Hội thảo khoa học: “Định hướng, giải pháp phát triển năng lực số và đánh giá năng lực số cho công chức trong bối cảnh hiện nay”

Hội thảo thuộc khuôn khổ Đề tài cấp Bộ trọng điểm về “Mô hình công chức số và đánh giá năng lực số trong hành chính công” thuộc nhóm nhiệm Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về chuyển đổi số, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và do PGS,TS Trần Thị Thanh Thủy là Chủ nhiệm. 

GS,TS Nguyễn Quốc Sửu, Trợ lý đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, phát biểu khai mạc Hội thảo.

Dự, chủ trì và phát biểu khai mạc có GS,TS Nguyễn Quốc Sửu, Trợ lý đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị. Đồng chủ trì hội thảo có: PGS,TS Trần Thị Thanh Thủy, Phó Viện trưởng Viện Lãnh đạo học và Hành chính công, Chủ nhiệm Đề tài và PGS,TS Trịnh Văn Tùng, Giảng viên cao cấp. 

Tham dự Hội thảo có các nhà khoa học và hoạt động thực tiễn trong và ngoài Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, trong các lĩnh vực liên ngành từ cơ quan của Đảng, bộ ngành, chính quyền địa phương, các viện nghiên cứu, đơn vị đào tạo công nghệ, và các đơn vị trong Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, đặc biệt là trong lĩnh vực quản trị công, chính sách công, quản lý cán bộ, công chức, chuyên gia công nghệ, dữ liệu.

Hội thảo hướng tới ba mục tiêu chính: Tiếp tục làm rõ cơ sở lý luận về năng lực số và mô hình công chức số; Nhận diện yêu cầu phát triển năng lực số gắn với các chức năng tham mưu chiến lược, tham mưu chính sách, tổ chức thực thi và ra quyết định dựa trên dữ liệu; Thảo luận phương thức, công cụ đánh giá năng lực số và khả năng lồng ghép vào đánh giá công chức; và đề xuất một số định hướng, giải pháp có tính khả thi cho các vấn đề lý luận,  chính sách và thực thi được nhận diện. 

Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh kỷ nguyên số toàn diện và phát triển vũ bão đang làm thay đổi không chỉ công cụ, phương thức tác nghiệp mà sâu hơn là cấu trúc vận hành của nền hành chính nhà nước. Chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với nền hành chính nhà nước. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, gắn trực tiếp với đổi mới phương thức quản trị quốc gia. Luật Cán bộ, công chức số 80/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, cũng chuyển mạnh sang quản lý công chức theo vị trí việc làm và đánh giá dựa trên kết quả, sản phẩm cụ thể. Bên cạnh đó, mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức vận hành, đặt ra yêu cầu rất cao về năng lực xử lý công việc trên môi trường số, nhất là ở cấp cơ sở. Chỉ thị số 14/CT-TTg ngày 22/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu đến hết năm 2026, 100% cán bộ, công chức, viên chức có hiểu biết về chuyển đổi số, nắm được kiến thức, kỹ năng số cơ bản và sử dụng thành thạo các nền tảng, dịch vụ số phục vụ công việc.

Toàn cảnh Hội thảo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, GS,TS Nguyễn Quốc Sửu nhấn mạnh yêu cầu chuyển dịch về cách tiếp cận: từ “kỹ năng số” sang “năng lực số” và từ năng lực số sang “năng lực kiến tạo giá trị công; theo đó, “công chức số” không phải một ngạch công chức mới hay một nhóm nhân sự biệt lập, mà là công chức thực thi nhiệm vụ trong môi trường số với cấu trúc năng lực và phương thức hành động tương thích và điểm cốt lõi trong phát triển công chức số không nằm ở số lượng công cụ công nghệ mà công chức sử dụng, mà ở khả năng sử dụng dữ liệu và công nghệ để hiểu đúng vấn đề, lựa chọn phương án phù hợp, phối hợp vượt qua ranh giới tổ chức, tạo ra kết quả có ích cho xã hội và bảo đảm trách nhiệm giải trình. Đồng chí gợi ý mô hình công chức số gồm bốn cấu phần liên kết: nền tảng giá trị công vụ, tư duy số, năng lực số tổng hợp và hành vi thực thi công vụ số. Mô hình phân tách ba lớp: năng lực cá nhân, điều kiện vận hành do tổ chức bảo đảm, và giá trị công do cá nhân và tổ chức cùng tạo ra. 

