Tọa đàm khoa học “Thông tin báo chí – truyền thông về đại dịch Covid-19: Nhìn từ góc độ Việt Nam và Ấn Độ”

    16:12 23/10/2020

    • xem cỡ chữ

    • T

    • T

    • In trang
    • lượt xem: 1185

    Sáng ngày 22/10/2020, Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Tọa đàm khoa học trực tuyến “Thông tin báo chí – truyền thông về đại dịch Covid-19: Nhìn từ góc độ Việt Nam và Ấn Độ” tại điểm cầu thành phố Hà Nội của Việt Nam và thành phố New Delhi, thành phố Mumbai của Ấn Độ với sự tham dự của đông đảo học giả Việt Nam và học giả Ấn Độ đến từ các cơ quan nghiên cứu, các trường đại học và các đơn vị báo chí, truyền thông.

    Chủ trì Tọa đàm có GS,TS Tạ Ngọc Tấn, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; PGS,TS Dương Trung Ý, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Ấn Độ tại Việt Nam Pranay Verma.

    Diễn đàn mở về công tác thông tin, báo chí trong đại dịch Covid-19

    Phát biểu khai mạc Tọa đàm, PGS,TS Dương Trung Ý, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho biết, năm 2020 đã trở thành một mốc lịch sử khi toàn thế giới phải chống chọi với đại dịch COVID-19, một thảm họa lớn nhất của nhân loại kể từ Chiến tranh thế giới thứ 2. Cho đến nay, dịch đã lây lan rộng trên phạm vi toàn cầu và vẫn chưa có dấu hiệu chững lại. Hiện đã có hơn 41 triệu người trên thế giới mắc bệnh, trong đó gần 1,2 triệu người bị tử vong. Là hai nước nằm gần Trung Quốc - trung tâm khởi phát đại dịch Covid-19, Việt Nam và Ấn Độ đã có những sáng kiến, cách làm hiệu quả trong công tác thông tin, truyền thông về Covid-19, góp phần giúp hai nước đạt được những thành tựu nhất định trong phòng chống dịch. Tuy nhiên, tình hình dịch bệnh vẫn còn phức tạp, đòi hỏi Việt Nam và Ấn Độ cần học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau trong công tác phòng, chống dịch, nhất là trong công tác thông tin, truyền thông về đại dịch.

    PGS,TS Dương Trung Ý, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu khai mạc Tọa đàm

    Với ý nghĩa đó, PGS,TS Dương Trung Ý khẳng định, Tọa đàm là diễn đàn mở cho các nhà báo, nhà khoa học, học giả hai nước chia sẻ những thành công và hạn chế, những kinh nghiệm hay và bài học quý trong công tác thông tin, báo chí, truyền thông về đại dịch Covid-19, từ đó đề xuất những sáng kiến, cách làm hiệu quả hơn nữa trong lĩnh vực rất quan trọng và đặc thù này không chỉ đối với Việt Nam hay Ấn Độ, mà còn có ý nghĩa lớn đối với cộng đồng quốc tế trong bối cảnh hiện nay.

    Báo cáo đề dẫn Tọa đàm, GS,TS Tạ Ngọc Tấn, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nhấn mạnh, với sự nỗ lực, trách nhiệm và sáng tạo, các cơ quan báo chí, truyền thông Việt Nam và Ấn Độ đã thực hiện tốt công cuộc thông tin về đại dịch Covid-19, đảm bảo nguyên tắc tin cậy, minh bạch, kịp thời và đồng cảm với công chúng. Song để làm tốt nhiệm vụ này, chính các cơ quan báo chí, truyền thông ở hai nước cũng phải vượt qua nhiều khó khăn, thách thức từ những tác động, ảnh hưởng nặng nề của đại dịch.

