Đoàn cán bộ Viện Thông tin khoa học khảo sát tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp tại xã Bằng Thành, tỉnh Thái Nguyên

Tiếp và chủ trì buổi làm việc cùng TS. Tống Đức Thảo có các đồng chí: Đào Duy Hưng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân xã; đồng chí Quách Xuân Khoanh, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy; đồng chí Cà Văn Thưởng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã. Tham dự buổi làm việc còn có các đồng chí trong Ban Thường vụ Đảng ủy, Ban Chấp hành Đảng bộ, Mặt trận Tổ quốc cùng các đồng chí lãnh đạo phòng, ban của xã Bằng Thành tỉnh Thái Nguyên.

Tại buổi làm việc, Đoàn công tác đã được các đồng chí lãnh đạo xã báo cáo, trao đổi về tổ chức và hoạt động của chính quyền xã trong chính quyền địa phương hai cấp.

Các đồng chí chủ trì buổi làm việc

Xã Bằng Thành là đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thái Nguyên, chính thức được thành lập và đi vào hoạt động từ ngày 01/7/2025 theo Nghị quyết số 1683/NQ-UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã giai đoạn 2023-2025. Xã mới được hình thành trên cơ sở sáp nhập bốn xã cũ gồm: Bằng Thành, Bộc Bố, Nhạn Môn và Giáo Hiệu, tạo nên một không gian hành chính - kinh tế - xã hội có quy mô lớn tại khu vực trung du, miền núi phía Bắc. Sau sáp nhập, xã Bằng Thành có diện tích tự nhiên 208,22 km², thuộc nhóm các xã có diện tích lớn của tỉnh Thái Nguyên. Quy mô dân số của xã là 13.463 người, dân cư phân bố không đồng đều, chủ yếu sinh sống tại các xóm, bản nông thôn, với mật độ dân số thấp so với khu vực đô thị. Xã có 38 thôn, 6 dân tộc cùng sinh sống (chủ yếu là dân tộc Tày, Mông, Dao, Nùng, Sán Chỉ, Kinh). Dân tộc thiểu số chiếm trên 98% dân số toàn xã. Địa bàn xã trải rộng, địa hình chủ yếu là đồi núi thấp xen kẽ thung lũng và đất sản xuất nông nghiệp, thuận lợi cho phát triển nông - lâm nghiệp, đồng thời đặt ra yêu cầu cao đối với công tác quản lý lãnh thổ và tổ chức dịch vụ công ở cơ sở. 

Kinh tế của xã Bằng Thành chủ yếu dựa vào nông - lâm nghiệp, sản xuất quy mô hộ gia đình là chính. Cây trồng truyền thống, chăn nuôi nhỏ lẻ và khai thác lợi thế đất rừng là những hoạt động kinh tế chủ đạo. Lực lượng lao động tương đối dồi dào, song phần lớn là lao động phổ thông, trình độ chuyên môn chưa cao. Các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa - xã hội được duy trì ổn định. Hệ thống trường học, trạm y tế cơ sở đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người dân; đời sống vật chất và tinh thần từng bước được cải thiện, dù vẫn còn khoảng cách so với các địa bàn phát triển hơn trong tỉnh.

Đảng bộ xã hiện có 30 đồng chí cấp ủy viên, 11 đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy và có 1.192 đảng viên sinh hoạt tại 10 đảng bộ, chi bộ cơ sở và 49 chi bộ trường học, chi bộ nông thôn. Chính quyền và nhân dân có truyền thống đoàn kết; hệ thống chính trị từ xã đến thôn được kiện toàn củng cố, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng được nâng cao.

Quang cảnh buổi làm việc

Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Bằng Thành giữ vai trò là cấp chính quyền trực tiếp, gần dân nhất, thực hiện hầu hết các nhiệm vụ quản lý nhà nước trên địa bàn. Sau 6 tháng triển khai, bức tranh về một chính quyền cơ sở sau sáp nhập đang dần hiện rõ, với những kết quả bước đầu đáng ghi nhận, song cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức cần tiếp tục tháo gỡ.

