Đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số: tiếp cận mới để tháo gỡ điểm nghẽn phát triển các vùng trọng yếu

Ngày 25/9/2026, tại Hà Nội, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo khoa học cấp Bộ “Thực trạng đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh vùng Trung du và miền núi phía Bắc, vùng Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ và vùng Đồng bằng sông Cứu Long”.

Hội thảo đặt ra yêu cầu nhìn nhận lại vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ như động lực tăng trưởng, mà như nhân tố tích hợp giữa phát triển kinh tế - xã hội với bảo đảm quốc phòng, an ninh tại những địa bàn có vị trí chiến lược đặc biệt của đất nước.

PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương chủ trì Hội thảo. Đồng chủ trì Hội thảo có PGS,TS Nguyễn Văn Hậu, Chánh Văn phòng Đảng ủy, Trưởng Ban Công tác Đảng - Đoàn thể, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ nhiệm Đề tài. Tham dự Hội thảo có các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý đến từ các cơ quan nghiên cứu, lực lượng vũ trang và các đơn vị trong Học viện.

Quang cảnh Hội thảo

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, thay mặt Ban Chủ nhiệm Đề tài, PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng cho biết: Nghị quyết số 57-NQ/TW đã xác định: đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những trụ cột chiến lược, là chìa khoá để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng đến năm 2045 trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Việc tổ chức thực hiện toàn diện, có hiệu quả và “bao trùm” Nghị quyết 57-NQ/TW với phương châm “không để ai bị bỏ lại phía sau” là con đường nhanh nhất và ngắn nhất để mọi địa phương, mọi vùng miền đều vươn lên phát triển, góp phần vào việc đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế quốc gia ở mức hai con số trong giai đoạn 2026 – 2030. Tinh thần này tiếp tục được cụ thể hóa trong Nghị quyết số 27 của Bộ Chính trị về phát triển các vùng và không gian quốc gia trong giai đoạn mới. Đặt hai nghị quyết trong mối quan hệ với nhau, có thể thấy một định hướng rõ ràng: đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành phương thức để thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, chứ không làm gia tăng khoảng cách đó.

Tuy nhiên, theo PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng, bên cạnh những tiềm năng, thế mạnh, các vùng Trung du và miền núi phía Bắc, Tây Nguyên, duyên hải Nam Trung Bộ và Đồng bằng sông Cứu Long hiện vẫn đối diện nhiều vấn đề đan xen trên cả ba bình diện: phát triển xã hội; bảo đảm quốc phòng, an ninh; phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Sự đan xen này cho thấy các điểm nghẽn phát triển vùng không mang tính đơn tuyến, mà có tính hệ thống, đòi hỏi cách tiếp cận liên ngành và đồng bộ.

 PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng phát biểu đề dẫn Hội thảo

Theo PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng, tháo gỡ điểm nghẽn phát triển của các vùng này không thể chỉ nhìn từ góc độ tăng trưởng kinh tế, bởi việc đạt mục tiêu tăng trưởng hai chữ số đối với những “vùng trũng” là hết sức khó khăn. Bên cạnh đó, còn tồn tại những quan điểm khác nhau cần được thảo luận thấu đáo; trong đó có ý kiến cho rằng, với vị thế là những địa bàn trọng yếu về quốc phòng, an ninh, các vùng này cần ưu tiên mục tiêu bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ gìn trật tự, ổn định xã hội lên hàng đầu thay vì đặt ra mục tiêu tăng trưởng hai chữ số.

Cách đặt vấn đề này có ý nghĩa phương pháp luận quan trọng. Nó đòi hỏi nghiên cứu không dừng ở việc áp dụng một hệ mục tiêu chung cho mọi vùng, mà phải xác định thứ tự ưu tiên phù hợp với chức năng, sứ mệnh riêng của từng vùng trong tổng thể không gian phát triển quốc gia. Đồng thời, nó cũng mở ra câu hỏi then chốt mà Đề tài hướng tới làm rõ: liệu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có thể trở thành “mẫu số chung” giúp dung hòa, thậm chí cộng hưởng, giữa mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và mục tiêu bảo đảm quốc phòng, an ninh hay không, PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh.

Đại biểu tham luận tại Hội thảo

Đại biểu tham luận tại Hội thảo

Đại biểu tham luận tại Hội thảo

Tham luận tại Hội thảo, các nhà khoa học tập trung làm rõ hai nhóm vấn đề: Nhóm vấn đề thứ nhất là cơ sở khoa học, chính trị, pháp lý và các nhân tố tác động đến sự phát triển của các vùng. Trọng tâm là luận giải mối quan hệ giữa đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đây là nền tảng để xác định cơ chế tác động, tránh cách tiếp cận coi chuyển đổi số đơn thuần là đầu tư hạ tầng kỹ thuật.

Nhóm vấn đề thứ hai là đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp. Xuất phát từ đặc thù của từng địa phương, các tham luận đã đánh giá toàn diện thực trạng phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; trên cơ sở đó đề xuất giải pháp thúc đẩy phát triển vùng. Các giải pháp được yêu cầu bám sát tinh thần Nghị quyết số57-NQ/TW, Nghị quyết số 27-NQ/TW về liên kết vùng và Nghị quyết số 71-NQ/TW làm rõ sứ mệnh và vị trí của từng địa phương trong không gian phát triển mới của đất nước – tức là chuyển từ tư duy phát triển theo địa giới hành chính sang tư duy phát triển theo không gian liên kết.

Kết quả Hội thảo là cơ sở quan trọng để Đề tài hoàn thiện luận cứ khoa học, góp phần cụ thể hóa định hướng đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển bao trùm, bảo đảm không vùng nào, địa phương nào bị bỏ lại phía sau.

Đại biểu chụp ảnh chung tại Hội thảo

Tin: BBT; ảnh: Mạnh Thắng