Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Cần Thơ về định hướng phát triển thành phố trong giai đoạn mới

Chủ trì buổi làm việc có PGS,TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; GS,TS Nguyễn Xuân Thắng, Uỷ viên Bộ Chính trị khoá XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; đồng chí Lê Quang Tùng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Cần Thơ.

Tham dự buổi làm việc có đại diện lãnh đạo các đơn vị chức năng của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; các đồng chí trong đoàn công tác của Thành ủy Cần Thơ; các chuyên gia, nhà khoa học cùng đại diện các cơ quan liên quan.

PGS,TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu tại buổi làm việc

GS,TS Nguyễn Xuân Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị khoá XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương phát biểu tại buổi làm việc

Phát biểu nêu mục đích của buổi làm việc, đồng chí Lê Quang Tùng, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thành uỷ, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Cần Thơ nhấn mạnh, sau một thời gian triển khai các nghị quyết quan trọng của Trung ương và Quốc hội, thành phố Cần Thơ đã đạt được nhiều kết quả tích cực, song cũng bộc lộ không ít khó khăn, vướng mắc cần được tổng kết, đánh giá khách quan, toàn diện. Trong bối cảnh không gian phát triển của thành phố có nhiều thay đổi, yêu cầu đặt ra không chỉ là nhìn lại việc thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ đã được xác định, mà quan trọng hơn là nhận diện đúng những vấn đề mới, những động lực mới, những điểm nghẽn thể chế, chính sách để kiến nghị Trung ương ban hành các chủ trương, cơ chế phù hợp, đủ mạnh, có tính đột phá cho Cần Thơ phát triển xứng tầm là trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Báo cáo tóm tắt kết quả thực hiện Nghị quyết số 59-NQ/TW và tổng kết, đánh giá các cơ chế, chính sách đặc thù áp dụng cho thành phố Cần Thơ, đồng chí Nguyễn Tuấn Anh, Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ cho biết, qua 05 năm thực hiện Nghị quyết số 59-NQ/TW, thành phố đã đạt nhiều kết quả quan trọng trên các lĩnh vực. Quy mô nền kinh tế tiếp tục được mở rộng; cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng phát triển thương mại - dịch vụ, công nghiệp - xây dựng, từng bước giảm tỷ trọng nông nghiệp. Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội tiếp tục được quan tâm đầu tư, tạo nền tảng cho phát triển đô thị, dịch vụ, logistics, thương mại, giáo dục, y tế và các lĩnh vực có tính liên kết vùng.

Cùng với phát triển kinh tế, các lĩnh vực văn hóa, thể thao, giáo dục, y tế, việc làm, an sinh xã hội, giảm nghèo, chăm lo người có công, bảo trợ xã hội, chính sách dân tộc, tôn giáo tiếp tục được quan tâm thực hiện và đạt nhiều kết quả tích cực. Quốc phòng, an ninh được giữ vững; hoạt động đối ngoại, hội nhập quốc tế được mở rộng. Công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị được triển khai đồng bộ, kịp thời, góp phần củng cố vai trò lãnh đạo của cấp ủy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và tạo sự đồng thuận trong nhân dân.

Đồng chí Lê Quang Tùng, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Cần Thơ, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Cần Thơ phát biểu tại buổi làm việc

Đại biểu tham dự buổi làm việc

Đại biểu tham dự buổi làm việc

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, báo cáo cũng thẳng thắn chỉ rõ một số hạn chế, khó khăn. Tốc độ tăng trưởng kinh tế của thành phố chưa đạt mục tiêu Nghị quyết số 59-NQ/TW đề ra; công nghiệp chưa thực sự tạo được động lực dẫn dắt tăng trưởng; khả năng huy động nguồn lực đầu tư còn khó khăn; quy mô sản xuất nông nghiệp còn phân tán, giá trị gia tăng và liên kết chuỗi chưa cao; tăng trưởng dịch vụ, xuất nhập khẩu chưa đạt kỳ vọng. Những hạn chế này cho thấy Cần Thơ cần có cách tiếp cận mới, cơ chế mới và không gian phát triển mới để tạo bước chuyển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.

