Hội thảo “Thúc đẩy bình đẳng giới trong khu vực công ở Việt Nam trong bối cảnh sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị”

PGS,TS Lê Hải Bình phát biểu khai mạc Hội thảo

Cùng chủ trì có bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện Thường trú của UNDP tại Việt Nam; ông Jim Nickel, Đại sứ Canada tại Việt Nam.

Dự Hội thảo có Phó Đại sứ Thuỵ Điển tại Việt Nam; đại diện lãnh đạo các cơ quan của Quốc hội, các ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương; đại diện các cơ quan ngoại giao, các tổ chức quốc tế, các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước.

Bình đẳng giới – Tiêu chí phản ánh chất lượng tổ chức bộ máy và hiệu quả quản trị công

Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS,TS Lê Hải Bình, Uỷ viên Trung Ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho biết, Hội thảo được tổ chức trong thời điểm có ý nghĩa đặc biệt, khi Việt Nam đang triển khai quá trình đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị với quy mô lớn, yêu cầu cao và tác động sâu rộng. Mục tiêu xuyên suốt là xây dựng tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, gần dân, sát dân và phục vụ nhân dân tốt hơn.

Quang cảnh Hội thảo

Theo PGS,TS Lê Hải Bình, đây không chỉ là việc điều chỉnh đầu mối hay biên chế; sâu xa hơn, đó là quá trình đổi mới phương thức lãnh đạo, quản trị quốc gia, phân bổ nguồn lực và tổ chức thực thi chính sách. Trong quá trình đó, bình đẳng giới cần được nhìn nhận vừa là một nguyên tắc phát triển, vừa là một tiêu chí phản ánh chất lượng của tổ chức bộ máy và hiệu quả quản trị công. Một nền công vụ hiện đại không chỉ cần đúng cơ cấu, rõ chức năng và hiệu quả về nguồn lực, mà còn phải bảo đảm mọi cán bộ, công chức, viên chức - không phân biệt về giới - đều có cơ hội công bằng để tham gia, cống hiến, phát triển và đảm nhiệm các vị trí lãnh đạo, quản lý trên cơ sở năng lực và phẩm chất.

Thực tiễn cho thấy, cải cách tổ chức luôn tạo ra cả cơ hội và thách thức. Việc sắp xếp lại bộ máy có thể mở ra không gian đổi mới, tạo điều kiện rà soát tiêu chuẩn, quy trình cán bộ, phương thức làm việc và cơ chế phối hợp. Nếu được lồng ghép giới một cách thực chất, đây là cơ hội để khắc phục những rào cản lâu nay, phát hiện và tổ chức, sử dụng tốt hơn nguồn nhân lực nữ, đồng thời xây dựng môi trường làm việc công bằng, an toàn và có trách nhiệm giải trình.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, nếu thiếu dữ liệu phân tách theo giới, thiếu đánh giá tác động giới và thiếu các biện pháp bảo đảm cơ hội công bằng trong quá trình sắp xếp, những bất lợi vốn có có thể bị tái tạo hoặc gia tăng. Phụ nữ có thể chịu tác động khác biệt do sự giao thoa giữa vị trí việc làm, tuổi, trách nhiệm chăm sóc gia đình, điều kiện đi lại, địa bàn công tác và cơ hội tiếp cận đào tạo, luân chuyển, phân bổ, quy hoạch, bổ nhiệm. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không phải là làm chậm quá trình đổi mới, mà là làm cho quá trình đổi mới đầy đủ hơn về bằng chứng, công bằng hơn về cơ hội và bền vững hơn về kết quả.

Bà Ramla Khalidi phát biểu tại Hội thảo

Ông Jim Nickel phát biểu tại Hội thảo

Với ý nghĩa đó, PGS,TS Lê Hải Bình cho biết các nghiên cứu được công bố tại Hội thảo sẽ có giá trị cung cấp bằng chứng thực tiễn từ các địa phương, phản ánh tác động của việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy đối với sự tham gia của phụ nữ và đối với cơ chế thúc đẩy bình đẳng giới trong khu vực công. Những phát hiện về thay đổi nhân sự, cơ hội lãnh đạo, điều kiện làm việc, năng lực của bộ máy thực hiện bình đẳng giới và khoảng trống dữ liệu sẽ giúp nhận diện rõ hơn những vấn đề cần được quan tâm trong giai đoạn hiện nay và sắp tới.

