Sign In

Cán bộ cấp xã trong bộ máy mới - Bài 2: Từ 'đủ tiêu chuẩn' đến 'làm được việc'

  10:39 26/09/2026
Khi cấp xã trực tiếp xử lý ngày càng nhiều việc của dân, năng lực cán bộ không chỉ nằm ở chỗ nắm đúng quy định, mà còn ở khả năng nắm địa bàn, phối hợp, đối thoại và giải quyết tình huống đến cùng. Trong bộ máy mới, “đủ tiêu chuẩn” là điều kiện cần, nhưng khả năng giải quyết được công việc cụ thể mới cho thấy cán bộ có đáp ứng vai trò ở cơ sở hay không.

Công chức Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Tân Hồng, tỉnh Đồng Tháp giải quyết thủ tục hành chính cho người dân

Một việc phải nhìn từ nhiều phía

Ở xã vùng biên Tân Hồng (tỉnh Đồng Tháp), Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Nguyễn Minh Ngọc nhìn công việc của cán bộ xã biên giới từ một thực tế khá rõ: Nhiều vụ việc không thể tách thành từng “ô” chuyên môn để xử lý riêng rẽ. Địa bàn rộng hơn, dân cư phân bố không đồng đều; bên cạnh công việc hành chính, xã còn phải cùng lúc quản lý biên giới, dân cư, đất đai và sinh kế của người dân.

Các lĩnh vực đất đai, xây dựng, hộ tịch, an sinh xã hội nay đòi hỏi cấp xã chủ động tiếp nhận, giải quyết hoặc phối hợp xử lý ngay từ cơ sở. Với địa bàn biên giới, theo ông Nguyễn Minh Ngọc, một vấn đề còn phải được cân nhắc trong mối liên hệ với đời sống dân cư, yêu cầu bảo đảm an ninh trật tự và sự phối hợp giữa chính quyền với các lực lượng đứng chân trên địa bàn. Người cán bộ vì thế không chỉ cần nắm quy trình nghiệp vụ mà còn phải đánh giá được tác động của quyết định trong nhiều mối quan hệ cùng lúc.

ThS. Nguyễn Yến Nhi, Học viện Chính trị khu vực IV, cho rằng kỹ năng mềm và kỹ năng xử lý tình huống thực tiễn không còn là nhóm kỹ năng bổ trợ mà đã trở thành một phần cốt lõi của năng lực lãnh đạo, quản lý cấp xã. Một vấn đề về môi trường, an sinh, trật tự xã hội hay chuyển đổi số thường liên quan nhiều chủ thể; nếu cán bộ thiếu khả năng phối hợp, công việc dễ bị đứt đoạn, chồng chéo hoặc đùn đẩy.

Thực tiễn ở xã Tân Hồng vì thế đặt ra yêu cầu rất cụ thể: Cán bộ cơ sở phải biết khi nào tự xử lý, khi nào cần phối hợp, lúc nào phải huy động lực lượng liên quan và trường hợp nào cần báo cáo cấp có thẩm quyền. Năng lực thực thi không chỉ là “biết quy định”, mà còn là chọn đúng cách thực hiện và xử lý vấn đề trong từng hoàn cảnh cụ thể.

Đúng quy trình vẫn phải hiểu dân

Tại Vĩnh Long, bài toán năng lực hiện ra từ một góc khác. Sau hợp nhất, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 11,03% dân số tỉnh, đồng bào tôn giáo chiếm 33,4%. Sự đa dạng về văn hóa, tín ngưỡng và tập quán khiến công việc của cán bộ cơ sở không thể chỉ dừng ở việc truyền đạt chủ trương hay giải quyết thủ tục đúng trình tự.

Trao đổi với Báo Điện tử Chính phủ, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Vĩnh Long Kim Ngọc Thái cho rằng, cán bộ cấp xã cần hội đủ bốn nhóm năng lực: Lắng nghe, đối thoại; hòa giải cộng đồng; hiểu biết văn hóa, tôn giáo, dân tộc; và xử lý những vấn đề phức tạp, nhạy cảm. Có những tranh chấp đất đai, mâu thuẫn trong khu dân cư nếu chỉ đi hết quy trình hành chính vẫn khó tháo gỡ dứt điểm; cán bộ còn phải biết lắng nghe câu chuyện phía sau mỗi lá đơn, mỗi kiến nghị.