Đối với việc thực hiện Nghị quyết số 45/2022/QH15 của Quốc hội, đồng chí Nguyễn Tuấn Anh cho biết, thành phố đã triển khai 05/08 cơ chế, chính sách đặc thù trên các lĩnh vực tài chính, ngân sách, đất đai và quy hoạch. Tuy nhiên, còn 03/08 chính sách gặp khó khăn, vướng mắc hoặc chưa đủ điều kiện thực hiện, gồm chính sách thu nhập tăng thêm cho cán bộ, công chức, viên chức; dự án nạo vét kết hợp thu hồi sản phẩm luồng hàng hải Định An - Sông Hậu; Trung tâm liên kết, sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Nguyên nhân chủ yếu là một số cơ chế, chính sách đặc thù chậm được thể chế hóa, chưa đủ điều kiện triển khai hoặc còn vướng mắc về thủ tục pháp lý, nguồn lực và thẩm quyền thực hiện.

Từ thực tiễn đó, Thành ủy Cần Thơ kiến nghị Bộ Chính trị tổ chức sơ kết hoặc tổng kết Nghị quyết số 59-NQ/TW, trên cơ sở đó ban hành nghị quyết mới hoặc kết luận mới về xây dựng và phát triển thành phố Cần Thơ trong giai đoạn mới. Đồng thời, kiến nghị Quốc hội tổng kết Nghị quyết số 45/2022/QH15 và ban hành nghị quyết mới về cơ chế, chính sách đặc thù cho thành phố.

Tại buổi làm việc, các đại biểu tập trung thảo luận về dự thảo kế hoạch phối hợp tổ chức các chương trình, hội thảo tham vấn đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù cho thành phố Cần Thơ. Các ý kiến cho rằng, việc nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách mới cần được đặt trong tổng thể phát triển vùng Đồng bằng sông Cửu Long, gắn với bối cảnh mới của đất nước và xu thế phát triển của thế giới. Cần Thơ không chỉ là đô thị trung tâm của vùng theo nghĩa hành chính, mà phải trở thành một trung tâm động lực, trung tâm kết nối, trung tâm tri thức, trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm dịch vụ chất lượng cao và là đầu mối thúc đẩy liên kết vùng trên nền tảng phát triển xanh, phát triển số và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đại biểu tham góp ý kiến tại buổi làm việc

Phát biểu tại buổi làm việc, GS,TS Nguyễn Xuân Thắng, Uỷ viên Bộ Chính trị khoá XIII, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương đánh giá cao cách làm mới, bài bản, có sự chuẩn bị nghiêm túc giữa Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và Thành ủy Cần Thơ. Đồng chí cho rằng, buổi làm việc thể hiện sự đồng thuận cao trong nhận thức, trách nhiệm và hành động giữa Học viện và địa phương, với các nhiệm vụ, yêu cầu, mốc thời gian rõ ràng. Đây là tiền đề quan trọng để quá trình nghiên cứu, tổng kết và đề xuất chính sách đi vào thực chất, tránh hình thức, bảo đảm các kết quả tham mưu có cơ sở khoa học, cơ sở thực tiễn và tính khả thi cao.

Theo GS,TS Nguyễn Xuân Thắng, không gian phát triển của Cần Thơ hiện nay đã thay đổi rất nhiều so với thời điểm ban hành Nghị quyết số 59-NQ/TW và Nghị quyết số 45/2022/QH15. Những vấn đề trước đây chưa được đặt ra đầy đủ, như kinh tế biển, liên kết không gian phát triển mới, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng, an ninh nguồn nước, logistics vùng, nay đã trở thành những nội dung có ý nghĩa chiến lược. Do đó, việc sơ kết, tổng kết các nghị quyết không chỉ là đánh giá kết quả thực hiện, mà phải chỉ ra được những yêu cầu mới của thực tiễn, những vấn đề đã vượt ra ngoài khuôn khổ chính sách hiện hành, từ đó đề xuất chủ trương, cơ chế, chính sách mới phù hợp hơn.

