Chỉ thị số 10-CT/TW về tăng cường giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân trong hệ thống giáo dục quốc dân, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong tình hình mới

Sau hơn 10 năm thực hiện Kết luận số 94-KL/TW, ngày 28/3/2014 của Ban Bí thư khoá XI về tiếp tục đổi mới việc học tập lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân, công tác giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân đạt nhiều kết quả quan trọng. Nhận thức của các cấp uỷ, tổ chức đảng, cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục, cán bộ, đảng viên và người học ngày càng được nâng lên; nội dung, chương trình, giáo trình, học liệu, đội ngũ giảng dạy từng bước được chuẩn hoá; kỷ luật, kỷ cương, nền nếp dạy và học được tăng cường; nhận thức về lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân của người học có chuyển biến tích cực.

Tuy nhiên, một số nội dung, chương trình, phương pháp còn nặng về truyền thụ kiến thức, chưa gắn với thực tiễn và đặc điểm người học; tính thuyết phục và khả năng chuyển biến thành nhận thức, niềm tin, ý thức trách nhiệm, hành vi tích cực của người học chưa cao. Chất lượng đội ngũ giảng viên, giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục chưa đồng đều; phương pháp giảng dạy, công tác kiểm tra, đánh giá, cơ chế quản lý chậm được đổi mới; sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội có nơi chưa chặt chẽ, hiệu quả. Một bộ phận người học có biểu hiện phai nhạt lý tưởng, thiếu ý thức rèn luyện; trách nhiệm xã hội, ý thức tuân thủ pháp luật, kỹ năng ứng xử trên không gian mạng còn hạn chế; dễ bị tác động bởi thông tin xấu độc, quan điểm sai trái, lối sống lệch chuẩn.

Trong giai đoạn phát triển mới, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội phát triển nhanh, tác động sâu sắc đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm, lối sống của người học; các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị tiếp tục chống phá trên lĩnh vực tư tưởng, văn hoá, giáo dục, nhất là trên không gian mạng. Từ thực tiễn đó, giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân là nhiệm vụ quan trọng, trực tiếp góp phần xây dựng nền tảng tinh thần xã hội, củng cố niềm tin, hình thành nhân cách, bản lĩnh và năng lực công dân Việt Nam trong thời đại số. Yêu cầu đặt ra trong thời gian tới là phải đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ nội dung, chương trình, phương pháp và phương thức tổ chức dạy và học bảo đảm chất lượng; hình thành môi trường giáo dục hiện đại, lành mạnh, an toàn trên môi trường số; góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, có lý tưởng cách mạng, bản lĩnh chính trị, đạo đức, tri thức, kỹ năng, lối sống văn hoá, ý thức tuân thủ pháp luật, năng lực số và khát vọng cống hiến.

Ban Bí thư yêu cầu các cấp uỷ, tổ chức đảng, chính quyền các cấp, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan quản lý giáo dục, cơ sở giáo dục và các cơ quan, tổ chức có liên quan tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện tốt một số nhiệm vụ sau:

1. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp uỷ, tổ chức đảng, chính quyền và người đứng đầu; phát huy vai trò, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, tạo chuyển biến mạnh mẽ, thực chất trong giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân. Xác định giáo dục lý luận chính trị là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên trong giáo dục, đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, gắn với công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Xây dựng chương trình, kế hoạch thực hiện Chỉ thị sát với từng cấp học, bậc học, loại hình, địa bàn và đối tượng đào tạo; xác định rõ nhiệm vụ, trách nhiệm, tiến độ và kết quả thực hiện.

2. Rà soát, hoàn thiện nội dung, chương trình, giáo trình giáo dục lý luận chính trị theo hướng tinh gọn, hiện đại, liên thông, thiết thực; kịp thời cập nhật những thành tựu về lý luận và thực tiễn, nhất là Nghị quyết Đại hội XIV và các nghị quyết mới của Đảng, bảo đảm tính khoa học, hệ thống, phù hợp với từng cấp học, bậc học và đối tượng đào tạo. Nghiên cứu tổ chức nội dung giáo dục theo các nhóm phẩm chất, năng lực chủ yếu: Bản lĩnh chính trị, lý tưởng cách mạng và khát vọng cống hiến; tinh thần thượng tôn pháp luật, đạo đức và trách nhiệm xã hội; ý thức công dân, năng lực số và năng lực hội nhập quốc tế; lối sống lành mạnh, kỹ năng xã hội và năng lực học tập suốt đời. Rà soát, cập nhật các môn lý luận chính trị và các nội dung giáo dục công dân, lịch sử, văn hoá, pháp luật, đạo đức, kỹ năng xã hội theo hướng tăng thực hành, trải nghiệm, đối thoại, xử lý tình huống, nhận diện, đấu tranh và phản bác quan điểm sai trái, thù địch; kiểm soát chặt chẽ chất lượng chương trình, nội dung giáo trình, tài liệu tham khảo, học liệu số và nội dung giáo dục trong các chương trình liên kết, hợp tác quốc tế.

