thúc đẩy đối thoại giữa các cộng đồng có ý nghĩa quan trọng đối với củng cố gắn kết xã hội, duy trì hòa bình và tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

TS Matius Ho đánh giá cao triển vọng hợp tác giữa Viện Leimena và Viện Dân tộc và Tôn giáo, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; mong muốn hai bên tiếp tục mở rộng các chương trình nghiên cứu, trao đổi chuyên gia, tập huấn và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn. Qua đó, góp phần tăng cường hiểu biết giữa Việt Nam và Indonesia, thúc đẩy đối thoại tôn giáo, gắn kết xã hội và đóng góp vào việc xây dựng một Cộng đồng ASEAN đoàn kết, hòa hợp trong đa dạng.

Đại biểu tham dự Hội thảo

Đại biểu tham dự Hội thảo

Hội thảo được tổ chức thành hai phiên. Trong phiên làm việc thứ nhất với chủ đề “Một số vấn đề lý luận về hài hòa tôn giáo trong bối cảnh đa dạng tôn giáo, tộc người”, các đại biểu tập trung trao đổi về những vấn đề lý luận và kinh nghiệm liên quan đến xây dựng hài hòa tôn giáo. PGS,TS Hoàng Thị Lan trình bày tham luận “Hài hòa tôn giáo: từ lịch sử đến hiện tại”; GS,TS Amin Abdullah trao đổi về triết lý “thống nhất trong đa dạng” (Bhinneka Tunggal Ika) của Indonesia; GS,TS Đỗ Quang Hưng làm rõ vai trò của tôn giáo đối với thúc đẩy gắn kết xã hội ở Việt Nam; Thượng tọa Thích Thanh Sơn đề cập đóng góp của Phật giáo trong xây dựng hài hòa tôn giáo, đoàn kết xã hội ở Việt Nam hiện nay.

Phiên làm việc thứ hai với chủ đề “Kinh nghiệm thực tiễn về hài hòa tôn giáo trong bối cảnh đa dạng tôn giáo, tộc người” tiếp tục làm sâu sắc các vấn đề từ góc độ thực tiễn Việt Nam và Indonesia. PGS,TS Đỗ Lan Hiền trình bày về khoan dung và đoàn kết tôn giáo ở Việt Nam; TS Matius Ho chia sẻ kinh nghiệm từ Chương trình Giáo dục tôn giáo liên văn hóa (CCRL) nhằm thúc đẩy sự gắn kết xã hội tại Indonesia. Các tham luận tiếp theo tập trung phân tích đóng góp của Công giáo trong xây dựng hài hòa tôn giáo, đoàn kết xã hội ở Việt Nam hiện nay và vai trò của tôn giáo nội sinh trong xây dựng hài hòa tôn giáo, đoàn kết xã hội ở Việt Nam qua trường hợp đạo Cao Đài.

Với nhiều cách tiếp cận từ lý luận đến thực tiễn, từ kinh nghiệm Việt Nam đến Indonesia, Hội thảo góp phần làm rõ hơn nội hàm, điều kiện và phương thức thúc đẩy hài hòa tôn giáo trong xã hội đa dạng; đồng thời tăng cường trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm giữa các nhà nghiên cứu, chuyên gia và các chủ thể tôn giáo. Qua đó, cung cấp thêm những luận cứ khoa học phục vụ nghiên cứu, đào tạo, bồi dưỡng và tham khảo chính sách trong lĩnh vực dân tộc, tôn giáo; góp phần phát huy các giá trị tích cực và nguồn lực của tôn giáo vì đoàn kết xã hội, phát triển con người và xây dựng xã hội hài hòa, bền vững.

Đại biểu tham dự Hội thảo chụp ảnh chung

MT, HG