Hội thảo khoa học “Những nhân tố xã hội chủ nghĩa trong chủ nghĩa tư bản”

    16:55 29/11/2021

    • xem cỡ chữ

    • T

    • T

    • In trang
    • lượt xem: 9607

    Sáng 29/11, Viện Chủ nghĩa xã hội khoa học trực thuộc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp với Quỹ Rosa Luxemburg CHLB Đức Đông Nam Á tại Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học “Những nhân tố xã hội chủ nghĩa trong chủ nghĩa tư bản”. PGS,TS Dương Trung Ý, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh dự và chủ trì Hội thảo.

    Đại biểu dự Hội thảo tại điểm cầu Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

    Hội thảo được tổ chức trong 02 phiên theo hình thức trực tiếp và trực tuyến. 

    Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS,TS Dương Trung Ý, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho biết, khi khái quát tiến trình phát triển của lịch sử nhân loại, các nhà kinh điển Mác - Lênin đã khẳng định: “Tất cả các dân tộc đều sẽ đi lên chủ nghĩa xã hội, đó là điều không thể tránh khỏi”[1]. Chủ nghĩa xã hội - dưới tất cả các góc độ tiếp cận được ra đời hoàn toàn là một tất yếu lịch sử, là một quá trình lịch sử - tự nhiên bởi nó có tiền đề khách quan từ thực tiễn kinh tế - xã hội của thời đại, nhất là tính chất xã hội hoá ngày càng mạnh mẽ của phương thức lao động như là một sản phẩm tất yếu trong hoạt động thực tiễn của loài người.

    Bối cảnh thế giới hiện nay đang được định hình với những biến đổi nhanh chóng, phức tạp như: Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, kinh tế tri thức và quá trình toàn cầu hoá diễn ra mạnh mẽ; Hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ, hợp tác và phát triển là xu thế lớn; nhưng đấu tranh dân tộc, đấu tranh giai cấp, chiến tranh cục bộ, xung đột vũ trang, xung đột sắc tộc, tôn giáo, chạy đua vũ trang, hoạt động can thiệp, lật đổ, khủng bố, tranh chấp lãnh thổ, biển, đảo, tài nguyên và cạnh tranh quyết liệt về lợi ích kinh tế tiếp tục diễn ra phức tạp, v.v.. đang tạo ra điều kiện khách quan ngày càng chín muồi cho sự gia tăng và mở rộng những giá trị của chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn cầu, mà trước hết ở ngay trong lòng các nước tư bản.

    PGS,TS Dương Trung Ý, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu khai mạc đề dẫn Hội thảo

    Với hơn 30 tham luận và nhiều ý kiến phát biểu trực tiếp, tâm huyết, các chuyên gia, nhà khoa học tập trung luận giải, làm rõ các khía cạnh của chủ đề hội thảo.

    (i) Các tham luận khẳng định sự vận động, phát triển của CNTB hiện đại tiếp tục tạo ra các điều kiện, nhân tố xã hội chủ nghĩa (XHCN) và gợi mở các giải pháp thúc đẩy triển vọng của chủ nghĩa xã hội (CNXH) trong tương lai.

    Theo các nhà khoa học, ở các nước tư bản phát triển, điển hình như G7 và các nước khu vực Bắc Âu, các nhân tố XHCN đang được tạo ra và hiện hữu một cách khá sinh động trên các lĩnh vực đời sống xã hội. Ví dụ, trong lĩnh vực kinh tế, đó là sự thúc đẩy quá trình xã hội hóa sản xuất với trình độ kỹ thuật công nghệ hiện đại ngày càng thông minh với năng suất, chất lượng, hiệu quả cao và tiết kiệm (chuyên môn hóa, hợp tác hóa; kinh tế chia sẻ, kết nối thông minh); người lao động tham gia sâu hơn vào các quan hệ sản xuất của CNTB, từ quan hệ sở hữu, phân phối và quản lý sản xuất. Ngày càng có nhiều của cải vật chất và tài sản tinh thần được phân phối theo nhu cầu hoặc thứ tự ưu tiên, căn cứ vào nguyên tắc của chủ nghĩa xã hội, v.v.. Đây chính là cơ sở kinh tế - kỹ thuật cho sự thống nhất ngày càng rộng rãi, mạnh mẽ của giai cấp công nhân cũng như lực lượng lao động trên thế giới.

    Trong lĩnh vực chính trị, đó là sự tham gia của số đông vào các quá trình chính trị, xã hội ngày càng rõ nét và tích cực. Nền dân chủ tư sản và nhà nước pháp quyền tư sản đang tạo ra sự dịch chuyển quyền lực, quyền lợi từ cá nhân hoặc nhóm các nhà tư bản sang cộng đồng, công chúng, nhân dân. Nhà nước pháp quyền tư sản chủ động sử dụng kinh tế kế hoạch dưới nhiều hình thức để điều tiết các quan hệ kinh tế chứ không hề bỏ mặc cho “bàn tay vô hình” của kinh tế thị trường, v.v.. Trong lĩnh vực văn hóa, xã hội, một số nước, đã thực hiện khá tốt an sinh và phúc lợi xã hội; bảo đảm y tế miễn phí và giáo dục không mất tiền, v.v..  