    GS,TS Tạ Ngọc Tấn báo cáo đề dẫn Tọa đàm

    GS,TS Tạ Ngọc Tấn cho biết, hiện nay hai nước Việt Nam và Ấn Độ đều đã bước sang giai đoạn mới trong công cuộc phòng chống đại dịch, vừa đảm bảo phòng chống dịch hiệu quả, vừa phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm đời sống cho người dân và sự thích ứng của người dân trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 cũng đã được kiểm soát tốt hơn. Vì vậy, Tọa đàm trực tuyến này, ngoài ý nghĩa tăng cường hợp tác, đây còn là cơ hội để các học giả, chuyên gia, các nhà quản lý, các phóng viên trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất cách làm và những bài học cần rút ra trong lĩnh vực thông tin, truyền thông ở Việt Nam và Ấn Độ, cùng chung tay chống lại đại dịch Covid-19 và đảm bảo đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội.

    Phản ứng của Ấn Độ và Việt Nam

    Trao đổi tại Tọa đàm, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Ấn Độ tại Việt Nam Pranay Verma khẳng định vai trò quan trọng của Trung tâm Nghiên cứu Ấn Độ nói riêng và Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh nói chung trong kết nối Ấn Độ và Việt Nam về một chủ đề rất quan trọng của hai nước hiện nay. Với tham luận “Đại dịch Covid-19 và phản ứng của Ấn Độ”, ngài Đại sứ đã cung cấp một bức tranh toàn cảnh về tình hình dịch bệnh ở Ấn Độ và những chính sách, những kết quả Ấn Độ đã đạt được trong công tác thông tin, truyền thông về đại dịch thời gian qua, cũng như sự hợp tác chặt chẽ giữa hai nước trong đối phó với dịch bệnh.

    Ngài Đại sứ cho biết, Ấn Độ đã triển khai một loạt các phương thức thông tin, truyền thông đa dạng, ở các cấp độ khác nhau từ cấp Chính phủ tới các ban, ngành trung ương, chính quyền bang ở địa phương và tất cả cộng đồng. Đặc biệt, việc phong tỏa đất nước trong 66 ngày (trong tháng 4 và tháng 5/2020) với các giới hạn về di chuyển và nhập cảnh đã cho Ấn Độ thời gian cần thiết để chuẩn bị, tăng cường khả năng về y tế, đặc biệt là năng lực xét nghiệm chẩn đoán các trường hợp mắc bệnh và chuyển tải thông tin đến công chúng. Nhờ đó, Ấn Độ đã đạt được những thành tựu nhất định trong phòng chống dịch, trong đó có việc nâng cao nhận thức về các biện pháp phòng chống dịch. Hiện Ấn Độ vẫn là quốc gia có số ca mắc mới và nhiễm bệnh lớn nhưng so với dân số hơn 1,3 tỷ dân của Ấn Độ thì con số 7,7 triệu ca được xác nhận dương tính với Covid-19 là không đáng kể. Tỷ lệ tử vong của Ấn Độ là 83 người/1 triệu dân, cũng thấp hơn nhiều so với tỷ lệ tử vong chung trên thế giới là 145 người/1 triệu dân.

    TS Đỗ Thanh Hải tham luận tại Tọa đàm từ New Delhi, Ấn Độ

    Đồng tình với các nội dung trao đổi của ngài Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam, từ New Delhi, Ấn Độ, TS Đỗ Thanh Hải, Tham tán Chính trị Đại sứ quán Việt Nam tại Ấn Độ đánh giá cao những nỗ lực của chính phủ Ấn Độ trong kiểm soát dịch bệnh, nhất là công tác thông tin, truyền thông đã phát huy được vai trò trong điều chỉnh hành vi của xã hội, phản ánh trung thực, khách quan và có đạo đức về các thông tin dịch bệnh với tinh thần phục vụ vì lợi ích xã hội. Song TS Đỗ Thanh Hải cũng xác nhận tình trạng có những thông tin sai lệch, một chiều, nhảm nhí, thiếu chính xác về dịch bệnh ở Ấn Độ từ cả bên trong và bên ngoài Ấn Độ để câu view, thu hút lượt theo dõi trên môi trường Internet. Vì vậy, công tác quản lý và truyền tải thông tin thực sự là một thách thức lớn trong đại dịch Covid-19 nhưng về cơ bản Ấn Độ đã từng bước xử lý tốt, được cộng đồng ghi nhận.

