Một số điểm mới đáng chú ý trong tuyển sinh và đào tạo trình độ thạc sĩ theo Thông tư 53/2026/TT-BGDĐT

Chi tiết như sau:

Việc ban hành Quy chế tuyển sinh và đào tạo sau đại học mới (Quy chế) thể hiện rõ định hướng đổi mới quản trị giáo dục đại học theo tinh thần tự chủ gắn với trách nhiệm giải trình, đồng thời tiếp cận các chuẩn mực quốc tế trong đào tạo sau đại học. Đối với các cơ sở đào tạo, trong đó có Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, việc nghiên cứu, quán triệt và triển khai hiệu quả các quy định mới là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm chất lượng đào tạo trong công tác tổ chức tuyển sinh và đào tạo sau đại học.

1. Nguyên tắc tuyển sinh và tổ chức đào tạo thạc sĩ

Quy chế quy định 04 nguyên tắc trong triển khai thực hiện tuyển sinh và tổ chức đào tạo sau đại học, trong đó có tuyển sinh và tổ chức đào tạo trình độ thạc sĩ như sau:

(1) Việc tuyển sinh trình độ thạc sĩ, trình độ tiến sĩ phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan; mọi người dự tuyển đáp ứng điều kiện đều có cơ hội dự tuyển bình đẳng theo yêu cầu của chương trình đào tạo và điều kiện bảo đảm chất lượng của cơ sở đào tạo.

(2) Việc tổ chức đào tạo được thực hiện theo chương trình đào tạo đã ban hành, bảo đảm thống nhất về chuẩn đầu ra, chất lượng đào tạo và giá trị văn bằng giữa các hình thức, phương thức đào tạo và đối tượng người học.

(3) Người học hoàn thành chương trình đào tạo và đáp ứng các điều kiện theo quy định thì được công nhận tốt nghiệp và cấp bằng.

Người học hoàn thành một hoặc một số học phần của chương trình đào tạo ở trình độ thạc sĩ hoặc tiến sĩ theo quy định được cấp chứng chỉ giáo dục đại học hoặc xác nhận kết quả học tập.

(4) Cơ sở đào tạo thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm gắn với trách nhiệm giải trình; bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, công bằng trong tuyển sinh và tổ chức đào tạo sau đại học.

2. Hình thức, phương thức và thời gian đào tạo

- Quy chế trao quyền cho cơ sở đào tạo quyết định hình thức, phương thức tổ chức đào tạo và kế hoạch học tập toàn khóa của từng chương trình đào tạo, bảo đảm tuân thủ quy định của Luật Giáo dục đại học, đáp ứng chuẩn chương trình đào tạo và các quy định của Quy chế (khoản 1, Điều 3). Điều này tạo điều kiện để các cơ sở đào tạo đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển các mô hình đào tạo kết hợp, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và giảng dạy, đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng của người học.

- Quy chế quy định cụ thể cách xác định thời gian đào tạo trình độ thạc sĩ, được tính từ thời điểm quyết định nhập học của người học có hiệu lực đến thời điểm người học hoàn thành việc nộp luận văn hoặc hoàn thành các yêu cầu tốt nghiệp khác theo chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo (điểm a, khoản 3, Điều 3).

Đồng thời, quy chế cũng quy định rõ thời gian đào tạo tối thiểu để hoàn thành chương trình đào tạo không được ít hơn hai phần ba (2/3) và thời gian đào tạo tối đa không vượt quá 2,5 lần thời gian đào tạo chuẩn của chương trình (điểm c, khoản 3, Điều 3). Đối với hình thức đào tạo thường xuyên, thời gian đào tạo toàn khóa phải dài hơn tù (¼) đến (½) so với thời gian đào tạo chuẩn của cùng chương trình đào tạo tổ chức đào tạo theo hình thức đào tạo chính quy (điểm d, khoản 3, Điều 3).

Đáng chú ý, người học chưa tốt nghiệp khi hết thời gian đào tạo tối đa của chương trình đào tạo, kể cả trường hợp đã bị buộc thôi học, được đăng ký dự tuyển trở lại. Kết quả học tập, kết quả nghiên cứu còn trong thời hạn giá trị theo khoản 6 Điều 4 của Quy chế này được cơ sở đào tạo xem xét công nhận khi người học trúng tuyển và nhập học trở lại để tiếp tục học tập và xét tốt nghiệp (khoản 4, Điều 3).