3. Đổi mới mạnh mẽ phương pháp và hình thức tổ chức giảng dạy theo hướng phát triển năng lực, lấy người học làm trung tâm; kết hợp linh hoạt giữa học trực tiếp và trực tuyến, chính khoá và ngoại khoá; tăng cường ứng dụng công nghệ số, học liệu số và phương pháp giáo dục hiện đại. Đa dạng hoá hình thức giáo dục, tăng cường đối thoại, thảo luận, xử lý tình huống, hoạt động trải nghiệm; gắn lý luận với thực tiễn, học đi đôi với hành, nói đi đôi với làm. Trang bị cho người học năng lực số, tư duy phản biện, kỹ năng ứng xử văn hoá và khả năng tự bảo vệ trước thông tin xấu độc. Xây dựng môi trường học đường lành mạnh, văn minh, an toàn, nhân văn, kỷ cương; hoàn thiện bộ quy tắc ứng xử trong nhà trường và trên không gian mạng. Kiểm tra, đánh giá toàn diện, thực chất về nhận thức, thái độ, hành vi, ý thức tuân thủ pháp luật và trách nhiệm công dân của người học.

4. Xây dựng đội ngũ giảng viên, giáo viên lý luận chính trị đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, chuyên môn sâu, am hiểu thực tiễn, thành thạo phương pháp giảng dạy hiện đại. Rà soát, hoàn thiện quy định về chuẩn nghề nghiệp, tiêu chuẩn chức danh, chuẩn năng lực; thường xuyên đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng, phương pháp, nhất là kỹ năng số và năng lực định hướng, đối thoại với người học. Phát huy tính tiên phong, nêu gương về bản lĩnh chính trị, đạo đức, lối sống, ý thức trách nhiệm của nhà giáo. Có cơ chế, chính sách đặc thù để tuyển dụng, thu hút sinh viên giỏi theo học chuyên ngành lý luận chính trị, tạo nguồn nhân lực kế cận chất lượng cao. Đổi mới đồng bộ công tác quản lý đội ngũ giảng viên, giáo viên; phát huy dân chủ, khuyến khích nghiên cứu, sáng tạo, bám sát thực tiễn, đề cao đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm chính trị của nhà giáo; hoàn thiện chế độ, chính sách đãi ngộ, khuyến khích, bảo vệ, tôn vinh, tạo động lực để đội ngũ giảng viên, giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục yên tâm công tác, cống hiến.

5. Hoàn thiện cơ chế quản lý và bảo đảm chất lượng giáo dục lý luận chính trị; xây dựng hệ thống tiêu chí, chỉ số đánh giá thống nhất, công khai, minh bạch; tăng cường kiểm tra, thanh tra, giám sát, định kỳ sơ kết, tổng kết việc thực hiện; hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội, xác định rõ trách nhiệm, nội dung, phương thức phối hợp của từng chủ thể. Giữ vững kỷ cương, nền nếp; chủ động phòng ngừa, ngăn chặn tiêu cực, biểu hiện lệch chuẩn; kịp thời biểu dương, khen thưởng tập thể, cá nhân thực hiện tốt và xử lý nghiêm vi phạm. Lấy kết quả thực hiện làm căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cấp uỷ, cơ sở giáo dục, đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý giáo dục và người đứng đầu.

6. Phát huy vai trò, trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị; tăng cường phối hợp giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo với Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, các tổ chức chính trị - xã hội, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, các cơ quan báo chí, truyền thông và cộng đồng xã hội trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, tạo điều kiện để người học học tập, tu dưỡng và rèn luyện. Đẩy mạnh các hoạt động ngoại khoá, trải nghiệm thực tiễn, về nguồn, tình nguyện, văn hoá, văn nghệ, thể dục, thể thao; tổ chức tìm hiểu lịch sử, truyền thống, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, góp phần phát triển toàn diện trí tuệ, thể chất, nhân cách và tinh thần của người học. Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền trong nhà trường; xây dựng văn hoá ứng xử, chuẩn mực đạo đức, ý thức công dân; phát huy hiệu quả các phong trào, hoạt động của Đoàn, Hội, Đội trong giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên.