Chỉ ra năm điểm nghẽn ở Việt Nam, đồng chí nhấn mạnh sáu định hướng: (1) xây dựng khung năng lực hai tầng gắn với vị trí việc làm; (2) tích hợp năng lực số vào quản lý công chức, đánh giá dựa trên hành vi, sản phẩm và kết quả; (3) đổi mới đào tạo, bồi dưỡng; (4) phát triển năng lực lãnh đạo số; (5) xác lập trách nhiệm đối với dữ liệu, thuật toán và trí tuệ nhân tạo; (6) thí điểm, đánh giá và nhân rộng dựa trên hiệu quả thực tế. 

PGS,TS Hoàng Văn Hoan Phó Vụ trưởng Vụ các trường chính trị, thành viên Đề tài nghiên cứu, đại diện Đề tài báo cáo kết quả sơ bộ của Đề tài

Tham luận tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học tập trung phân tích, luận giải rõ: Nội hàm “mô hình công chức số”trong bối cảnh Việt Nam, mối quan hệ giữa kỹ năng số, năng lực dữ liệu, năng lực ứng dụng trí tuệ nhân tạo và năng lực kiến tạo giá trị công; các yêu cầu trong thiết kế khung năng lực số của công chức; tiêu chí, phương thức đánh giá năng lực số bảo đảm khách quan, thực chất, tránh hình thức, và cách thức gắn kết với đánh giá công chức theo kết quả, sản phẩm; vai trò và đóng góp của các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, trong đó có Học viện, các đơn vị đào tạo công nghệ, trong phát triển và đánh giá năng lực số cho công chức.

Một nội dung có tính xuyên suốt được đặt ra tại Hội thảo là không nên tách rời năng lực cá nhân khỏi điều kiện vận hành của tổ chức. Báo cáo khoa học trình bày tại Hội thảo đề xuất cấu trúc công chức số gồm ba lớp liên kết: cấu trúc năng lực cá nhân; các điều kiện vận hành do tổ chức bảo đảm; và giá trị công được tạo ra. Trong đó, năng lực cá nhân bao gồm nền tảng giá trị công vụ, tư duy số, năng lực số tổng hợp và hành vi thực thi công vụ số; còn thể chế, lãnh đạo, dữ liệu, hạ tầng, nguồn lực và văn hóa tổ chức là những điều kiện quyết định khả năng chuyển hóa năng lực thành kết quả. 

GS,TSKH Hồ Tú Bảo, Giám đốc, Phòng thí nghiệm Khoa học Dữ liệu thuộc Viện Nghiên cứu Cao cấp về Toán (VIASM), trình bày tham luận “Chiều cạnh AI trong năng lực số của công chức - Nhận diện và giải pháp phát triển năng lực số trong hành chính công”. Việc đưa chiều cạnh AI vào thảo luận về năng lực số của công chức vì vậy mở rộng vấn đề từ “sử dụng công cụ số” sang năng lực hiểu, sử dụng có kiểm soát và quản trị những công nghệ có khả năng tác động ngày càng sâu đến quá trình ra quyết định công. 

TS. Nguyễn Nhật Quang, Viện trưởng, Viện Khoa học Công nghệ VINASA bổ sung một góc nhìn quan trọng về phương pháp và chất lượng đánh giá: đánh giá năng lực số cần hướng tới khả năng thực hiện công việc và tạo ra kết quả, thay vì chỉ đo mức độ tiếp cận hoặc sử dụng công nghệ. 

Đại biểu dự Hội thảo

Đại biểu dự Hội thảo

Nhấn mạnh vai trò của dữ liệu như một nguồn lực cốt lõi trong kỷ nguyên số, bà Nguyễn Thị Ngọc Dung, Chánh Văn phòng Hiệp hội Dữ liệu quốc gia, khẳng định chất lượng dữ liệu, khả năng kết nối và năng lực sử dụng dữ liệu có quan hệ trực tiếp với chất lượng tham mưu, hoạch định chính sách và ra quyết định hành chính. Trình bày góc nhìn chuyên gia về cải thiện năng lực dữ liệu của công chức để góp phần nâng cao chất lượng ra quyết định trong quản lý hành chính nhà nước thông qua phát triển hệ sinh thái dữ liệu. 

Đánh giá đóng góp của năng lực số của công chức vào chất lượng tham mưu, tư vấn chiến lược, TS. Bùi Thanh Minh, Phó Giám đốc chuyên môn, Văn phòng Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (Ban IV) khẳng định việc đặt năng lực số trong mối quan hệ với chất lượng tư vấn chiến lược góp phần mở rộng phạm vi thảo luận từ năng lực tác nghiệp sang năng lực phân tích, tham mưu và hỗ trợ quá trình hoạch định chính sách. 

