Tọa đàm khoa học “Dự thảo chương trình quốc gia về giáo dục liêm chính”

Tham dự Tọa đàm có GS,TS Nguyễn Quốc Sửu, Trợ lý đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị; PGS,TS Trương Hồ Hải, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội; đồng chí Lê Huy Thắm, Phó Cục trưởng Cục Phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, Thanh tra Chính phủ; TS Nguyễn Hà Thanh, Vụ Pháp luật, Ban Nội chính Trung ương; TS Nguyễn Xuân Hưởng, Phó Viện trưởng Viện Khoa học kiểm sát, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao; GS,TS Lê Minh Tâm, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội; cùng các thành viên Tổ giúp việc của Học viện và các cán bộ tham gia nhiệm vụ.

PGS,TS Nguyễn Duy Bắc, Phó Giám đốc Học viện chủ trì Tọa đàm

Báo cáo đề dẫn tọa đàm, GS,TS Nguyễn Quốc Sửu cho biết, thực hiện Kế hoạch số 03-KH/TW ngày 18/5/2026 của Bộ Chính trị, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đang khẩn trương nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện “Chương trình quốc gia về giáo dục liêm chính giai đoạn 2026-2035” (Chương trình). Tọa đàm được tổ chức nhằm tiếp thu ý kiến của các đồng chí lãnh đạo, chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, nhà giáo và những người có kinh nghiệm thực tiễn, qua đó tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo trước khi xin ý kiến các ban, bộ, ngành Trung ương và hoàn thiện hồ sơ trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

Theo GS,TS Nguyễn Quốc Sửu, giáo dục liêm chính không chỉ dừng lại ở việc trang bị kiến thức về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, mà quan trọng hơn là hình thành bản lĩnh, chuẩn mực và năng lực nhận diện, lựa chọn và hành động đúng đắn trước các xung đột lợi ích, cám dỗ vật chất, áp lực thành tích và những tình huống đạo đức trong công vụ, nghề nghiệp, đời sống xã hội. Từ yêu cầu thực tiễn, GS,TS Nguyễn Quốc Sửu cho rằng, cần xây dựng một khuôn khổ quốc gia thống nhất về giáo dục liêm chính, có mục tiêu, chuẩn năng lực, nội dung, phương pháp, học liệu, cơ chế tổ chức thực hiện, kiểm tra, đánh giá và lộ trình phù hợp.

Mục tiêu chung của Chương trình là hình thành hệ thống giáo dục liêm chính quốc gia đồng bộ, liên thông, có khả năng cập nhật; chuyển hóa các chuẩn mực chính trị, pháp luật, đạo đức thành năng lực nhận diện, lựa chọn và thực hành hành vi liêm chính; đồng thời tạo sự thống nhất giữa giáo dục con người với xây dựng môi trường tổ chức minh bạch, trách nhiệm, không dung thứ tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Chương trình dự kiến triển khai trên phạm vi toàn quốc, bao quát nhiều nhóm đối tượng; trong đó, chuyển mạnh từ giáo dục kiến thức sang hình thành năng lực thực hành liêm chính, với các nhóm năng lực về nhận diện, phán đoán và lựa chọn, thực hành và tự bảo vệ, kiến tạo môi trường liêm chính.

Về nhiệm vụ và lộ trình, Chương trình tập trung hoàn thiện khuôn khổ chính sách, chuẩn quốc gia về giáo dục liêm chính; phát triển chương trình, học liệu, nền tảng số dùng chung và đội ngũ giảng viên, báo cáo viên, chuyên gia; tổ chức thí điểm, đánh giá trước khi mở rộng; xây dựng môi trường liêm chính trong cơ quan, nhà trường, doanh nghiệp và cộng đồng. Chương trình dự kiến triển khai qua ba giai đoạn: 2026-2027 chuẩn bị và thí điểm; 2028-2030 mở rộng có điều kiện; 2031-2035 thể chế hóa các mô hình đã được kiểm chứng. Tinh thần xuyên suốt là không chạy theo hình thức, không cơ học tạo thêm môn học, chứng chỉ hay thủ tục hành chính, mà việc mở rộng phải dựa trên kết quả và bằng chứng về hiệu quả thực tiễn.

GS,TS Nguyễn Quốc Sửu, Trợ lý đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị phát biểu đề dẫn Tọa đàm

Phát biểu chỉ đạo tại Tọa đàm, PGS,TS Nguyễn Duy Bắc, Phó Giám đốc Học viện nhấn mạnh, xây dựng “Chương trình quốc gia về giáo dục liêm chính giai đoạn 2026-2035” là nhiệm vụ lớn, phạm vi rộng, liên quan đến nhiều chủ thể, nhiều cấp học, lĩnh vực, nghề nghiệp và môi trường xã hội. Trong khi đó, giáo dục liêm chính là vấn đề vừa có tính chính trị, pháp lý, vừa có tính giáo dục, văn hóa, đạo đức, quản trị và thực tiễn rất cao.