7. Đẩy mạnh chuyển đổi số; đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, học liệu và các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục lý luận chính trị. Xây dựng nền tảng số dùng chung, kết nối giữa các cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục, cơ quan tuyên giáo, dân vận, Đoàn, Hội, Đội và các cơ quan liên quan để cung cấp học liệu chính thống, cập nhật, phù hợp với từng nhóm người học. Huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, khuyến khích hợp tác công tư trong đầu tư phát triển giáo dục, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, không gian học tập cho địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo; bảo đảm điều kiện phục vụ giáo dục toàn diện, phát triển phẩm chất, năng lực của người học.

8. Tổ chức thực hiện

- Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chủ trì tổ chức quán triệt, hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra, giám sát việc thực hiện Chỉ thị; định hướng chính trị, tư tưởng đối với nội dung giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân trong hệ thống giáo dục quốc dân; phối hợp với Đảng uỷ Chính phủ, Đảng uỷ Bộ Giáo dục và Đào tạo, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh chỉ đạo các cơ quan liên quan trong việc đổi mới nội dung, chương trình, giáo trình, tài liệu, học liệu và bồi dưỡng đội ngũ giảng viên, giáo viên.

- Đảng uỷ Quốc hội chỉ đạo thể chế hoá chủ trương của Đảng về giáo dục lý luận chính trị, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, ý thức công dân; tăng cường giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật trong lĩnh vực giáo dục, nhất là việc bảo đảm điều kiện thực hiện Chỉ thị.

- Đảng uỷ Chính phủ chỉ đạo: Đảng uỷ Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Đảng uỷ Bộ Tài chính rà soát, tháo gỡ các "điểm nghẽn" về cơ chế tài chính và đầu tư; hoàn thiện quy định về quản lý, sử dụng, giải ngân vốn đầu tư cho công tác giáo dục lý luận chính trị, nhất là cơ chế phân bổ nguồn lực đối với các cơ sở giáo dục thực hiện tự chủ tài chính; phối hợp với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh xây dựng khung chương trình, giáo trình, tài liệu, học liệu giáo dục lý luận chính trị phù hợp với từng cấp học, bộ tiêu chí đánh giá, chỉ số đo lường chất lượng; rà soát, hoàn thiện quy định về tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ của khoa lý luận chính trị; phối hợp với Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, các tổ chức chính trị - xã hội, Đảng uỷ Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, các cơ quan báo chí chủ lực xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành trong giáo dục, học tập lý luận chính trị ở nhà trường gắn với hoạt động thực tiễn và môi trường số. Đảng uỷ Bộ Nội vụ chỉ đạo rà soát, hoàn thiện quy định về chuẩn nghề nghiệp, học hàm, chức danh khoa học và chế độ, chính sách đối với giảng viên, giáo viên lý luận chính trị. Các đảng uỷ bộ, ngành liên quan chỉ đạo xây dựng, trình cấp có thẩm quyền chương trình, kế hoạch triển khai đầu tư hiện đại hoá và nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị; kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về giáo dục lý luận chính trị; tăng cường quản lý, kiểm soát chất lượng nội dung giáo dục trên môi trường số.

- Đảng uỷ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương chỉ đạo Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh phối hợp với Đảng uỷ Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục đổi mới chương trình giáo dục lý luận chính trị đối với thanh thiếu niên trong tổ chức Đoàn, Hội, Đội; hoàn thiện các chương trình giáo dục lòng yêu nước, lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, trách nhiệm xã hội và ý thức tuân thủ pháp luật. Phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong tuyên truyền, giáo dục thanh thiếu niên, giám sát và phản biện xã hội.

- Các tỉnh uỷ, thành uỷ lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng chương trình, kế hoạch thực hiện Chỉ thị trong năm 2026; chỉ đạo các cơ sở giáo dục và cơ sở đào tạo, bồi dưỡng chính trị thuộc phạm vi quản lý triển khai hiệu quả Chỉ thị này. Ưu tiên bố trí nguồn lực đầu tư cơ sở vật chất, học liệu, nền tảng số và các điều kiện bảo đảm chất lượng, nhất là ở địa bàn khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo; thực hiện đầy đủ chính sách đối với đội ngũ giảng viên, giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục; tạo điều kiện để đội ngũ này tham gia nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, gắn lý luận với thực tiễn địa phương; định kỳ kiểm tra, đánh giá, báo cáo kết quả thực hiện.

Chỉ thị này được phổ biến đến chi bộ.