Từ giác độ bộ ngành, ông Triệu Minh Long, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ  tham luận một nghiên cứu trường hợp về phát triển năng lực số cho công chức của Bộ Khoa học và Công nghệ, từ đó khái quát kinh nghiệm về 3 điều kiện cốt lõi gắn với năng lực số để cải thiện chất lượng tham mưu của công chức là con người, dữ liệu và quy trình. 

Từ thực tiễn chính quyền địa phương, bà Trần Hải Yến, Đảng uỷ viên, Phó Trưởng Ban chuyên trách, Ban Văn hoá-Xã hội, HĐND Phường Nghĩa Đô, Hà Nội nhấn mạnh thực tiễn vận hành chính quyền địa phương 2 cấp cũng đặt ra yêu cầu phải tăng cường năng lực thực thi ở cấp cơ sở; trong đó,  yêu cầu mới không đồng nghĩa với việc mọi công chức phải trở thành chuyên gia công nghệ mà mỗi công chức cần có năng lực số ở mức độ phù hợp với vị trí việc làm để thực hiện tốt nhiệm vụ của mình. Đây là sự phân biệt rất quan trọng khi xây dựng chính sách đào tạo công chức.  

Nhận diện khoảng cách giữa đào tạo kỹ năng số và khả năng thực thi công vụ trên thực tế, ông Nguyễn Anh Lương từ Công ty cổ phần Đào tạo và Chuyển giao công nghệ cao Bách khoa APTECH chỉ ra các cơ hội để các đơn vị đào tạo ngoài nhà nước có thể đóng góp vào phát triển năng lực số cho công chức, từ những khâu nhận diện nhu cầu đào tạo, đến thiết kế, chuẩn hóa, quản trị năng lực gắn với vị trí việc làm.

PGS,TS Trần Thị Thanh Thủy phát biểu tổng kết Hội thảo

Tổng kết Hội thảo, PGS,TS Trần Thị Thanh Thủy, Chủ nhiệm Đề tài, chủ trì Hội thảo nhấn mạng một thông điệp nổi bật được gợi mở từ Hội thảo là: Trong nền hành chính vận hành ngày càng dựa trên dữ liệu và công nghệ, thước đo cuối cùng của năng lực số của công chức không nằm ở mức độ thành thạo công cụ, mà ở chất lượng tham mưu và thực thi công vụ, đóng góp vào chất lượng của quyết định lãnh đạo, thể hiện ở chiến lược, chính sách, kế hoạch, tổ chức thực thi và giá trị mà người dân, doanh nghiệp và xã hội thực sự nhận được - các giá trị công trên thực tiễn. Do đó, các giải pháp phát triển mô hình công chức số, đánh giá năng lực số trong hành chính công cần quan hệ hữu cơ với vị trí việc làm, quyền hạn, nguồn lực, điều kiện tổ chức và trách nhiệm giải trình trong một tư duy hệ thống hay hệ sinh thái công vụ, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. 

Từ những trao đổi tại Hội thảo, một vấn đề quan trọng được đặt ra đối với quản trị đội ngũ công chức là làm thế nào chuyển năng lực số từ một yêu cầu mang tính định tính thành một cấu phần có thể quản trị trong toàn bộ chu trình công vụ. Điều này đòi hỏi năng lực số phải được gắn với vị trí việc làm, tuyển dụng, bố trí và sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá và phát triển nghề nghiệp. Đồng thời, việc đánh giá cần chú trọng chất lượng quyết định, khả năng khai thác và chia sẻ dữ liệu, kết quả cải tiến quy trình, hiệu quả phối hợp, chất lượng phục vụ và khả năng kiểm soát rủi ro, thay vì chỉ dựa vào số giờ đào tạo, chứng chỉ hoặc tần suất sử dụng hệ thống.

Thông qua các tham luận và trao đổi khoa học, Hội thảo góp phần làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc xây dựng mô hình công chức số, phát triển khung năng lực số và thiết kế phương thức đánh giá năng lực số phù hợp với đặc thù nền công vụ Việt Nam. Kết quả thảo luận đồng thời cung cấp thêm luận cứ cho việc tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các giải pháp quản trị nguồn nhân lực công trong tiến trình cải cách hành chính và chuyển đổi số quốc gia.

Đại biểu chụp ảnh chung tại Hội thảo