3. Công nhận kết quả học tập và chuyển đổi tín chỉ

Người học được xem xét công nhận kết quả học tập và chuyển đổi tín chỉ đối với các học phần được thực hiện tại cơ sở đào tạo được phép đào tạo trình độ, lĩnh vực tương ứng và đáp ứng yêu cầu về khối lượng học tập, nội dung học tập và chuẩn đầu ra của học phần tương ứng (khoản 1, Điều 4).

Tổng khối lượng học tập được công nhận, chuyển đổi không vượt quá 40% tổng khối lượng học tập của chương trình đào tạo mà người học đang theo học, trừ chương trình đào tạo tích hợp (khoản 2, Điều 4).

Đặc biệt, người học đang theo học chương trình đào tạo trình độ đại học, đạt kết quả học tập từ loại khá hoặc tương đương trở lên được đăng ký học trước một số học phần của chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ; khối lượng học tập được công nhận, chuyển đổi không vượt quá 40% tổng khối lượng học tập của chương trình đào tạo thạc sĩ cùng nhóm ngành (khoản 3, Điều 4).

4. Yêu cầu dự tuyển

Điểm đáng chú ý là Quy chế không quy định cứng một bộ tiêu chí đầu vào áp dụng chung cho tất cả cơ sở đào tạo. Thay vào đó, cơ sở đào tạo được quyền quy định cụ thể yêu cầu đầu vào của từng chương trình đào tạo, nhưng không thấp hơn yêu cầu đầu vào quy định tại chuẩn chương trình đào tạo ở trình độ, ngành, lĩnh vực tương ứng (khoản 2, Điều 6). Thêm vào đó, cơ sở đào tạo được quy định yêu cầu đầu vào cao hơn quy định của Quy chế này; quy định bổ sung về học phần, kiến thức, kinh nghiệm nghề nghiệp hoặc năng lực nghiên cứu phù hợp với mục tiêu, chuẩn đầu ra và yêu cầu bảo đảm chất lượng của chương trình đào tạo (khoản 3, Điều 6).

5. Tổ chức đào tạo và đánh giá kết quả học tập

Quy chế đã quy định một số điểm mới liên quan đến hoạt động thực hành, thực tập, nghiên cứu và trải nghiệm thực tế; việc hợp tác với cơ sở giáo dục đại học, tổ chức nghiên cứu, cơ sở thực hành, doanh nghiệp và các tổ chức khác trong tổ chức đào tạo (tại Điều 10) như sau:

-  Hoạt động thực hành, thực tập, nghiên cứu và trải nghiệm thực tế có thể được tổ chức ngoài phạm vi của cơ sở đào tạo nhưng không vượt quá 30% tổng khối lượng chương trình đào tạo trừ trường hợp chuẩn chương trình đào tạo hoặc pháp luật chuyên ngành có quy định khác.

- Cơ sở đào tạo được hợp tác tổ chức thực hiện một số nội dung học phần của chương trình đào tạo với cơ sở giáo dục đại học, tổ chức nghiên cứu, cơ sở thực hành, doanh nghiệp và các tổ chức khác để huy động, sử dụng đội ngũ chuyên gia, cơ sở thực tập, phòng thí nghiệm, học liệu, hạ tầng kỹ thuật và các điều kiện phục vụ đào tạo khác theo yêu cầu của chương trình đào tạo.

Quy chế cũng quy định việc đánh giá và tính điểm các học phần trong chương trình đào tạo thạc sĩ được thực hiện tương tự như đánh giá ở trình độ đại học, theo quy định của cơ sở đào tạo phù hợp với quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

6. Quy định về thực hiện luận văn

Quy chế quy định rõ giữa chương trình định hướng nghiên cứu, học thuật và chương trình định hướng ứng dụng. Theo đó, học viên theo chương trình định hướng nghiên cứu, học thuật phải thực hiện luận văn để được công nhận tốt nghiệp (khoản 1, Điều 11). Trong khi đó, đối với chương trình định hướng ứng dụng, chuyên nghiệp, cơ sở đào tạo được quyền quy định thực hiện hoặc không thực hiện luận văn, tổ chức thực hiện đề án, dự án, thi tốt nghiệp hoặc hình thức tốt nghiệp khác phù hợp với mục tiêu, chuẩn đầu ra và định hướng đào tạo của chương trình đào tạo (khoản 1, Điều 12).

