Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) được Quốc hội khóa XVI kỳ họp thứ 2 xem xét, thảo luận có nhiều thay đổi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ luật sư, siết chặt kỷ luật và thúc đẩy chuyển đổi số. Dự thảo luật do Bộ Tư pháp là đơn vị chủ trì tham mưu soạn thảo, gồm 6 chương, 36 điều (giảm 56 điều so với Luật Luật sư hiện hành); sửa đổi, bổ sung và hợp nhất nhiều quy định, hướng tới sự minh bạch, chuyên nghiệp và tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước gắn với tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp. Dự thảo Luật gồm những nội dung chính sau đây:
Thứ nhất, bổ sung tiêu chuẩn chính trị, đạo đức và liêm chính đối với luật sư.
Dự thảo Luật bổ sung tiêu chuẩn luật sư phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, có tinh thần dũng cảm và kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực (Điều 7, Khoản 1, Điểm a); tham gia bồi dưỡng bắt buộc về chuyên môn, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp, nhận thức chính trị của luật sư (Điều 12, Khoản 2, Điểm g).
Thứ hai, đổi mới quy trình đào tạo, tập sự và cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư. Dự thảo Luật rút gọn quy trình trở thành luật sư từ 4 bước xuống còn 2 bước, trong đó, gộp thủ tục gia nhập Đoàn Luật sư và đăng ký tập sự thành thủ tục gia nhập Đoàn Luật sư để tập sự và thay việc kiểm tra kết quả tập sự và cấp Chứng chỉ hành nghề bằng kỳ thi quốc gia về luật sư; quy định về đào tạo nghề luật sư, thời gian đào tạo cơ bản là 12 tháng; đồng thời mở ra cơ chế giảm thời gian đào tạo đối với một số đối tượng có trình độ chuyên môn và kinh nghiệm pháp luật (Điều 8); đổi tên “người tập sự hành nghề luật sư” thành “luật sư tập sự”, bổ sung quyền tham gia một số hoạt động hành nghề (Điều 9); quy định về kỳ thi quốc gia về luật sư (Điều 10); quy định về cấp, cấp lại, thu hồi và đình chỉ hiệu lực Chứng chỉ hành nghề luật sư (Điều 11).
Thứ ba, mở rộng đối tượng có thể trở thành luật sư nhằm phát huy nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm nghiên cứu và giảng dạy pháp luật tham gia hoạt động hành nghề luật sư. Dự thảo Luật bổ sung cơ chế cho phép viên chức giữ ngạch giảng viên tại các cơ sở đào tạo về pháp luật có thể trở thành luật sư khi đáp ứng các điều kiện luật định (Điều 10, Khoản 5, Điểm b; Điều 11, Khoản 1, Điểm b).
Thứ tư, bổ sung quyền của luật sư tập sự. Dự thảo Luật quy định cho phép luật sư tập sự được tham gia tố tụng trong các vụ việc dân sự, vụ án hành chính thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án nhân dân khu vực theo sự phân công, giám sát của luật sư hướng dẫn và được khách hàng đồng ý (Điều 9, Khoản 2, Điểm a).
Thứ năm, bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm và tăng trách nhiệm nghề nghiệp của luật sư. Trong đó có sử dụng thông tin về vụ việc, khách hàng thu thập được trong quá trình hành nghề để xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; xúi giục khách hàng khiếu nại, tố cáo, khiếu kiện trái pháp luật; từ chối hoặc tự ý không thực hiện vụ việc đã nhận theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng hoặc tổ chức trợ giúp pháp lý mà không có lý do chính đáng; cản trở, can thiệp trái pháp luật vào hoạt động hành nghề độc lập của luật sư; đe dọa, xúc phạm hoặc hành hung luật sư (Điều 6); bổ sung nghĩa vụ của luật sư: tôn trọng sự lựa chọn luật sư của khách hàng; thông báo đầy đủ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm nghề nghiệp cho khách hàng; không tự ý chuyển giao vụ việc cho luật sư khác khi chưa được khách hàng đồng ý, trừ trường hợp bất khả kháng; thực hiện trách nhiệm cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí, trợ giúp pháp lý và các trách nhiệm xã hội khác (Điều 12).
Thứ sáu, mở rộng quyền hành nghề và phạm vi hoạt động của luật sư. Dự thảo Luật bổ sung quyền của luật sư trong việc: tham gia giải quyết tranh chấp với tư cách hòa giải viên, trọng tài viên; tham gia xử lý phục hồi, phá sản doanh nghiệp với tư cách quản tài viên; phối hợp cung cấp dịch vụ pháp lý với luật sư khác khi khách hàng yêu cầu; chuyển giao vụ việc cho luật sư khác khi được khách hàng đồng ý hoặc trong trường hợp bất khả kháng (Điều 12, Khoản 1, Điểm c, d, đ; Điều 15, Khoản 1).
Thứ bảy, tạo điều kiện phát triển tổ chức hành nghề luật sư chuyên nghiệp. Dự thảo Luật bổ sung cơ chế huy động nguồn lực, mở rộng hoạt động và nâng cao tính chuyên nghiệp của tổ chức hành nghề luật sư; cho phép công ty luật trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên có thành viên góp vốn; thành viên góp vốn không được làm người đại diện theo pháp luật, không được cung cấp dịch vụ pháp lý và không tham gia điều hành công ty (Điều 19); bổ sung quyền của tổ chức hành nghề luật sư (Điều 22, Khoản 1).
Thứ tám, đẩy mạnh chuyển đổi số và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Dự thảo Luật bổ sung khái niệm cơ sở dữ liệu luật sư, xác định đây là tập hợp dữ liệu điện tử về luật sư, tổ chức hành nghề luật sư và tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư (Điều 2, Khoản 6); quy định về việc tạo lập, kết nối, chia sẻ cơ sở dữ liệu luật sư với các cơ sở dữ liệu khác; khuyến khích ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số (Điều 5, Khoản 7); hợp đồng ký kết thông qua phương tiện điện tử do các bên thỏa thuận dưới hình thức thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử có giá trị như hợp đồng bằng văn bản nhưng phải bảo đảm đầy đủ các nội dung của hợp đồng dịch vụ pháp lý (Điều 18, Khoản 1); bổ sung trách nhiệm của Liên đoàn Luật sư Việt Nam và Đoàn Luật sư trong hỗ trợ thành viên ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số (Điều 28, Khoản 7; Điều 31, Khoản 11).
Thứ chín, đổi mới tổ chức, hoạt động và nâng cao trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp luật sư, tăng cường vai trò giám sát, phối hợp của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Dự thảo Luật Bổ sung nhiệm vụ của Đoàn Luật sư và Liên đoàn Luật sư (Điều 28; Điều 31); điều chỉnh thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định kỷ luật luật sư và quyết định, hành vi của các cơ quan thuộc tổ chức xã hội - nghề nghiệp luật sư (Điều 33, Khoản 5); mở rộng thành viên của tổ chức xã hội - nghề nghiệp luật sư theo hướng cho phép tổ chức hành nghề luật sư lựa chọn trở thành thành viên Liên đoàn Luật sư Việt Nam thông qua Đoàn Luật sư (Điều 27, Khoản 2; Điều 30, Khoản 3); quy định trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư; bổ sung vai trò giám sát, phối hợp quản lý của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (Điều 5, Khoản 4).
Dự thảo Luật dự kiến được thông qua tại kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XVI. Xem chi tiết dự thảo Luật tại: https://duthaoonline.quochoi.vn/dt/luat-luat-su-sua-doi/260525082815249457
Ban Thanh tra tổng hợp, biên soạn