Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Bùi Bằng Đoàn với cách mạng Việt Nam”

    18:53 09/09/2019

    • xem cỡ chữ

    • T

    • T

    • In trang
    • lượt xem: 1328

    Sáng ngày 9/9/2019, tại Hà Nội, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp Ban Tuyên giáo Trung ương, Văn phòng Quốc hội tổ chức hội thảo khoa học cấp quốc gia “Bùi Bằng Đoàn với cách mạng Việt Nam”. Đây là hoạt động thiết thực kỷ niệm 130 năm ngày sinh Trưởng ban Thường trực Quốc hội Bùi Bằng Đoàn (1889-2019).

    Đồng chí Nguyễn Xuân Thắng, Bí thư Trung ương Đảng, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; đồng chí Đỗ Bá Tỵ, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội; đồng chí Nguyễn Thanh Long, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương chủ trì hội thảo.

    Phát biểu đề đẫn tại hội thảo, đồng chí Nguyễn Xuân Thắng nhấn mạnh: Cụ Bùi Bằng Đoàn, một chí sĩ yêu nước nhiệt thành, một vị quan thanh liêm, chính trực, “dĩ công vi thượng”. Nhiều năm làm quan trong triều đình Nhà Nguyễn ở các chức vụ, địa phương khác nhau, Cụ nổi tiếng là vị quan đức độ, thanh liêm, chính trực, yêu nước, thương dân. “Cụ cũng là một nhà lãnh đạo tài năng của Chính phủ và Quốc hội nước Việt Nam dân chủ cộng hòa” – đồng chí Nguyễn Xuân Thắng khẳng định.

                              Đồng chí Nguyễn Xuân Thắng phát biểu đề dẫn hội thảo

    Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, cụ Bùi Bằng Đoàn được Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư mời ra làm trong Ban Cố vấn Chủ tịch nước. Ngưỡng mộ tài năng và cảm động trước lời tâm tri của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Cụ đã nhận lời ra làm việc cho chế độ mới.

    Trong bối cảnh chính quyền cách mạng còn non trẻ, cụ Bùi Bằng Đoàn đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng, giao đảm nhiệm cương vị Trưởng Ban Thanh tra đặc biệt của Chính phủ, nhằm củng cố chính quyền, thanh tra minh bạch, ngăn chặn và xử lý những việc làm sai trái ở các cơ quan hành chính. Bằng kinh nghiệm của bản thân và tinh thần trách nhiệm cao của người đứng đầu, với thái độ công bằng, chính trực, cụ Bùi Bằng Đoàn đã cùng với Đoàn Thanh tra điều tra, xem xét, làm rõ, xử lý được nhiều vụ việc tiêu cực, tham nhũng, giải quyết oan sai, khuất tất của người dân một cách thấu tình, đạt lý, được cán bộ và nhân dân tâm phục, khẩu phục, góp phần làm trong sạch bộ máy hành chính các cấp.

    Được bầu làm Trưởng ban Thường trực Quốc hội, cụ Bùi Bằng Đoàn đã cùng với các thành viên Ban Thường trực Quốc hội nhanh chóng tham gia vào công cuộc xây dựng, củng cố bộ máy nhà nước, xây dựng nền dân chủ mới. Đặc biệt, cụ được Quốc hội ủy nhiệm tham dự vào các cuộc họp của Hội đồng Chính phủ để góp ý trong mọi công việc kháng chiến, kiến quốc; trong đó có việc cải tổ nhân sự của Chính phủ năm 1947. Cụ đã chỉ đạo đoàn đại biểu Quốc hội của các khu vực kiểm tra tình huống, lấy nguyện vọng của nhân dân góp ý cho Quốc hội và Chính phủ trong lãnh đạo kháng chiến, kiến quốc. Cụ rất quan tâm, động viên cán bộ, chiến sỹ, khích lệ tinh thần quyết chiến, quyết thắng của Quân đội ta.

    Khi bị ốm nặng, được Trung ương Đảng và Chính phủ đưa về vùng tự do Thanh Hóa chữa trị, cụ vẫn giữ mối liên hệ với chiến khu, thường xuyên qua thư từ góp ý cho Trung ương và Chính phủ về những vấn đề quan trọng của đất nước; vẫn hăng hái viết bài, đăng báo, đài động viên quân và nhân dân ta tin tưởng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến trường kỳ dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

    “Cụ Bùi Bằng Đoàn thực sự là tấm gương tiêu biểu về tinh thần yêu nước, phẩm chất đạo đức trong sáng, mẫu mực của một trí thức Việt Nam, suốt đời vì sự nghiệp ích quốc, lợi dân” – đồng chí Nguyễn Xuân Thắng khẳng định trong phát biểu đề dẫn tại Hội thảo. 