Bộ máy mới, yêu cầu mới

Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp gắn liền với quá trình sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính, tinh gọn bộ máy và tăng cường phân cấp, phân quyền cho cấp xã. Đối với xã Bằng Thành, đây là bước chuyển có tính chất căn bản, khi chính quyền xã phải tiếp nhận nhiều nhiệm vụ, thẩm quyền trước đây thuộc cấp huyện. Ngay sau thời điểm 1/7/2025, xã đã khẩn trương kiện toàn tổ chức bộ máy, bố trí, sắp xếp đội ngũ cán bộ, công chức theo cơ cấu mới. Các bộ phận chuyên môn được tổ chức lại theo hướng tinh gọn, rõ người, rõ việc, gắn trách nhiệm cá nhân với kết quả thực hiện nhiệm vụ.

Dù khối lượng công việc gia tăng rõ rệt, song trong giai đoạn từ tháng 7 đến hết tháng 12/2025, hoạt động của chính quyền xã cơ bản ổn định. Công tác chỉ đạo, điều hành được duy trì thường xuyên; các nhiệm vụ quản lý nhà nước trên địa bàn không bị gián đoạn, nhất là trong những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến người dân như hộ tịch, đất đai, xây dựng, chính sách xã hội.

Giải quyết thủ tục hành chính không bị “đứt gãy”

Một trong những yêu cầu quan trọng khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp là bảo đảm việc giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp diễn ra thông suốt. Tại xã Bằng Thành, bộ phận tiếp nhận và trả kết quả được tổ chức lại theo hướng tập trung, thuận tiện hơn.

Trong 6 tháng cuối năm 2025, đa số hồ sơ hành chính được giải quyết đúng và trước hạn. Tình trạng người dân phải đi lại nhiều lần để hoàn thiện thủ tục từng bước được khắc phục. Việc công khai quy trình, thời hạn giải quyết thủ tục được chú trọng, góp phần nâng cao tính minh bạch trong hoạt động của chính quyền cơ sở. Cùng với đó, xã từng bước đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành. Văn bản điện tử, phần mềm quản lý hồ sơ, hệ thống tiếp nhận thủ tục trực tuyến được triển khai đồng bộ hơn so với trước, tạo nền tảng cho xây dựng chính quyền số ở cấp xã, dù vẫn còn nhiều việc phải làm.

Kinh tế - xã hội giữ ổn định

Trên nền tảng bộ máy quản lý dần đi vào ổn định, tình hình kinh tế - xã hội của xã Bằng Thành trong nửa cuối năm 2025 cơ bản giữ được nhịp độ phát triển. Sản xuất nông nghiệp tiếp tục là lĩnh vực chủ đạo, với việc duy trì diện tích cây trồng truyền thống, phát triển chăn nuôi theo hướng an toàn và kiểm soát dịch bệnh. Một số mô hình kinh tế hộ, tổ hợp tác nhỏ được khuyến khích, gắn với nhu cầu thị trường và điều kiện thực tế của địa phương. Chương trình xây dựng nông thôn mới tiếp tục được lồng ghép triển khai, tập trung vào những tiêu chí phù hợp với khả năng nguồn lực của xã.

Các lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa - xã hội được duy trì ổn định. Công tác an sinh xã hội, chăm lo cho các đối tượng chính sách, hộ nghèo, người yếu thế được thực hiện kịp thời, không để phát sinh điểm nóng trong quá trình sáp nhập và thay đổi mô hình quản lý.

Đáng chú ý, trong bối cảnh nhiều thay đổi, sự đồng thuận của người dân được xem là một kết quả quan trọng. Phần lớn người dân chia sẻ với những khó khăn ban đầu của chính quyền cơ sở, đồng thời bày tỏ kỳ vọng vào một bộ máy chính quyền tinh gọn, gần dân và phục vụ hiệu quả hơn.

Áp lực từ khối lượng công việc và nguồn lực hạn chế

Bên cạnh những kết quả bước đầu, quá trình thực hiện chính quyền địa phương hai cấp tại xã Bằng Thành cũng bộc lộ không ít hạn chế. Trước hết là áp lực lớn về công việc đối với đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã.