Từ góc độ của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, PGS,TS Lê Hải Bình khẳng định, các kết quả nghiên cứu này có ý nghĩa trực tiếp đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý; nghiên cứu khoa học; tư vấn chính sách; và xây dựng văn hóa tổ chức. Bình đẳng giới cần được tích hợp vào năng lực lãnh đạo và quản trị công, để người đứng đầu có khả năng nhận diện tác động khác biệt của chính sách, sử dụng dữ liệu trong khi ra quyết định, tổ chức nguồn nhân lực công bằng và chịu trách nhiệm về kết quả.

Bảo đảm sự tham gia thực chất của phụ nữ trong khu vực công

Tại Hội thảo, các đại biểu tham dự đã nghe công bố kết quả nghiên cứu “Tác động của quá trình sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị đối với sự tham gia của phụ nữ và cơ chế thúc đẩy bình đẳng giới trong khu vực công ở Việt Nam” và báo cáo về “Thúc đẩy bình đẳng giới trong các cơ quan dân cử: xu hướng và số liệu từ cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2026”.

Các đại biểu tham dự Hội thảo

Các đại biểu tham dự Hội thảo

Trên cơ sở đó, Hội thảo khẳng định, sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy là yêu cầu khách quan nhằm nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị. Bình đẳng giới không nằm ngoài quá trình này. Ngược lại, việc bảo đảm phụ nữ và nam giới có cơ hội công bằng trong tuyển dụng, bố trí, đào tạo, đánh giá, quy hoạch và bổ nhiệm là một bộ phận của quản trị nguồn nhân lực hiện đại và là điều kiện để sử dụng đầy đủ nguồn lực con người cho phát triển.

Tuy nhiên, tác động của quá trình sắp xếp không đồng đều. Những thay đổi về vị trí việc làm, địa bàn công tác, thu nhập, thời gian di chuyển, trách nhiệm chăm sóc và cơ hội nghề nghiệp có thể tạo ra hệ quả khác nhau đối với phụ nữ và nam giới, cũng như giữa các nhóm phụ nữ. Vì vậy, dữ liệu phân tách theo giới và đánh giá tác động giới cần trở thành một khâu thực chất trong quá trình xây dựng, thực hiện và rà soát chính sách, thay vì được thực hiện sau khi quyết định đã hoàn tất.

Theo các ý kiến trao đổi tại Hội thảo, cơ chế thúc đẩy bình đẳng giới chỉ có thể vận hành hiệu quả khi có sự phân công rõ ràng, nhân lực phù hợp, nguồn lực cần thiết, phối hợp liên ngành và trách nhiệm giải trình của người đứng đầu. Trong bối cảnh chức năng, nhiệm vụ và đầu mối đang được tổ chức lại, cần đặc biệt quan tâm bảo đảm tính liên tục của công tác bình đẳng giới, nhất là ở cấp cơ sở - nơi chính sách trực tiếp đi vào cuộc sống. Đồng thời, sự hiện diện của phụ nữ trong đội ngũ cán bộ và ở các vị trí lãnh đạo là cần thiết nhưng chưa đủ. Điều quan trọng là phải bảo đảm sự tham gia thực chất: phụ nữ được tiếp cận các nhiệm vụ có tính chiến lược, các cơ hội đào tạo và phát triển, được tham gia vào quá trình ra quyết định, và có điều kiện để phát huy năng lực. Kết quả bình đẳng giới vì thế cần được đo lường không chỉ bằng tỷ lệ, mà còn bằng chất lượng tham gia, mức độ ảnh hưởng và cơ hội phát triển nghề nghiệp.

