Tọa đàm “Khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở”

    17:40 19/12/2019

    • xem cỡ chữ

    • T

    • T

    • In trang
    • lượt xem: 3653

    Chiều ngày 19/12/2019, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp cùng Đại sứ quán Australia tại Việt Nam tổ chức tọa đàm “Khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở”.

    Các đại biểu dự Tọa đàm

    Chủ trì Tọa đàm, về phía Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh có PGS,TS Hoàng Văn Nghĩa, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế; PGS,TS Ngô Tuấn Nghĩa, Viện trưởng Viện Kinh tế chính trị học. Về phía Viện châu Á Griffith, Australia có GS Caitlin Byrne, Giám đốc và GS Ian Hall, Phó Giám đốc. Tham dự Tọa đàm có đại diện Đại sứ quán Australia tại Việt Nam, Chương trình Australia cùng Việt Nam phát triển nguồn nhân lực; các giảng viên, nhà nghiên cứu và tư vấn chính sách của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.

    Tại Tọa đàm, GS Caitlin Byrne, Giám đốc Viện châu Á Griffith, Australia đã giới thiệu khái quát về nguồn gốc và quá trình phát triển của khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, cũng như quan điểm của Australia đối với khu vực. Theo đó, qua nhiều thế kỷ, tại khu vực đã có sự gắn kết vượt thời gian về giao lưu văn hóa và thương mại. Các nhà địa chiến lược của thế kỷ XX, các nhà hoạch định chính sách của Anh và Australia cũng đều coi đây là “một khu vực hợp nhất” hay một trong những khu vực năng động. Trong thế kỷ XXI, khu vực này có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt là trong lĩnh vực an ninh và thương mại thế giới.

    Trong bài trình bày tại Quốc hội Ấn Độ năm 2007, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã gọi khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương là “nơi hợp lưu của các biển”. Năm 2011, Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ, Hillary Clinton đã xác định đây là “một khu vực trải dài hai đại dương… và tăng cường kết nối thông qua vận tải hàng hải và chiến lược”. Năm 2017, trong chuyến công du châu Á của mình, Tổng thống Mỹ Donal Trump đã nói về một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở.

    Quan điểm của Australia đối với khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương được thể hiện rõ nét trong Sách trắng Quốc phòng của Australia năm 2013 và 2016, đều xem khu vực này là trọng tâm chiến lược của Australia. Sách trắng chính sách đối ngoại của Australia năm 2017 định nghĩa Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương là “khu vực kéo phía Đông của Ấn Độ Dương tới Thái Bình Dương, nối với nhau qua khu vực Đông Nam Á, bao gồm Ấn Độ, Bắc Á và Mỹ”. Do đó, Australia theo đuổi một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở với chính sách ngoại giao tích cực với các đối tác và các quốc gia cùng quan điểm ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, đầu tư vào các thiết chế khu vực, tăng cường hợp tác quốc phòng và hợp tác phát triển bền vững. Qua đó, mục tiêu chính sách của Australia là nhằm thúc đẩy một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương với các đặc điểm sau: i) áp dụng đối thoại và hợp tác giải quyết tranh chấp một cách hòa bình và tuân thủ pháp luật quốc tế, không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực hay sự ép buộc; ii) các thị trường mở nhằm khuyến khích giao thương hàng hóa, dịch vụ, dòng vốn và ý tưởng; iii) hội nhập kinh tế mang tính hòa nhập và cởi mở đối với tất cả các nền kinh tế trong khu vực; iv) quyền tự do đi lại hàng hải, hàng không được bảo đảm và quyền của các nước nhỏ được bảo vệ; v) Mỹ vẫn tham gia tích cực trong khi Trung Quốc cũng đóng vai trò xây dựng. Tại Đối thoại Shangrila 2017, nguyên Thủ tướng Australia Malcolm Turnbull đã mô tả khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là “nơi mà việc tuân thủ quy tắc sẽ mang lại hòa bình lâu dài, nơi mà quyền của tất cả các nước đều được tôn trọng và là nơi mà các thị trường mở tạo điều kiện cho tự do về thương mại, dòng vốn và ý tưởng…”.

    Các đại biểu chụp ảnh tại tọa đàm

    Trên cơ sở đó, GS Caitlin Byrne và GS Ian Hall, Viện châu Á Griffith, Australia cũng trình bày nhân tố chiến lược và các thách thức chính đang diễn ra trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, bao gồm bản chất cạnh tranh giữa các cường quốc, các lĩnh vực cạnh tranh mới nổi về an ninh, thương mại, cơ sở hạ tầng và phát triển, cũng như tác động đối với các chủ thể được đề cập, quyền lực mềm và sự ảnh hưởng của nó. Từ đó, các học giả  đưa ra nhận định về cơ hội và thách thức hợp tác trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương trên các lĩnh vực ngoại giao, kinh tế, sự phát triển hạ tầng, kết nối và an ninh; đồng thời cung cấp một cái nhìn cận cảnh về chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Nhật Bản và Ấn Độ.

    Đáng chú ý, quan điểm của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đối với Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương cũng được các học giả đến từ Australia quan tâm nghiên cứu và trình bày một số nét khái quát tại Tọa đàm như: việc ASEAN công nhận thực tế chiến lược của khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và các mối quan hệ ngày càng tăng giữa khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, nhấn mạnh vị trí trung tâm của ASEAN là nguyên tắc cơ bản để thúc đẩy hợp tác nhằm thúc đẩy đối thoại và hợp tác thay vì đối đầu, nhấn mạnh nhu cầu cần có cấu trúc khu vực dựa trên luật lệ quốc tế. 

    Với những thông tin hữu ích được chia sẻ tại Tọa đàm, các đại biểu tham dự đã tập trung thảo luận về sự phù hợp của các cơ chế hợp tác trong Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương nhằm tăng cường và thực thi các quy tắc thể chế củng cố ổn định trong khu vực; cũng như vai trò của Australia và ASEAN trong Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, những thách thức đặt ra đối với ASEAN để duy trì vị trí trung tâm, và quan điểm  của các quốc gia Đông Nam Á đối với sự xuất hiện của khái niệm Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương./.

    Tác giả: Minh Hằng & Mạnh Thắng

    Địa chỉ: Số 135 Nguyễn Phong Sắc, Cầu Giấy, Hà Nội