Cùng một quyết định, cách giải thích, cách tiếp cận và mức độ thấu hiểu hoàn cảnh có thể quyết định người dân có đồng thuận hay không. Làm đúng quy trình vẫn là yêu cầu bắt buộc, nhưng người cán bộ cơ sở còn phải làm cho người dân hiểu căn cứ của quyết định, biết giới hạn thẩm quyền và thấy rằng kiến nghị của mình đã được lắng nghe một cách đầy đủ.

Theo ông Kim Ngọc Thái, niềm tin của người dân được tạo nên từ những việc cụ thể: Cán bộ biết hoàn cảnh của hộ khó khăn, gia đình chính sách, có mặt khi người dân cần và tôn trọng phẩm giá của họ ngay cả khi phải từ chối một yêu cầu không đúng quy định. Một số cán bộ xã được dân quý bởi “nói ít, làm nhiều, nói đi đôi với thực hiện”.

ThS. Nguyễn Yến Nhi phân tích rằng kỹ năng mềm không phải là sự “mềm hóa” kỷ cương, mà là điều kiện để kỷ cương được thực thi hiệu quả. Người cán bộ có kỹ năng phải biết lúc nào cần giải thích, lúc nào cần thương lượng, khi nào huy động cộng đồng, khi nào áp dụng biện pháp hành chính. Năng lực xử lý tình huống chính là năng lực lựa chọn đúng phương thức hành động trong bối cảnh cụ thể.

Ở cấp xã, nơi cán bộ và người dân gặp nhau hằng ngày, những năng lực tưởng như “mềm” lại tác động trực tiếp tới kết quả công việc. Một cách giải thích đủ rõ có thể giúp người dân hiểu vì sao hồ sơ chưa thể giải quyết; một cuộc đối thoại đúng lúc có thể tháo gỡ mâu thuẫn, trong khi cách ứng xử thiếu chuẩn mực có thể khiến một việc hành chính bình thường trở nên phức tạp hơn.

Năng lực số không chỉ là biết dùng phần mềm

Một yêu cầu khác đang hiện rõ trong thực tiễn ở Cần Thơ là năng lực làm việc trong môi trường số. Từ khảo sát tại một số xã, phường của thành phố, ThS. Vũ Thị Bích, Học viện Chính trị khu vực IV, ghi nhận phường Long Mỹ bố trí 3 công chức phụ trách công nghệ thông tin, chuyển đổi số; thành lập 14 tổ công nghệ số cộng đồng với 103 thành viên và đội hỗ trợ phản ứng nhanh gồm 8 thành viên. Địa phương cũng tổ chức chuyên đề về ứng dụng trí tuệ nhân tạo với khoảng 40 cán bộ, công chức tham gia.

Hệ thống dữ liệu, hồ sơ trực tuyến, dịch vụ công và các nền tảng điều hành đang đi thẳng vào công việc hằng ngày của cấp xã, kéo theo yêu cầu người cán bộ phải thích ứng với một cách làm việc khác.

ThS. Vũ Thị Bích chỉ ra rằng cán bộ cấp xã không chỉ phải biết tiếp nhận, xử lý hồ sơ mà còn cần hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công, khai thác phần mềm, quản lý dữ liệu, phối hợp giữa các bộ phận và bảo đảm tiến độ giải quyết công việc. Vì vậy, chất lượng cán bộ không thể chỉ nhìn qua bằng cấp hay thâm niên mà phải nhìn vào khả năng giải quyết công việc cụ thể và kết quả phục vụ người dân.

“Năng lực số” cũng không đồng nghĩa với thao tác thành thạo một phần mềm. Khi dữ liệu ngày càng trở thành một phần của quá trình điều hành, người cán bộ phải biết đọc thông tin, kiểm tra dữ liệu, phối hợp liên thông và sử dụng công nghệ để rút ngắn việc dân chứ không làm phát sinh thêm thủ tục.