GS,TS Nguyễn Xuân Thắng nhấn mạnh, việc nghiên cứu, đánh giá cần gắn kết giữa sơ kết nghị quyết của Đảng và tổng kết nghị quyết của Quốc hội, bảo đảm tính kế thừa và phát triển. Từ tổng kết Nghị quyết số 59-NQ/TW cần đề xuất được những nội dung có thể tham mưu Bộ Chính trị ban hành kết luận mới hoặc nghị quyết mới về xây dựng và phát triển thành phố Cần Thơ trong giai đoạn mới. Từ tổng kết Nghị quyết số 45/2022/QH15 cần đề xuất được cơ sở để Quốc hội xem xét ban hành nghị quyết mới về cơ chế, chính sách đặc thù cho thành phố, bởi những quy định cũ có thể không còn phù hợp với yêu cầu phát triển hiện nay.

GS,TS Nguyễn Xuân Thắng yêu cầu phải định vị lại Cần Thơ trong bối cảnh mới, không chỉ nói chung chung là “trung tâm vùng”, mà phải làm rõ trung tâm về phương diện nào, có vai trò, khả năng dẫn dắt và tạo giá trị gì cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long cũng như cho cả nước. Cần Thơ phải được đặt trong những từ khóa chiến lược như trung tâm động lực, trung tâm tri thức, trung tâm kết nối, trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm của sự thịnh vượng. Mỗi từ khóa không chỉ là một cách diễn đạt, mà phải kéo theo những cấu trúc không gian phát triển, ngành kinh tế ưu tiên, nguồn lực đầu tư, mô hình quản trị và cơ chế chính sách tương ứng.

Để thực hiện nhiệm vụ này, GS,TS Nguyễn Xuân Thắng đề nghị quá trình nghiên cứu phải kế thừa các báo cáo tổng kết, các ý kiến chỉ đạo của Trung ương, đặc biệt là các chỉ đạo có tính định hướng chiến lược đối với vùng Đồng bằng sông Cửu Long; đồng thời tích hợp các yếu tố phát triển mới từ các địa phương lân cận như Hậu Giang, Sóc Trăng và toàn vùng để hình thành cách nhìn tổng thể. Công việc trọng tâm cần được triển khai khẩn trương trong tháng 7 và tháng 8, đòi hỏi sự tập trung cao độ, phối hợp chặt chẽ giữa Học viện và thành phố Cần Thơ. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và Hội đồng Lý luận Trung ương sẵn sàng cử các chuyên gia tham gia sâu vào nhóm nghiên cứu, hỗ trợ thành phố xây dựng các luận cứ khoa học và thực tiễn phục vụ tham mưu chính sách.

Đại biểu tham góp ý kiến tại buổi làm việc

Phát biểu tại buổi làm việc, PGS,TS Đoàn Minh Huấn, Uỷ viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của việc xác lập triết lý phát triển, tầm nhìn dài hạn và cốt cách riêng cho thành phố Cần Thơ. Theo đồng chí, buổi làm việc lần này không chỉ nhằm chuẩn bị cho một hội thảo tham vấn chính sách, mà còn là bước khởi tạo tư duy phát triển mới cho Cần Thơ trong giai đoạn mới. Từ việc tổng kết thực tiễn triển khai các nghị quyết của Trung ương và Quốc hội, cần chuyển hóa thành những luận cứ khoa học, những định hướng chiến lược, những chính sách có tính khả thi cao, qua đó góp phần hình thành tầm nhìn phát triển dài hạn cho thành phố.