Luận văn được thực hiện dưới sự hướng dẫn của ít nhất một (01) người hướng dẫn đáp ứng tiêu chuẩn giảng viên giảng dạy trình độ thạc sĩ quy định tại Điều 9 của Quy chế và có công bố khoa học phù hợp với lĩnh vực tham gia hướng dẫn.

Luận văn được hội đồng đánh giá thông qua hình thức bảo vệ hoặc chấm luận văn theo quy định của cơ sở đào tạo, bảo đảm khách quan, công bằng và minh bạch. Hội đồng đánh giá luận văn phải bảo đảm tính độc lập và trách nhiệm học thuật, có số lượng thành viên là số lẻ từ 03 người trở lên; các thành viên Hội đồng có trình độ tiến sĩ trở lên, là giảng viên ở trong và ngoài cơ sở đào tạo, nhà khoa học hoặc chuyên gia của các doanh nghiệp, có chuyên môn phù hợp. Trong thời gian tối đa 03 tháng kể từ thời điểm học viên nộp dự thảo luận văn, cơ sở đào tạo có trách nhiệm tổ chức đánh giá luận văn.

7. Chuẩn đầu ra gắn với năng lực số và trí tuệ nhân tạo

Một trong những điểm mới đáng chú ý là yêu cầu các chương trình đào tạo trình độ thạc sĩ phải bổ sung các nội dung về năng lực số, trí tuệ nhân tạo trong chuẩn đầu ra đối với các khóa tuyển sinh từ 01/01/2027. Cụ thể, người học được công nhận tốt nghiệp và cấp bằng thạc sĩ khi đáp ứng các yêu cầu tốt nghiệp theo quy định của chương trình đào tạo, bao gồm chuẩn đầu ra về kiến thức, kỹ năng, mức độ tự chủ và trách nhiệm, năng lực ngoại ngữ, năng lực số, trí tuệ nhân tạo và các yêu cầu khác nếu có (điểm a, khoản 1, Điều 13).

8. Trách nhiệm của cơ sở đào tạo

Cơ sở đào tạo có trách nhiệm:

- Ban hành, công khai và tổ chức thực hiện quy chế đào tạo của cơ sở đào tạo phù hợp với Quy chế tuyển sinh và đào tạo sau đại học và quy định của pháp luật có liên quan.

- Bảo đảm chất lượng đào tạo và duy trì hệ thống bảo đảm chất lượng bên trong theo quy định;

- Cập nhật chính xác số lượng, danh sách người học trúng tuyển vào chương trình đào tạo, kết quả học tập, phụ lục văn bằng, bằng tốt nghiệp số của người học theo năm tuyển sinh trên hệ thống Cơ sở dữ liệu chuyên ngành về giáo dục đại học vào ngày 31 tháng 12 hằng năm;

- Bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người học;

- Thực hiện công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và quản lý dữ liệu theo quy định;

- Bảo đảm liêm chính học thuật, kiểm soát đạo văn và xử lý vi phạm theo quy định;

- Hoàn thành việc cấp văn bằng trong thời hạn tối đa 06 tháng kể từ ngày người học hoàn thành đề án, dự án, luận văn hoặc luận án, trừ trường hợp đề án, dự án, luận văn hoặc luận án phải được thẩm định lại theo quy định. Trường hợp chưa thể cấp văn bằng do đang trong quá trình xác minh, thẩm định hoặc xử lý dấu hiệu vi phạm theo quy định của pháp luật thì cơ sở đào tạo phải thông báo bằng văn bản cho người học, nêu rõ lý do và thời hạn dự kiến giải quyết;

- Chịu trách nhiệm trước pháp luật về hoạt động tuyển sinh, đào tạo, đánh giá, công nhận trình độ và cấp bằng; kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm và thực hiện trách nhiệm giải trình theo quy định của pháp luật.

- Trong thời gian từ ngày Thông tư này có hiệu lực thi hành đến trước khi được áp dụng đối với các khóa tuyển sinh và tổ chức đào tạo từ ngày 01 tháng 01 năm 2027, cơ sở đào tạo có trách nhiệm rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành quy chế đào tạo; rà soát, cập nhật chương trình đào tạo; chuẩn bị các điều kiện bảo đảm chất lượng; công khai thông tin; cập nhật dữ liệu và thực hiện chế độ báo cáo theo quy định để tổ chức tuyển sinh và đào tạo theo Quy chế ban hành kèm theo Thông tư này.

Toàn văn Quy chế xem tại:

https://vanban.chinhphu.vn/?pageid=27160&docid=218880&classid=1&orggroupid=4