Tọa đàm "Chuyển đổi số và chuẩn hoá hoạt động tạp chí trong hệ thống Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh theo yêu cầu mới"

Ngày 10/9/2026, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Tọa đàm "Chuyển đổi số và chuẩn hóa hoạt động tạp chí trong hệ thống Học viện theo yêu cầu mới". PGS,TS Lê Hải Bình, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Giám đốc thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh dự và chủ trì Tọa đàm.

PGS,TS Lê Hải Bình, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Giám đốc thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh dự và chủ trì Tọa đàm

Tham dự Tọa đàm có đồng chí PGS,TS Nguyễn Thắng Lợi, Tổng Biên tập Tạp chí Lý luận chính trị; đồng chí Nguyễn Thị Hoa, Trưởng phòng Hành chính Tạp chí, Viện Thống kê đánh giá khoa học, Cục Thông tin, Thống kê, Bộ Khoa học và Công nghệ; đại diện lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Học viện; Tổng Biên tập, Phó Tổng Biên tập và đại diện các tạp chí trong hệ thống Học viện.

Tọa đàm được tổ chức nhằm trao đổi, đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động của hệ thống tạp chí khoa học thuộc Học viện; làm rõ những yêu cầu mới về tiêu chuẩn, tiêu chí đối với tạp chí khoa học; nhận diện những khó khăn, điểm nghẽn trong tổ chức, nhân lực, tài chính, quy trình biên tập, phản biện, hạ tầng công nghệ và chuyển đổi số. Trên cơ sở đó, các đại biểu thảo luận giải pháp xây dựng kế hoạch phát triển đồng bộ hệ thống tạp chí của Học viện theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, từng bước đáp ứng các chuẩn mực quốc gia và hướng tới hội nhập quốc tế.

PGS,TS Nguyễn Thắng Lợi, Tổng Biên tập Tạp chí Lý luận chính trị phát biểu tại Toạ đàm

Xây dựng hệ thống tạp chí thành một chỉnh thể thống nhất

Phát biểu tại Tọa đàm, PGS,TS Lê Hải Bình nhấn mạnh, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo và các phương thức truyền thông mới đang đặt báo chí nói chung, các tạp chí khoa học nói riêng trước những yêu cầu đổi mới rất lớn. Đối với hệ thống tạp chí khoa học xã hội, khoa học lý luận chính trị, yêu cầu này càng cấp thiết khi không gian tiếp cận công chúng ngày càng cạnh tranh, trong khi nhiệm vụ nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục lý luận chính trị và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngày càng cao.

Phân tích thực trạng hoạt động của các tạp chí trong Học viện, PGS,TS Lê Hải Bình cho rằng, dù các viện chuyên ngành của Học viện có thế mạnh nghiên cứu, tập trung đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học có uy tín trên nhiều lĩnh vực lý luận chính trị, song hoạt động của các tạp chí vẫn còn những điểm nghẽn cần được nhận diện và xử lý đồng bộ.

Ở khâu đầu vào, nguồn bài có chất lượng cao và đội ngũ cộng tác viên chuyên sâu về lý luận chính trị còn hạn chế. Trong quá trình tổ chức xuất bản, nhiều tạp chí còn thiếu nhân lực chuyên trách; nguồn lực tài chính, quy trình phản biện, hạ tầng và công nghệ phục vụ chuyển đổi số chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Ở đầu ra, khả năng phổ biến, lan tỏa giá trị khoa học của các công trình nghiên cứu đến đông đảo bạn đọc còn hạn chế. Đặc biệt, sự liên kết giữa các tạp chí trong toàn hệ thống chưa thực sự hình thành một hệ sinh thái thống nhất, tương xứng với tiềm năng, vị thế và nguồn lực khoa học của Học viện.

Từ thực tế đó, PGS,TS Lê Hải Bình đề nghị tiến hành rà soát toàn diện hiện trạng các tạp chí theo những tiêu chuẩn, tiêu chí mới; trên cơ sở đó phân loại, xác định lộ trình phát triển phù hợp với điều kiện của từng đơn vị. Những tạp chí đã có nền tảng điện tử và hạ tầng tương đối hoàn chỉnh cần chủ động đi trước; những đơn vị đã có sự chuẩn bị cần sớm xây dựng đề án chuyển đổi số; đối với những đơn vị còn khó khăn, Học viện sẽ nghiên cứu cơ chế và lộ trình hỗ trợ phù hợp.

Các ý kiến tại Tọa đàm cần được tổng hợp đầy đủ, thực chất, làm cơ sở báo cáo Ban Giám đốc Học viện, tiến tới xây dựng kế hoạch phát triển đồng bộ hệ thống tạp chí trên cả ba phương diện: nguồn đầu vào, quy trình tổ chức xuất bản và khả năng phổ biến sản phẩm; đồng thời giải quyết các vấn đề về nhân lực, tài chính, công nghệ và cơ chế phối hợp.

PGS,TS Lê Hải Bình đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu tạo lập sự liên kết, hỗ trợ lẫn nhau giữa các tạp chí, hình thành một chỉnh thể thống nhất trong Học viện và từng bước kết nối với hệ thống báo chí khoa học trong cả nước. Cùng với việc chuẩn hóa hoạt động trước mắt, cần xác định tầm nhìn dài hạn, xây dựng một số tạp chí khoa học lý luận có năng lực, vị thế và uy tín cao, từng bước vươn tầm khu vực và quốc tế.