Các đại biểu tham dự toạ đàm bàn tròn tại Hội thảo

Với sự tham gia của các cơ quan Trung ương, địa phương, các đại biểu Quốc hội, các tổ chức quốc tế, giới nghiên cứu và các nhà hoạt động thực tiễn, Hội thảo đã trở thành một diễn đàn đối thoại thẳng thắn, đa chiều và hướng tới các giải pháp cụ thể. Trong đó, ba nhóm vấn đề chính được tập trung trao đổi, thảo luận là nhận diện đầy đủ cả tác động tích cực, những rủi ro và các nhóm chịu tác động khác nhau trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy; làm rõ điều kiện thể chế và quản trị cần thiết để không làm gián đoạn hoặc suy giảm hiệu quả của cơ chế thúc đẩy bình đẳng giới, nhất là ở cấp địa phương và cấp cơ sở; đề xuất các giải pháp có tính khả thi, có cơ quan chịu trách nhiệm, có dữ liệu theo dõi và có tiêu chí đánh giá kết quả, gắn bình đẳng giới với chất lượng thực thi công vụ chứ không chỉ dừng ở chỉ tiêu hình thức.

Chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành hành động cụ thể

Phát biểu bế mạc Hội thảo, PGS,TS Tường Duy Kiên, Viện trưởng Viện Quyền con người, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh ghi nhận và đánh giá cao các nghiên cứu, báo cáo trao đổi và thảo luận tại Hội thảo. PGS,TS Tường Duy Kiên khẳng định, Hội thảo đã kết nối được ba nguồn tri thức quan trọng: bằng chứng từ nghiên cứu; kinh nghiệm thực tiễn của các cơ quan Trung ương và địa phương; và những chuẩn mực, kinh nghiệm quốc tế về bình đẳng giới và quản trị công bao trùm.

PGS,TS Tường Duy Kiên phát biểu bế mạc Hội thảo

Từ những trao đổi tại Hội thảo, PGS,TS Tường Duy Kiên đề nghị các cơ quan nghiên cứu, trước hết là Viện Quyền con người, Trung tâm Nghiên cứu Giới và Quyền phụ nữ, tiếp thu đầy đủ các ý kiến để hoàn thiện báo cáo và hệ thống khuyến nghị; phân định rõ khuyến nghị trước mắt và dài hạn, khuyến nghị ở cấp Trung ương và địa phương, đồng thời xác định rõ chủ thể thực hiện và căn cứ theo dõi kết quả. Đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng, Học viện sẽ tiếp tục nghiên cứu để đưa các bằng chứng và tình huống thực tiễn từ quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy vào nội dung giảng dạy về giới trong lãnh đạo, quản lý. Mục tiêu là giúp đội ngũ cán bộ, nhất là người đứng đầu, hình thành năng lực phân tích giới, ra quyết định dựa trên dữ liệu và tổ chức thực thi chính sách có trách nhiệm giới.

Đối với các cơ quan hoạch định và thực thi chính sách, PGS,TS Tường Duy Kiên mong rằng kết quả Hội thảo sẽ được tiếp tục chuyển hóa thành những công cụ có thể áp dụng: bộ chỉ báo theo dõi có phân tách giới; hướng dẫn đánh giá tác động giới; cơ chế rà soát cơ hội phát triển nghề nghiệp; và các yêu cầu trách nhiệm giải trình phù hợp với từng cấp, từng ngành. Mỗi giải pháp cần hướng tới một thay đổi có thể nhận biết và đo lường được trong thực tiễn.

Nhấn mạnh một hội thảo chỉ thực sự có ý nghĩa khi những kết luận được nối tiếp bằng hành động cụ thể, PGS,TS Tường Duy Kiên đề nghị Ban Tổ chức tổng hợp đầy đủ các ý kiến, hoàn thiện báo cáo Hội thảo và đề xuất lộ trình chuyển giao kết quả nghiên cứu tới các cơ quan liên quan. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh sẵn sàng đóng vai trò là không gian đối thoại chính sách, kết nối nghiên cứu với đào tạo và thực tiễn lãnh đạo, quản lý.

Các đại biểu tham dự chụp ảnh chung