Theo PGS,TS Nguyễn Duy Bắc, xây dựng Chương trình này không đơn thuần là bổ sung thêm một nội dung, mà quan trọng hơn là góp phần tạo dựng một hệ thống giáo dục có khả năng chuyển hóa những giá trị về cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, những yêu cầu của Đảng, pháp luật của Nhà nước và chuẩn mực đạo đức thành nhận thức, năng lực, hành vi và môi trường thực hành cụ thể.

Nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của Tọa đàm, PGS,TS Nguyễn Duy Bắc mong muốn các chuyên gia, nhà khoa học tập trung góp ý cụ thể, trực diện vào dự thảo; chỉ rõ những vấn đề cụ thể cần sửa đổi, bổ sung; những nội dung còn chưa hợp lý, chưa khả thi; những nhiệm vụ cần lược bỏ hoặc bổ sung; những điểm có nguy cơ chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ; đồng thời đề xuất trực tiếp phương án chỉnh sửa để Ban soạn thảo có thể tiếp thu ngay sau Tọa đàm.

Về nội dung, đồng chí Phó Giám đốc Học viện đề nghị tập trung làm rõ quan điểm, mục tiêu, phạm vi và đối tượng của Chương trình; mối quan hệ giữa giáo dục liêm chính với giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, pháp luật và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Về khung nội dung và khung năng lực giáo dục liêm chính, cần tiếp tục làm rõ những giá trị, phẩm chất, kiến thức, kỹ năng nào thực sự là phần cốt lõi chung; những nội dung nào cần phân hóa theo từng nhóm đối tượng, vị trí việc làm và mức độ rủi ro; đặc biệt là về tính khoa học, tính khả thi của 4 hợp phần năng lực gồm: nhận diện; phán đoán và lựa chọn; thực hành và tự bảo vệ; kiến tạo môi trường liêm chính.

Cùng với đó, PGS,TS Nguyễn Duy Bắc đề nghị nghiên cứu kỹ phương thức tích hợp giáo dục liêm chính vào hệ thống giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng hiện hành theo hướng thiết thực, hiệu quả, không tạo thêm môn học, chương trình hoặc thủ tục không cần thiết; đánh giá tính khả thi của các nhiệm vụ, giải pháp và lộ trình triển khai trong ba giai đoạn 2026-2027, 2028-2030 và 2031-2035. Đồng thời, cần xác định rõ cơ chế thí điểm, sản phẩm đầu ra, nguồn lực, bộ chỉ số theo dõi, cơ chế đánh giá và trách nhiệm của từng cơ quan, bảo đảm phối hợp liên ngành chặt chẽ, hạn chế chồng chéo, không để khoảng trống trách nhiệm trong tổ chức thực hiện.

Đại biểu tham dự Tọa đàm

Đại biểu tham dự Tọa đàm

Tại Tọa đàm, với tinh thần trách nhiệm, thẳng thắn và xây dựng, các đại biểu đã tập trung thảo luận, góp ý nhiều nội dung quan trọng nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo Chương trình. Các ý kiến đề nghị làm rõ hơn sự cần thiết xây dựng Chương trình; thống nhất các khái niệm cơ bản về liêm chính, giáo dục liêm chính; phân biệt, làm rõ mối quan hệ giữa giáo dục liêm chính với giáo dục đạo đức, các giá trị cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư và công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đồng thời, cần bổ sung, cập nhật đầy đủ hơn thực trạng liêm chính trong các lĩnh vực, trong đó có liêm chính trong kinh doanh, làm cơ sở xác định đúng những vấn đề đặt ra trong thực tiễn.

Các đại biểu cũng cho rằng, Chương trình cần được thiết kế theo hướng tăng tính hành động, giảm những nội dung lý luận mang tính khái quát; tập trung xây dựng quy trình, tiêu chuẩn về liêm chính; nền tảng hạ tầng, công cụ thực thi, cơ chế giám sát, đo lường và đánh giá hiệu quả. Trên cơ sở đó, thiết kế chương trình phù hợp với từng nhóm đối tượng, lĩnh vực, bao quát cả khu vực công và khu vực tư, gắn với yêu cầu giáo dục suốt đời. Khung nội dung, khung năng lực và phương pháp giáo dục cũng cần tiếp tục được rà soát để bảo đảm tính phù hợp, khả thi và hiệu quả.

Về tổ chức thực hiện, các đại biểu đề nghị xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, trách nhiệm, sản phẩm và tiến độ thực hiện của từng đơn vị; nghiên cứu bổ sung vai trò của Bộ Tư pháp, Tòa án nhân dân tối cao cùng các cơ quan có liên quan; lựa chọn một số cơ quan, đơn vị có vai trò nòng cốt, khả năng tạo sức lan tỏa trong toàn hệ thống, nhất là các cơ sở giáo dục, đào tạo; các cơ quan tư pháp, báo chí, truyền thông. Một số ý kiến cũng đề nghị nghiên cứu xây dựng cơ sở pháp lý và cơ chế để thực hiện Chương trình ổn định, lâu dài, tránh chồng chéo và bảo đảm rõ trách nhiệm trong quá trình triển khai.