    Về phía Việt Nam, nhà báo Vũ Mạnh Cường, Phó Vụ trưởng Vụ Truyền thông và Thi đua khen thưởng, Bộ Y tế khẳng định, những phản ứng nhanh của Việt Nam với đại dịch Covid-19 đã tạo ra những lợi thế cho công tác phòng, chống dịch, trong đó có công tác thông tin, truyền thông về đại dịch. Việt Nam đã là nước đầu tiên thành lập Ủy ban quốc gia về phòng chống dịch và ngay sau đó thành lập ngay tiểu ban truyền thông do đồng chí Nguyễn Mạnh Hùng, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông làm trưởng ban. Trong đó, công tác truyền thông, cùng với công tác dự phòng và công tác điều trị được xác định là 3 tấm khiên quan trọng hàng đầu để phòng, chống dịch tại Việt Nam.

    Theo nhà báo Vũ Mạnh Cường, công tác thông tin, truyền thông về đại dịch của Việt Nam được triển khai qua 4 mũi nhọn, chủ đạo là qua báo chí chính thống; hai là qua mạng xã hội; ba là qua các ứng dụng công nghệ viễn thông và thông tin hiện đại với việc gửi thông tin trực tiếp đến 160 triệu thuê bao trên toàn quốc với 13 tỷ tin nhắn tuyên truyền về biện pháp phòng chống dịch hay tiến hành khai báo y tế, truy vết qua app Bluezone; bốn là chống tin giả và tin đồn, trong đó đẩy mạnh phối hợp với các nền tảng như facebook, google để hạn chế, ngăn chặn việc phát tán các thông tin thất thiệt, sai sự thật. Ngoài ra, Việt Nam còn triển khai thông tin, truyền thông về dịch bệnh qua hình thức thô sơ nhất là hệ thống loa phường ở các làng xã nông thôn, miền núi, thành thị, tuyên truyền trực tiếp bằng xe lưu động để chuyển tải thông tin kịp thời đến mọi người dân. Đặc biệt, công tác thông tin, truyền thông về đại dịch tại Việt Nam đã thu hút và lôi cuốn được sự tham gia đông đảo của giới nghệ sĩ, phát huy được tinh thần sáng tạo và sự ủng hộ nhiệt thành của người dân, góp phần hình thành truyền thông nhân dân về đại dịch, khơi gợi được tinh thần yêu nước và lòng tự hào dân tộc trong phòng, chống dịch với tinh thần chống dịch như chống giặc.

    Báo chí Ấn Độ và Việt Nam trong đại dịch

    Tham luận về chủ đề “Báo chí và truyền thông trong đại dịch Covid-19” từ Mumbai, Ấn Độ, nhà báo Rudroneel Ghosh, báo Thời đại Ấn Độ cho biết, Covid-19 không chỉ là một cuộc khủng hoảng về sức khỏe mà còn là cuộc khủng hoảng của báo chí Ấn Độ. Tình hình phức tạp và việc đóng cửa quốc gia, giới hạn đi lại và nhập cảnh đã làm kinh tế đi xuống, doanh thu quảng cáo của báo chí giảm. Những thông tin về việc virus có thể lây truyền qua các ấn phẩm báo chí cũng làm sụt giảm nhanh chóng số lượng phát hành. Trong khi, so với những kinh nghiệm mà Việt Nam có được trong đối phó với dịch SARS trước đây thì Ấn Độ chưa bao giờ phải trải qua một đại dịch như thế và giới báo chí Ấn Độ cũng lần đầu tiên phải tự học hỏi để thích ứng, nhất là những kỹ năng, quy trình để tác nghiệp an toàn trong đại dịch.