PGS,TS Đoàn Minh Huấn cho rằng, Cần Thơ phải được định vị trên cơ sở những đặc tính riêng có, không thể sao chép mô hình phát triển của các đô thị khác. Nếu Hà Nội là đô thị di sản, Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, Đà Nẵng là đô thị biển năng động, thì Cần Thơ cần được nhìn nhận như một thành phố sông nước, thành phố sinh thái đặc thù của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Cảnh quan sinh thái, văn hóa miệt vườn, văn hóa Tây Đô, sự giao thoa của các cộng đồng Kinh, Hoa, Khmer cùng lịch sử hình thành và phát triển của vùng đất Nam Bộ phải trở thành tài nguyên phát triển, là nền tảng định hình kiến trúc đô thị, không gian văn hóa và mô hình tăng trưởng của thành phố trong tương lai.

Đồng chí gợi mở, trong bối cảnh không gian phát triển của Cần Thơ được mở rộng, gắn kết chặt chẽ hơn với Hậu Giang, Sóc Trăng và các địa phương trong vùng, thành phố không chỉ dừng lại ở tầm nhìn sông nước mà cần có tầm nhìn hướng biển. Vị trí cửa sông Hậu, các trục kết nối logistics, cảng biển, đường thủy, hàng không, cùng sự dịch chuyển của các tuyến giao thương trong khu vực đặt ra yêu cầu Cần Thơ phải tính toán lại không gian phát triển, xác lập vai trò mới trong mạng lưới kinh tế vùng, quốc gia và quốc tế. Việc nghiên cứu các động lực phát triển cần tính đến những biến đổi lớn như chuyển dịch logistics khu vực, các tuyến hàng hải, cảng biển, hành lang kinh tế, cũng như các tác động từ biến đổi khí hậu, nước biển dâng, xâm nhập mặn và an ninh nguồn nước.

Quang cảnh buổi làm việc

Nhấn mạnh yêu cầu về một tầm nhìn dài hạn, PGS,TS Đoàn Minh Huấn đặt vấn đề cần có “kế sách nghìn năm” cho Cần Thơ, thay vì chỉ dừng lại ở tư duy phát triển trung hạn hoặc tầm nhìn vài thập niên. Một thành phố sông nước trong vùng châu thổ phải biết thích ứng với quy luật tự nhiên, điều đó đòi hỏi Cần Thơ phải thiết kế một mô hình đô thị có khả năng chung sống với mặt nước, không chỉ phát triển trong không gian đa chiều truyền thống mà còn phải hình thành loại hình không gian thích ứng đặc biệt, biết khai thác mặt nước, bảo vệ nguồn nước và biến thách thức thành lợi thế phát triển.

Từ góc nhìn chiến lược, PGS,TS Đoàn Minh Huấn cho rằng Cần Thơ cần xác lập vị thế cạnh tranh không chỉ trong phạm vi các đô thị trong nước, mà còn trong tương quan khu vực và quốc tế. Thành phố cần trả lời rõ câu hỏi mình sẽ là trung tâm gì, trung tâm về lĩnh vực nào, với năng lực cạnh tranh nào và dựa trên nguồn lực đặc thù nào. Dù lựa chọn hướng đi nào, Cần Thơ cũng cần một triết lý phát triển đủ sâu, một bản sắc đủ rõ và một hệ thống chính sách đủ mạnh để hiện thực hóa tầm nhìn đó.

PGS,TS Đoàn Minh Huấn cũng nhấn mạnh vai trò của văn hóa như một nguồn lực phát triển. Cảnh quan thiên nhiên cần được chuyển hóa thành cảnh quan văn hóa; bản sắc sông nước cần được chuyển hóa thành giá trị kinh tế, du lịch, dịch vụ, kiến trúc và lối sống đô thị; sự đa dạng văn hóa cần trở thành nền tảng tạo ra sức hấp dẫn riêng có cho Cần Thơ. Trong quá trình đó, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, với chức năng nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý, có trách nhiệm đồng hành với thành phố trong việc rút ngắn khoảng cách giữa lý luận và chính sách, giữa nghiên cứu và hành động, giữa tầm nhìn chiến lược và các sản phẩm cụ thể.