                                                    Các đại biểu tham dự tại hội thảo

    Qua tham luận của các đồng chí lãnh đạo, các nhà khoa học đến từ nhiều cơ quan khác nhau ở Trung ương và địa phương, các tham luận khoa học tại hội thảo tập trung làm sáng tỏ những vấn đề chủ yếu sau:

    Thứ nhất, phân tích, luận giải những nhân tố ảnh h­ưởng của gia đình, quê hương Hà Nội - vùng đất giàu truyền thống văn hóa và lịch sử, địa linh nhân kiệt, nơi hội tụ khí thiêng sông núi đối với sự hình thành nhân cách của nhà chí sĩ yêu nước Bùi Bằng Đoàn.

    Thứ hai, phân tích, luận giải về những mốc son trong cuộc đời và sự nghiệp của cụ Bùi Bằng Đoàn. Đó trước hết là sự nghiệp của vị quan thanh liêm, chính trực, hết lòng vì dân; là những cống hiến to lớn trong hoạt động thanh tra, trong cải cách tư pháp, góp phần xây dựng ngành thanh tra, ngành tư pháp tiến bộ ở nước ta.

    Thứ ba, trên cương vị một chính khách, một nhà lãnh đạo của Chính phủ, Quốc hội, cụ Bùi Bằng Đoàn luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, trở thành một người bạn, người cộng sự thân thiết, tin cậy của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

    Thứ tư, cụ Bùi Bằng Đoàn là tấm gương đạo đức cao đẹp trong công cuộc kháng chiến, kiến quốc và xây dựng nền dân chủ mới. Cuộc đời, sự nghiệp của cụ Bùi Bằng Đoàn là tấm gương sáng cho các thế hệ người Việt Nam hôm nay và mai sau học tập, noi theo.

                                                                    Toàn cảnh hội thảo

    Chia sẻ tại hội thảo, GS. Bùi Nghĩa, con trai cụ Bùi Bằng Đoàn cho biết, cha ông là một sứ giả tiêu biểu nhất trong lịch sử họ Bùi thời hiện đại. Cụ Bùi Bằng Đoàn đã trọn một đời, từ thuở thiếu thời đã sớm ấp ủ tình “yêu nước thương dân”. Bốn chữ này đã theo Cụ suốt cả chặng đường dài dưới cả hai chế độ, cho đến ngày Cụ trút hơi thở cuối cùng, đi vào lòng đất mẹ thân thương. Lên đến tột đỉnh vinh quang, gia sản cụ để lại cho gia đình, dòng tộc không phải là tiền bạc, mà là đức độ, tài năng, là nhân cách và phẩm giá của một con người đã dốc lòng vì nước, vì dân. Đó là tài sản vô giá nhất Cụ đã để lại cho con cháu.

                    GS.BS Bùi Nghĩa, con trai Cụ Bùi Bằng Đoàn chia sẻ về người cha kính yêu tại hội thảo

    Cụ Bùi Bằng Đoàn sinh năm 1889 tại làng Liên Bạt, huyện Ứng Hòa, Hà Đông, nay thuộc Hà Nội. Sinh ra trong một gia đình có truyền thống nho học, từ nhỏ cụ đã theo con đường khoa cử, sớm đỗ đạt. Năm 17 tuổi, cụ đỗ cử nhân khoa thi năm 1906, sau đó đỗ thủ khoa trường Hậu bổ, là cơ sở đào tạo viên chức hành chính bằng tiếng Pháp lúc bấy giờ. Từ năm 1911, cụ lần lượt được bổ nhiệm làm Tri huyện, Tri phủ ở tỉnh Nam Định, Án sát ở tỉnh Bắc Ninh rồi Tuần phủ ở các tỉnh Cao Bằng, Ninh Bình. Năm 1933, cụ được bổ nhiệm làm Thượng thư Bộ hình, đồng thời tham gia Viện Cơ mật của triều đình Huế.

    Trong thời gian làm quan, cụ nổi tiếng là một vị quan thanh liêm chính trực, yêu thương dân chúng, chăm lo cho đời sống của nhân dân. Làm quan ở địa phương nào, cụ cũng luôn luôn đề cao tinh thần dân tộc, thương nước nhà đang còn dưới ách nô lệ, thương dân chúng còn đói khổ lầm than.

    Cũng xuất phát từ tấm lòng yêu nước, thương dân đó, cụ đã tin tưởng và đi theo con đường cách mạng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vạch ra cho dân tộc Việt Nam. Ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã mời cụ làm cố vấn để giúp thêm ý kiến “trong công việc hưng lợi, trừ họa cho nước nhà”. Với tinh thần của một nhân sĩ yêu nước, khi tham gia cách mạng, trải qua nhiều vị trí khác nhau cụ luôn dốc hết tâm và tài phục vụ cho cách mạng.

    Tháng 1-1946, cụ được bầu làm Đại biểu Quốc hội của tỉnh Hà Đông, và vào tháng 11 năm đó, cụ đã được Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa khóa I tại kỳ họp thứ 2 tín nhiệm bầu giữ chức Trưởng ban Thường trực Quốc hội.