    Đối với báo Thời đại Ấn Độ, nhà báo Rudroneel Ghosh khẳng định, là tờ báo giấy có xuất bản phẩm đứng hàng đầu ở Ấn Độ thì thông tin virus có khả năng lây truyền dịch bệnh qua các ấn phẩm báo chí đã làm tờ báo gặp rất nhiều khó khăn. Nhưng sau giai đoạn đầu lúng túng, báo Thời đại đã có những sáng kiến thông tin, truyền thông mới hiệu quả hơn để truyền tải thông tin nhanh chóng và đáng tin cậy đến bạn đọc. Thông qua danh sách bạn đọc đã đăng ký email nhận thông tin từ trước, tòa soạn đã có sáng kiến lá thư Corona, gửi mail cho từng bạn đọc để cung cấp thông tin chính xác, kịp thời về dịch bệnh và tình hình hoạt động của tòa soạn. Đồng thời, tòa soạn đẩy mạnh triển khai các phiên bản của tờ báo trên Internet, trong đó tập trung vào chuyên trang Ấn Độ đeo khẩu trang (mask India) và những bài viết tuyên truyền có lồng ghép các câu chuyện thần thoại, tôn giáo của Ấn Độ để nâng cao nhận thức và khuyến khích người dân tự làm khẩu trang tại nhà, cách đeo khẩu trang đúng cách và sự cần thiết phải đeo khẩu trang trong phòng chống dịch...  

    Toàn cảnh Tọa đàm

    Chia sẻ với câu chuyện của nhà báo Rudroneel Ghosh, nhà báo Nguyễn Khánh Chi, Phó Tổng Biên tập VietnamNews, Thông tấn xã Việt Nam nhấn mạnh, cắt giảm nhân sự, tác nghiệp an toàn, tái cấu trúc tòa soạn, doanh thu quảng cáo giảm, thông tin sai lệch....cũng là một trong số những vô vàn thách thức mà các cơ quan báo chí, phóng viên và hoạt động thông tin báo chí, truyền thông tại Việt Nam đã phải đối mặt do đại dịch Covid-19. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử VietnamNews – tờ báo đối ngoại bằng tiếng Anh lớn nhất tại Việt Nam đã phải ngừng xuất bản báo giấy 15 ngày do những lo ngại virus có thể lây truyền qua tờ báo khi một phóng viên của tòa soạn bị dương tính với Covid-19.

    Ứng phó với những thách thức trên, theo nhà báo Nguyễn Khánh Chi, tòa soạn VietnamNews đã phải có những thay đổi về phương thức hoạt động. Từ tháng 3 khi bệnh nhân số 17 tại Hà Nội bị xác nhận dương tính, toà soạn đã phải sử dụng tất cả các phương tiên, công nghệ để có thể chuyển sang làm việc từ xa nhưng vẫn đạt hiệu quả cao, đảm bảo sự kết nối, cập nhật liên tục về thông tin dịch bệnh. Đồng thời, tòa soạn cũng chú trọng khai thác mọi kênh đa phương tiện, tăng số lượng tin bài bình luận về đại dịch để độc giả nước ngoài hiểu rõ hơn về cách thức, biện pháp Việt Nam phòng chống dịch, đảm bảo đời sống và phát triển kinh tế - xã hội, giúp người nước ngoài tại Việt Nam yên tâm sinh sống và làm việc.

    Với tinh thần trách nhiệm và sự hợp tác, Tọa đàm đã chia sẻ nhiều góc nhìn khác nhau từ các chính khách, chuyên gia, học giả, phóng viên... Việt Nam và Ấn Độ về lĩnh vực báo chí, truyền thông trong đại dịch Covid-19, từ đó cùng nhau rút ra các bài học quý, những biện pháp hiệu quả giúp hai nước có những sáng tạo mới, phục vụ đắc lực cho việc phòng chống dịch và phát triển kinh tế - xã hội./.

    Tác giả: Minh Hằng & Mạnh Thắng

    Địa chỉ: Số 135 Nguyễn Phong Sắc, Cầu Giấy, Hà Nội