Cán bộ cơ sở vì thế phải làm được việc trên cả hai không gian. Ngoài địa bàn thực với những mối quan hệ dân cư, đất đai, an sinh, họ còn phải vận hành trên môi trường số. Nếu chỉ biết công nghệ mà không hiểu dân, chuyển đổi số có thể trở thành thêm một lớp thủ tục; ngược lại, chỉ gần dân mà không theo kịp quy trình số thì cũng khó đáp ứng yêu cầu phục vụ trong bộ máy mới.

Bí thư Đảng ủy xã Tân Hồng Nguyễn Minh Ngọc (phải) trao đổi với người dân khi đến thực hiện các thủ tục hành chính

Năng lực phải được kiểm chứng bằng kết quả

Từ xã Tân Hồng (Đồng Tháp) và khảo sát thực tiễn ở Cần Thơ cho thấy những lát cắt khác nhau, nhưng cùng gặp nhau ở một câu hỏi: Tiêu chuẩn nào thực sự cho biết một cán bộ cấp xã có đáp ứng được vai trò mới?

Bằng cấp, trình độ chuyên môn và tiêu chuẩn chức danh vẫn là nền tảng cần thiết. Tuy nhiên, thực tế công việc cho thấy những tiêu chí đó chưa phản ánh hết khả năng xử lý một vụ việc có nhiều chủ thể, tạo đồng thuận trong cộng đồng hay vận hành hiệu quả trên môi trường số. Khoảng cách giữa “đủ điều kiện” và “làm được việc” chỉ lộ ra khi cán bộ đứng trước một tình huống cụ thể của dân.

ThS. Nguyễn Yến Nhi cho rằng năng lực cán bộ cơ sở phải được nhìn từ khả năng giải quyết vấn đề, tạo đồng thuận và dẫn dắt hành động chứ không chỉ từ hiểu biết quy trình, văn bản hay kinh nghiệm hành chính. Từ thực tiễn Cần Thơ, ThS. Vũ Thị Bích cũng cho rằng chất lượng cán bộ cần được đánh giá không chỉ bằng bằng cấp hay thâm niên mà bằng khả năng giải quyết công việc cụ thể và mức độ hài lòng của người dân.

Đặt trong câu chuyện công tác cán bộ, đây là một thay đổi đáng chú ý. Mô hình mới buộc phải đặt thêm câu hỏi về năng lực thực thi: Cán bộ có xử lý được một vấn đề liên ngành hay không; có đối thoại, thuyết phục và tạo đồng thuận được không; có sử dụng dữ liệu và công nghệ để phục vụ dân tốt hơn không; có đủ khả năng phản ứng trước những tình huống chưa có sẵn “mẫu” để làm theo hay không.

Những câu hỏi ấy không hạ thấp giá trị của tiêu chuẩn. Ngược lại, chúng đòi hỏi tiêu chuẩn phải được kiểm chứng bằng kết quả công việc. Một cán bộ có thể đúng chuyên ngành, đúng vị trí, đúng quy trình, nhưng hiệu quả cuối cùng vẫn nằm ở việc họ có giải quyết được vấn đề của người dân, giữ được sự phối hợp trong bộ máy và tạo được niềm tin ở cơ sở hay không.

Khi yêu cầu đối với cán bộ cấp xã đã dịch chuyển từ “biết” sang “làm được”, bài toán tiếp theo cũng trở nên rõ hơn. Không thể chỉ kỳ vọng người cán bộ tự thích ứng bằng kinh nghiệm cá nhân; cách đào tạo, bồi dưỡng, bố trí và đánh giá họ cũng phải thay đổi tương ứng. Làm thế nào để việc học không dừng ở kiến thức, mà thực sự tạo ra năng lực thực thi trong công việc ở cơ sở?

Theo Báo Điện tử Chính phủ

Alternate Text

Bế giảng Lớp bồi dưỡng, cập nhật kiến thức và tập huấn nghiệp vụ cấp ủy năm 2025

  22:37 06/11/2025

Chiều 06/11/2025, tại Hà Nội, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Lễ bế giảng lớp bồi dưỡng, cập nhật kiến thức và tập huấn nghiệp vụ cấp ủy năm 2025. PGS,TS Đoàn Minh Huấn, Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư thường trực Đảng uỷ, Phó Giám đốc thường trực Học viện dự và chủ trì buổi Lễ.