    Trên cương vị đứng đầu Quốc hội, cụ Bùi Bằng Đoàn luôn đề cao tư tưởng đại đoàn kết để động viên các lực lượng tham gia kháng chiến, qua đó khẳng định vai trò của Quốc hội trong việc đại diện cho ý chí của toàn dân, cho tinh thần đoàn kết toàn dân tộc. Cụ Bùi Bằng Đoàn đã tích cực đấu tranh phản bác những luận điệu của thực dân Pháp và bè lũ tay sai về tính hợp hiến, hợp pháp của Chính phủ liên hiệp kháng chiến do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu. Bằng kiến thức uyên bác và bản lĩnh chính trị vững vàng, cụ đã khẳng định: “Quốc dân ta chỉ có một Chính phủ là Chính phủ Hồ Chí Minh do Quốc dân công nhận tại kỳ họp tháng 11 năm 1946”. Lời tuyên bố đanh thép của cụ là một đòn giáng mạnh vào âm mưu chia rẽ của chính quyền thực dân và mưu toan lập chính quyền bù nhìn thân Pháp hòng làm giảm uy tín của Chính phủ liên hiệp kháng chiến do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu.

    Thời gian giữ chức Trưởng ban Thường trực Quốc hội (từ tháng 11-1946 đến tháng 9-1955), ở vào giai đoạn quyết liệt của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân, cụ đã được Ban Thường trực Quốc hội ủy nhiệm ở bên cạnh Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ để góp ý kiến với Chính phủ trong mọi công tác kháng chiến. Đây là môi trường để những kiến thức, kinh nghiệm của cụ, như Chủ tịch Hồ Chí Minh có ghi là “học vấn cao siêu, kinh nghiệm phong phú” phát huy giá trị, giúp ích cho công tác của Quốc hội, phục vụ cho lợi ích của nhân dân, của cách mạng.

    Từ tháng 8-1948, do lâm bệnh nặng nên cụ Bùi Bằng Đoàn không còn trực tiếp điều hành các hoạt động của Ban Thường trực Quốc hội. Tuy nghỉ dưỡng bệnh, nhưng cụ vẫn theo dõi tình hình trong nước, quốc tế và thường xuyên gửi thư thăm hỏi Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chính phủ, Ban thường trực Quốc hội và đóng góp nhiều ý kiến mưu lợi ích cho nhân dân.

    Đặc biệt, nhân dịp khai mạc kỳ họp thứ 4 của Quốc hội khóa I vào tháng 3-1955, kỳ họp đầu tiên trong thời gian hòa bình lập lại ở miền Bắc, cụ đã gửi thư đến Quốc hội và toàn thể quốc dân đồng bào, qua đó thể hiện tư tưởng xuyên suốt là cần phải phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc để giữ gìn hòa bình, thực hiện thống nhất đất nước. Bức thư có đoạn viết: “Tôi thiết tha kêu gọi các vị đại biểu Quốc hội, các vị nhân sĩ trí thức, toàn thể quân đội và đồng bào đoàn kết chặt chẽ dưới sự lãnh đạo của Hồ Chủ tịch, kiên quyết đấu tranh củng cố hòa bình, thực hiện thống nhất, hoàn thành độc lập và dân chủ trong toàn quốc”.

    Do tuổi cao, sức yếu, bệnh tình ngày càng trầm trọng, mặc dù đã được các tận tình cứu chữa, nhưng cụ đã từ trần vào ngày 13-4-1955. Trong diễn văn khai mạc Kỳ họp thứ năm, Quốc hội khóa I, tỏ lòng thương tiếc cụ, Quyền Trưởng ban Thường trực Quốc hội Tôn Đức Thắng đã nói: “Tất cả chúng ta hết sức tiếc nhớ cụ Bùi Bằng Đoàn, đại biểu tỉnh Hà Đông và Trưởng ban Thường trực Quốc hội đã tạ thế ngày 13-4-1955. Trong mấy năm đau bệnh nặng, cụ vẫn luôn cố gắng góp phần vào công việc của Quốc hội, vào công cuộc kháng chiến của toàn dân để giành độc lập và thống nhất cho nước nhà. Cụ đã làm tròn nhiệm vụ của người đại biểu nhân dân cho tới phút cuối cùng...”.

    Hội thảo là hoạt động thiết thực nhằm tưởng nhớ, tri ân những cống hiến to lớn của nhà chí sĩ yêu nước Bùi Bằng Đoàn đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc; bổ sung tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của cụ Bùi Bằng Đoàn; góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, tấm gương đạo đức cao đẹp, sáng ngời của thế hệ cha anh đi trước với cán bộ, đảng viên và nhân dân, góp phần vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc./.

        Các đại biểu tham dự hội thảo chụp ảnh lưu niệm với GS.BS Bùi Nghĩa, con trai Cụ Bùi Bằng Đoàn 

    Tác giả: Mạnh Thắng

    Địa chỉ: Số 135 Nguyễn Phong Sắc, Cầu Giấy, Hà Nội