Sau sáp nhập, nhiều nhiệm vụ mới được chuyển về cơ sở, trong khi biên chế không tăng tương ứng. Thực tế cho thấy, không ít cán bộ phải kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực, từ quản lý đất đai, xây dựng đến tài chính - ngân sách, chính sách xã hội. Điều này vừa tạo áp lực về thời gian, vừa đòi hỏi cán bộ phải nhanh chóng nâng cao năng lực chuyên môn trong những lĩnh vực trước đây ít tiếp cận.

Bên cạnh đó, nguồn lực tài chính và cơ sở vật chất của xã còn hạn chế. Trang thiết bị công nghệ thông tin chưa thực sự đáp ứng yêu cầu quản lý mới; hạ tầng phục vụ chuyển đổi số còn thiếu và chưa đồng bộ, ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả cải cách hành chính.

Địa bàn rộng, dân cư phân tán - bài toán không dễ

Xã Bằng Thành có địa bàn tương đối rộng, dân cư phân bố không tập trung. Đây là yếu tố khách quan khiến việc tổ chức triển khai chính sách, cung ứng dịch vụ công và nắm bắt kịp thời tâm tư, nguyện vọng của người dân gặp nhiều khó khăn. Trong khi đó, nhận thức và kỹ năng số của một bộ phận người dân còn hạn chế, nhất là ở các khu vực xa trung tâm (17 thôn chưa có cáp quang internet; 06 thôn chưa có sóng di động; 04 thôn và một số nhóm hộ vùng cao chưa có điện lưới quốc gia), khiến việc sử dụng dịch vụ công trực tuyến chưa thực sự phổ biến. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ đầu tư hạ tầng, mà còn phải tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn để người dân từng bước thích ứng với phương thức quản lý mới.

Ngoài ra, trong giai đoạn đầu vận hành mô hình mới, cơ chế phối hợp, hướng dẫn chuyên môn từ cấp trên đôi lúc chưa thật sự kịp thời, đồng bộ, khiến chính quyền cơ sở còn lúng túng trong xử lý một số tình huống phát sinh.

Kỳ vọng từ thực tiễn 6 tháng đầu thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Nhìn tổng thể, giai đoạn từ 1/7 đến 31/12/2025 có thể xem là thời kỳ bản lề đối với xã Bằng Thành trong quá trình thực hiện chính quyền địa phương hai cấp. Những kết quả đạt được cho thấy chủ trương sắp xếp, tinh gọn bộ máy và phân cấp mạnh cho cơ sở là đúng hướng, đồng thời phản ánh nỗ lực lớn của đội ngũ cán bộ cấp xã trong điều kiện còn nhiều khó khăn.

Tuy nhiên, để mô hình này thực sự phát huy hiệu quả trong thời gian tới, xã Bằng Thành rất cần sự quan tâm, hỗ trợ từ cấp trên, nhất là về hoàn thiện cơ chế, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, bổ sung nguồn lực tài chính và đầu tư hạ tầng phục vụ chuyển đổi số.

Từ những chuyển động ban đầu, Bằng Thành đang đứng trước cơ hội định hình một chính quyền cơ sở mới - gần dân hơn, hiệu quả hơn và thích ứng tốt hơn với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, nếu những khó khăn hiện nay được nhận diện đầy đủ và có giải pháp tháo gỡ kịp thời.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm

Thay mặt Đoàn Công tác, TS. Tống Đức Thảo cảm ơn các đồng chí lãnh đạo Đảng ủy, Ủy ban Nhân dân, Mặt trận Tổ quốc xã Bằng Thành đã trao đổi, cung cấp nhiều thông tin bổ ích về tổ chức và hoạt động của chính quyền xã trong chính quyền địa phương hai cấp. Bên cạnh buổi làm việc trao đổi tại hội trường, Đoàn công tác cũng đã tiến hành khảo sát trên thực địa hoạt động của Trung tâm phục vụ hành chính công của xã. Đây là những tư liệu quý giúp Viện Thông tin khoa học phối hợp với Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật triển khai xuất bản cuốn sách thuộc Tủ sách phục vụ lãnh đạo: “Nâng cao hiệu quả vận hành của chính quyền địa phương hai cấp: Từ kinh nghiệm quốc tế đến thực tiễn Việt Nam”./.