Đại hội đại biểu Đảng bộ các cơ quan Đảng Trung ương lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 (Phiên chính thức)

  15:48 24/09/2025

Thực hiện Chỉ thị số 45-CT/TW, ngày 14/4/2025 của Bộ Chính trị về lãnh đạo đại hội đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội XIV của Đảng, được sự đồng ý của Bộ Chính trị, sáng ngày 24/9/2025, tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Đảng bộ các cơ quan Đảng Trung ương đã trang trọng khai mạc phiên chính thức Đại hội đại biểu lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030. Đồng chí Tô Lâm, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam dự và phát biểu chỉ đạo Đại hội.

Bế mạc Hội nghị toàn quốc tập huấn về tổ chức và hoạt động của tổ chức Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị ở cấp xã

  16:32 15/06/2025

Sau 1,5 ngày làm việc nghiêm túc, trách nhiệm, sáng 15/6, "Hội nghị toàn quốc tập huấn về tổ chức và hoạt động của tổ chức Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị ở cấp xã" đã hoàn thành toàn bộ nội dung chương trình đề ra và tiến hành bế mạc. Đồng chí Phạm Minh Chính, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ dự và phát biểu bế mạc hội nghị.

Hội nghị toàn quốc tập huấn về tổ chức và hoạt động của tổ chức Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị ở cấp xã (mới).

  14:28 14/06/2025

Sáng 14/6, tại Hà Nội, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh được Bộ Chính trị, Ban Bí thư giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan Trung ương tổ chức Hội nghị toàn quốc tập huấn về tổ chức và hoạt động của tổ chức Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị ở cấp xã.

Hành trình ý nghĩa đến Trường Sa: Nối dài tình yêu và trách nhiệm với biển đảo Tổ quốc

  15:42 23/05/2025

Vào những ngày đầu tháng 5 năm 2025, trong không khí hào hùng kỷ niệm 50 năm Giải phóng Miền Nam thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2025), một chuyến công tác đầy ý nghĩa đã được thực hiện, đưa Đoàn công tác số 17 gồm 165 đại biểu từ nhiều cơ quan, ban ngành, trong đó có Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, đến thăm, động viên cán bộ, chiến sĩ và nhân dân đang công tác, sinh sống tại quần đảo Trường Sa và Nhà giàn DK1. Chuyến đi diễn ra đúng dịp kỷ niệm các ngày lễ lớn, càng nhân lên ý nghĩa và để lại những dấu ấn khó phai.

Kỷ niệm 70 năm truyền thống Vụ Tổ chức cán bộ (1956-2026) và đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba

  21:35 24/09/2026

Chiều ngày 24/9/2026, tại Hà Nội, Vụ Tổ chức cán bộ trực thuộc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Lễ kỷ niệm 70 năm truyền thống Vụ Tổ chức cán bộ (1956-2026) và đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba. PGS,TS Nguyễn Duy Bắc, Uỷ viên Ban Thường vụ Đảng uỷ các cơ quan Đảng Trung ương, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh dự và chủ trì buổi Lễ.

Bảo đảm tiến độ, chất lượng Đề cương, đáp ứng yêu cầu tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh

  14:47 23/09/2026

Kết luận buổi làm việc về tổng kết 40 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú nhấn mạnh, đây là một nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa rất lớn; thể hiện trách nhiệm đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng.

Họp chuẩn bị tài liệu phục vụ các lớp bồi dưỡng cán bộ cấp cao và tuyên truyền Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV

  14:25 23/09/2026

Sáng 23/9/2026, tại Hà Nội, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức cuộc họp chuẩn bị tài liệu phục vụ các lớp bồi dưỡng cán bộ cấp cao và tuyên truyền Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. PGS,TS Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh chủ trì cuộc họp.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú tiếp Đoàn cán bộ cấp cao Đảng Nhân dân Cách mạng Lào

  18:38 22/09/2026

Chiều 22/9, tại Trụ sở Trung ương Đảng, đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư tiếp Đoàn cán bộ Cấp cao Đảng Nhân dân Cách mạng Lào do đồng chí Khamphanh Bouphakhom, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Lào làm Trưởng đoàn sang nghiên cứu, trao đổi chuyên đề tại Việt Nam.