Đồng chí Nguyễn Thị Hoa, Trưởng phòng Hành chính Tạp chí, Viện Thống kê đánh giá khoa học, Cục Thông tin, Thống kê, Bộ Khoa học và Công nghệ tham luận tại Toạ đàm

Đại biểu tham luận tại Toạ đàm

Chuẩn hóa hoạt động tạp chí trên cơ sở dữ liệu và minh chứng

Trao đổi tại Tọa đàm, đồng chí Nguyễn Thị Hoa, Trưởng phòng Hành chính Tạp chí, Viện Thống kê đánh giá khoa học, Bộ Khoa học và Công nghệ đã giới thiệu, làm rõ nhiều nội dung liên quan đến hệ thống tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá tạp chí khoa học, đồng thời lưu ý những yêu cầu các tạp chí cần sớm chuẩn bị để đáp ứng phương thức đánh giá mới.

Theo đó, năm 2026 là năm đầu triển khai đánh giá theo hệ thống tiêu chí mới. Với tổng thang điểm 100, tạp chí đạt từ 70 điểm trở lên có thể được xem xét đưa vào danh mục tạp chí đạt tiêu chuẩn khoa học Việt Nam. Trong giai đoạn đầu, mục tiêu quan trọng là giúp các tạp chí chuẩn hóa hoạt động, xây dựng nền tảng cần thiết để từng bước nâng cao chất lượng; việc hướng đến các cơ sở dữ liệu quốc tế cần có lộ trình phù hợp với điều kiện về nhân lực, tài chính và hạ tầng của từng đơn vị.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là xu hướng chuyển từ đánh giá dựa nhiều vào hồ sơ sang đánh giá trên cơ sở dữ liệu, minh chứng thực tế và các chỉ số có thể đo lường. Theo nội dung trao đổi tại Tọa đàm, từ năm 2027, các chỉ số như lượt trích dẫn và mức độ đáp ứng tiêu chí sẽ được hệ thống hỗ trợ đo lường, làm căn cứ phục vụ xếp loại. Do đó, các tạp chí cần đặc biệt quan tâm việc chuẩn hóa, số hóa và cập nhật đầy đủ dữ liệu bài báo từ năm 2022 đến nay trên hệ thống thông tin quốc gia, bảo đảm dữ liệu có thể được khai thác, đo lường và đánh giá.

Đồng chí Nguyễn Thị Hoa cũng lưu ý một số yêu cầu có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng tạp chí khoa học, trong đó phản biện kín hai chiều cần được thực hiện thực chất, đầy đủ và có hồ sơ lưu vết để phục vụ kiểm tra, thẩm định. Hội đồng biên tập phải được tổ chức theo hướng nâng cao tính khoa học, tính độc lập; đối với các tạp chí có định hướng tham gia các hệ thống chỉ mục quốc tế, yêu cầu về thành viên độc lập và thành viên quốc tế cần được tính toán trong chiến lược phát triển dài hạn.

Cùng với đó, việc chuẩn hóa trích dẫn được xác định là yêu cầu quan trọng trong môi trường xuất bản số. Mỗi tạp chí cần lựa chọn và áp dụng thống nhất một chuẩn trích dẫn trong toàn bộ ấn phẩm, khắc phục tình trạng sử dụng đan xen nhiều chuẩn trong cùng một tạp chí. Việc thống nhất dữ liệu trích dẫn không chỉ bảo đảm tính chuyên nghiệp, khoa học mà còn tạo điều kiện để các hệ thống tự động nhận diện, thống kê và đo lường chỉ số trích dẫn chính xác hơn.

Các tạp chí đồng thời cần công khai đầy đủ quy trình biên tập, hội đồng biên tập, bài báo và các thông tin liên quan trên website, cập nhật dữ liệu trên hệ thống Vietnam Journals Online, bảo đảm các đường dẫn và thông tin khai báo có thể được kiểm tra, xác thực. Việc công khai, minh bạch thông tin không chỉ phục vụ yêu cầu đánh giá mà còn góp phần nâng cao uy tín, khả năng tiếp cận và mức độ hội nhập của mỗi tạp chí.

Quang cảnh Toạ đàm

Đại biểu tham dự Toạ đàm

Đại biểu tham dự Toạ đàm

Tại Tọa đàm, các đại biểu tập trung thảo luận, trao đổi về thực trạng hoạt động của hệ thống tạp chí trong Học viện; những khó khăn, vướng mắc trong quá trình chuẩn hóa theo các tiêu chí mới đối với tạp chí khoa học; yêu cầu hoàn thiện quy trình biên tập, phản biện, chuẩn hóa trích dẫn, công khai và cập nhật dữ liệu trên các hệ thống thông tin khoa học.

Nhiều ý kiến cũng đề cập đến bài toán nhân lực, kinh phí, hạ tầng công nghệ, xây dựng và vận hành tạp chí điện tử, thúc đẩy chuyển đổi số, tăng cường liên kết giữa các tạp chí trong toàn Học viện; đồng thời đề xuất lộ trình phù hợp với điều kiện của từng đơn vị, hướng tới hình thành hệ sinh thái tạp chí khoa học thống nhất, chuyên nghiệp, có khả năng nâng cao chất lượng, sức lan tỏa và từng bước tiệm cận các chuẩn mực khu vực, quốc tế.

BBT