    Thực tế, ngay trong lòng thế giới TBCN, dù ở trình độ phát triển nào, các lực lượng XHCN vẫn bền bỉ tìm kiếm, thể nghiệm các hình thức, phương pháp đấu tranh phù hợp vì mục tiêu hòa bình, độc lập dân tộc, tiến bộ xã hội, dân chủ và CNXH. Ví dụ, ở khu vực Mỹ-Latinh, chủ nghĩa Mác được kết hợp với tư tưởng cách mạng tiến bộ của Ximon Bolivia và tư tưởng nhân đạo của Thiên Chúa giáo. Bằng cách đó, chủ nghĩa Mác-Lênin vẫn là ngọn cờ tư tưởng, lý luận của giai cấp công nhân và nhân dân lao động trên toàn thế giới trong cuộc đấu tranh vì một tương lai tốt đẹp hơn, v.v...

    Đại diện Quỹ Rosa Luxemburg CHLB Đức Đông Nam Á tại Hà Nội tham luận tại Hội thảo

    Đại biểu tham luận tại Hội thảo

    (ii) Các tham luận tại Hội thảo cũng thống nhất nhận định, những nhân tố xã hội chủ nghĩa được hình thành và phát triển trong CNTB là tất yếu khách quan từ chính yêu cầu tồn tại và phát triển của chủ nghĩa tư bản cũng như mục tiêu và khát vọng phát triển của nhân loại tiến bộ.

    CNTB với nhu cầu tồn tại và phát triển đã trở thành lực lượng khởi xướng, thúc đẩy mạnh mẽ cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ nhất, thứ hai, thứ ba và hiện nay vẫn tiếp tục đi đầu trong cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; sự ra đời của CNTB được xem là một trong những bước tiến mới trong suốt quá trình phát triển của nhân loại. Tuy nhiên, cùng với những thành tựu đó, CNTB luôn phải đối mặt với sự phân cực, phân hoá xã hội nhanh; các cuộc khủng hoảng kinh tế tài chính; khủng hoảng năng lượng,  lương thực, sự cạn kiệt của các nguồn tài nguyên thiên nhiên, sự suy thoái của môi trường sinh thái,... Điều này đặt ra những thách thức lớn cho sự tồn tại và phát triển của nhân loại.

    Bên cạnh đó, các phong trào vì sự tiến bộ xã hội, cũng như những giá trị tiến bộ của nhân loại đang dần trở thành phổ quát và điều chỉnh các hành vi toàn cầu, trong đó có hành vi của CNTB hiện đại, tạo môi trường thuận lợi tác động đến sự mở rộng ngày càng sâu sắc của các nhân tố XHCN. Đó là những giá trị phát triển vì con người; hoà bình, hợp tác và cùng nhau phát triển bền vững... Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, khi đại dịch Covid – 19 đang tác động mạnh mẽ đến tất cả các quốc gia trên thế giới, những vấn đề toàn cầu đang thách thức nhân loại hiện nay ngày càng phức tạp, và cũng từ đó mà giá trị của những nhân tố XHCN ngày càng được đề cao và trở thành phổ quát.

    Như vậy, trong CNTB hiện đại cũng như trong thế giới đương đại vẫn tồn tại và nảy sinh nhiều nhân tố XHCN dưới các hình thức khác nhau. Nhân tố XHCN tồn tại, xuất hiện cả trong cơ sở hạ tầng và kiến trúc thượng tầng của xã hội; cả phương diện tư tưởng, lý luận và phong trào chính trị thực tiễn; cả tổ chức, thể chế, chế độ chính trị xã hội của quốc gia và tổ chức, thể chế, diễn đàn quốc tế. Rõ ràng, sự vận động, biến đổi của thế giới đương đại đang tạo ra các luận cứ sinh động khẳng định tính đúng đắn từ luận điểm của V.I.Lênin, rằng, tất cả các quốc gia, dân tộc có thể bằng những cách thức khác nhau nhưng cuối cùng nhất định sẽ đi tới CNXH.

    Với Việt Nam, các tham luận cho rằng, trong thế giới toàn cầu hóa như hiện nay, sự phát triển của mỗi quốc gia - dân tộc không thể biệt lập, đứng bên ngoài những tác động của thế giới và thời đại, của thời cuộc và cục diện của nó. Vì vậy, song hành với khẳng định sự kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và CNXH, Việt Nam phải chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ quốc tế trên cơ sở tôn trọng độc lập chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, bình đẳng, cùng có lợi.

    Tại Hội thảo, các đại biểu cũng dành nhiều thời lượng để cùng nhau làm rõ phương pháp luận khi nhận thức và đánh giá về CNTB, về nhân tố XHCN và triển vọng của CNXH trong CNTB; Các biểu hiện, xu hướng vận động, phát triển của các nhân tố XHCN trong CNTB; Ảnh hưởng, tác động của nhân tố XHCN trong CNTB với công cuộc đổi mới, xây dựng CNXH ở Việt Nam hiện nay; Gợi mở, đề xuất ý tưởng, luận cứ để tiếp tục tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận về CNTB hiện đại, các nhân tố XHCN và triển vọng của CNXH trong CNTB nói riêng và thế giới đương đại nói chung.

    Tác giả: Tin: BT; ảnh: Mạnh Thắng

    Địa chỉ: Số 135 Nguyễn Phong Sắc, Cầu Giấy, Hà Nội