Đồng bào Việt Nam tại Hoa Kỳ chung tay hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước Việt Nam hùng cường

  16:00 22/09/2026

Tiếp tục các hoạt động nhân dịp tham dự Phiên Thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và triển khai các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ, tối 21/9 (theo giờ địa phương), tại New York, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tham dự sự kiện văn hóa nghệ thuật “Việt Nam: Hành trình Tổ quốc qua điện ảnh và âm nhạc” và gặp gỡ cộng đồng người Việt Nam ở Hoa Kỳ.

Họp trao đổi kế hoạch tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế về tự cường chuỗi cung ứng và công nghệ mới

  14:16 11/02/2026

Chiều ngày 09/02/2026, tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, PGS,TS Hoàng Văn Nghĩa, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế chủ trì buổi làm việc, trao đổi về kế hoạch tổ chức hội thảo về tự cường chuỗi cung ứng và công nghệ mới với đại diện Đại sứ quán các nước Australia, Ấn Độ, Nhật Bản và Hoa Kỳ.

Hội thảo khoa học cấp Bộ “Nâng cao hiệu quả bồi dưỡng về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho đội ngũ giảng viên tại các trường chính trị”

  18:26 13/12/2025

Sáng ngày 13/12/2025, tại thành phố Hồ Chí Minh, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo khoa học cấp Bộ “Nâng cao hiệu quả bồi dưỡng về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho đội ngũ giảng viên tại các trường chính trị” bằng hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với điểm cầu các trường chính trị tỉnh, thành phố trong toàn quốc.

Toạ đàm khoa học “Góp ý đề cương chi tiết Chương trình bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng công tác mặt trận dành cho cán bộ Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong bối cảnh mới”

  19:12 01/12/2025

Chiều ngày 01/12/2025, tại Hà Nội, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức toạ đàm khoa học “Góp ý đề cương chi tiết Chương trình bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng công tác mặt trận dành cho cán bộ Mặt trận Lào xây dựng đất nước trong bối cảnh mới”. PGS,TS Dương Trung Ý, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh dự và chủ trì Toạ đàm.

Hội thảo khoa học cấp Bộ “Đổi mới sáng tạo trong đào tạo, bồi dưỡng tại các trường chính trị hiện nay”

  21:51 25/11/2025

Sáng ngày 25/11/2025, tại Hà Nội, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo khoa học cấp Bộ “Đổi mới sáng tạo trong đào tạo, bồi dưỡng tại các trường chính trị hiện nay”. Chủ trì Hội thảo có các đồng chí: PGS,TS Hoàng Phúc Lâm, Phó Giám đốc Học viện; PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương; TS Nguyễn Thị Thanh Nhàn, Vụ trưởng Vụ Các trường chính trị.

Nghiệm thu Đề tài cấp Nhà nước “Nghiên cứu, vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa thời kỳ đổi mới”

  11:10 13/08/2025

Chiều 12/8/2025, tại Hà Nội, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức Hội nghị nghiệm thu đề tài cấp Nhà nước “Nghiên cứu, vận dụng và phát triển sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa thời kỳ đổi mới”, mã số KX.02.16/21-25. GS,TS Lê Văn Lợi, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh là Phó Chủ tịch Hội đồng nghiệm thu.

Xem thêm tin mới

Đồng chí Uỷ viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện thăm, tặng quà chúc Tết Bính Ngọ 2026 tại tỉnh Điện Biên

Đoàn công tác Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh làm việc tại Séc

Các đơn vị, địa phương hỗ trợ tỉnh Nghệ An khắc phục hậu quả bão số 10

Đại hội Thi đua yêu nước Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh lần thứ VI (2025-2030) [Video]

Phim tổng kết các mặt hoạt động của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh năm 2024

75 năm truyền thống vẻ vang trường Đảng mang tên Bác

Hội thảo khoa học quốc tế “Chuyển đổi năng lượng hướng tới công bằng và phát triển bền vững”

Chỉ thị của Ban Bí thư triển khai thi hành Hiến pháp

Năm phát hành

Xem

Thống kê lượt truy cập

Lượt truy cập:

Khách online: