Tọa đàm “Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong kỷ nguyên số”

Quang cảnh Tọa đàm

PGS,TS Đậu Hương Nam, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và bà Mary Beth Polley, Tham tán Thông tin - Văn hóa, Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam chủ trì Phiên toàn thể thứ nhất. Phiên toàn thể thứ hai do PGS,TS Đậu Hương Nam và TS Bùi Việt Hương, Phó Viện trưởng Viện Chính trị và Quan hệ quốc tế đồng chủ trì.

Tham dự và trình bày tham luận tại Tọa đàm có các chuyên gia, nhà khoa học đến từ Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội, Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông; cùng các chuyên gia đến từ Đại học Massachusetts Lowell, Đại học Illinois Urbana-Champaign, Đại học Massachusetts Amherst và Viện Công nghệ Georgia, Hoa Kỳ.

Phát triển năng lực con người phải là trung tâm của chuyển đổi số

Phát biểu khai mạc và đề dẫn Tọa đàm với chủ đề “Con người và giáo dục trong kỷ nguyên số: Từ thích ứng công nghệ đến kiến tạo năng lực phát triển”, PGS,TS Đậu Hương Nam nhấn mạnh, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành những động lực ngày càng quan trọng của phát triển; trí tuệ nhân tạo không chỉ tạo ra những công cụ mới mà còn tác động trực tiếp đến phương thức sản xuất, cơ cấu việc làm, cách thức học tập, quản trị và tổ chức đời sống xã hội.

PGS,TS Đậu Hương Nam phát biểu khai mạc và đề dẫn Tọa đàm

Theo PGS,TS Đậu Hương Nam, vấn đề đặt ra đối với giáo dục hiện nay không chỉ là đưa thêm bao nhiêu công nghệ vào nhà trường, mà quan trọng hơn là xác định những phẩm chất, năng lực cần thiết để con người tiếp tục giữ vai trò chủ thể của quá trình phát triển trong bối cảnh máy móc và trí tuệ nhân tạo có thể đảm nhiệm ngày càng nhiều tác vụ nhận thức. Vì vậy, thách thức của kỷ nguyên số không chỉ là giúp con người thích ứng với công nghệ, mà phải tạo ra năng lực để con người hiểu công nghệ, làm chủ công nghệ, cộng tác với công nghệ, định hướng việc sử dụng công nghệ và chuyển hóa tiến bộ công nghệ thành giá trị phát triển vì con người.

Từ cách tiếp cận đó, PGS,TS Đậu Hương Nam gợi mở bốn vấn đề lớn: chất lượng con người và năng lực hấp thụ, làm chủ, sáng tạo công nghệ; chuyển đổi giáo dục từ truyền thụ tri thức sang phát triển phẩm chất, năng lực và khả năng kiến tạo giá trị; xây dựng xã hội học tập và năng lực học tập suốt đời; đồng thời phát triển năng lực lãnh đạo, quản trị phù hợp với kỷ nguyên AI.

Nhấn mạnh yêu cầu đổi mới giáo dục, PGS,TS Đậu Hương Nam cho rằng, khi thông tin có thể được tiếp cận gần như tức thời và AI có khả năng hỗ trợ tổng hợp, phân tích, tạo lập nội dung, giá trị của giáo dục không thể chỉ nằm ở việc truyền đạt những gì đã biết. Giáo dục phải giúp người học biết đặt câu hỏi đúng, kiểm chứng và phản biện thông tin, kết nối tri thức từ nhiều lĩnh vực và chuyển hóa tri thức thành năng lực giải quyết những vấn đề thực tiễn.

Đối với Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, yêu cầu này còn gắn trực tiếp với nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý. Trong môi trường số, người lãnh đạo phải có khả năng ra quyết định trong điều kiện dữ liệu lớn, tốc độ thay đổi nhanh và nhiều vấn đề mới chưa có tiền lệ; đồng thời cần có tư duy chiến lược, năng lực ra quyết định dựa trên dữ liệu và bằng chứng, quản trị đổi mới, quản trị rủi ro công nghệ và tổ chức đối thoại xã hội trong môi trường số.

TS John Feudo, Phó Hiệu trưởng phụ trách Phát triển Đại học và Kết nối Toàn cầu trình bày tham luận tại Tọa đàm

PGS,TS Trần Quang Diệu, Giám đốc Trung tâm Công nghệ và Chuyển đổi số, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trình bày tham luận tại Tọa đàm

Gắn giáo dục với nhu cầu phát triển của thị trường lao động

Ngay sau phần khai mạc, TS John Feudo, Phó Hiệu trưởng phụ trách Phát triển Đại học và Kết nối Toàn cầu trình bày tham luận “Từ giảng đường đến sự nghiệp: Xây dựng quan hệ đối tác giáo dục - doanh nghiệp vì một lực lượng lao động sẵn sàng cho AI”.

Từ kinh nghiệm của Đại học Massachusetts Lowell, TS John Feudo nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng quan hệ hợp tác thực chất, bền vững giữa các cơ sở giáo dục đại học và doanh nghiệp. Theo đó, doanh nghiệp không chỉ tham gia ở khâu tuyển dụng, mà cần được kết nối sâu hơn với quá trình thiết kế chương trình, giảng dạy và tổ chức hoạt động học tập; đồng thời mở rộng cơ hội để sinh viên tham gia thực tập, chương trình hợp tác đào tạo, nghiên cứu ứng dụng và các dự án do doanh nghiệp đặt hàng.

Trong bối cảnh AI phát triển nhanh, các cơ sở giáo dục cần chuẩn bị cho người học khả năng sử dụng AI một cách có trách nhiệm và hiệu quả; hỗ trợ giảng viên tích hợp AI vào dạy và học; đồng thời phối hợp với doanh nghiệp giải quyết những yêu cầu mới của thị trường lao động thông qua học tập dựa trên dự án, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Thông điệp được nhấn mạnh là các quan hệ đối tác giáo dục - doanh nghiệp bền vững nhất phải được xây dựng trên những vấn đề chung, quá trình học hỏi chung và sự đầu tư chung cho lực lượng lao động tương lai.

Các đồng chí Chủ trì Phiên 1 Tọa đàm

Các đồng chí Chủ trì Phiên 2 Tọa đàm

AI, chuyển đổi số và đổi mới phương thức đào tạo đại học

Tại Phiên toàn thể thứ nhất với chủ đề “AI, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực trong giáo dục đại học”, các tham luận tập trung làm rõ những yêu cầu mới đặt ra đối với giáo dục đại học trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ.

PGS,TS Hoàng Anh Sơn, Giám đốc Học viện Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam trình bày tham luận về đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao gắn với nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược trong kỷ nguyên AI. TS Syed Bahauddin Alam, Đại học Illinois Urbana-Champaign trao đổi về tích hợp trí tuệ nhân tạo và bản sao số vào chương trình đào tạo kỹ thuật tiên tiến nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực công nghệ cao thế hệ mới. TS Fouad Abd-El-Khalick, Đại học Massachusetts Amherst phân tích vấn đề thúc đẩy sự xuất sắc của cơ sở giáo dục và đổi mới sáng tạo mang tính bao trùm trong giáo dục đại học công lập.

Đại biểu tham luận tại Tọa đàm

Đại biểu tham luận tại Tọa đàm

Trình bày tham luận “Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trong giáo dục tại Việt Nam: Đổi mới quản trị và phương thức đào tạo theo mô hình giảng viên - học viên đồng kiến tạo tri thức và giá trị mới”, PGS,TS Trần Quang Diệu, Giám đốc Trung tâm Công nghệ và Chuyển đổi số, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, chuyển đổi số và sự phát triển của AI đang đặt ra yêu cầu tái cấu trúc phương thức giáo dục theo hướng chuyển từ “lấy người dạy làm trung tâm” sang mô hình “giảng viên - học viên đồng kiến tạo tri thức, giá trị mới”; trong đó giảng viên chuyển từ vai trò truyền thụ tri thức sang thiết kế không gian học tập, định hướng tư duy và kiểm định chất lượng tri thức; học viên trở thành chủ thể tích cực của quá trình kiến tạo; còn AI đóng vai trò là công cụ tăng cường năng lực nhận thức và hỗ trợ cá nhân hóa quá trình học tập.

Tham luận đồng thời đề xuất đẩy mạnh quản trị giáo dục dựa trên dữ liệu, phát triển trợ lý AI chuyên biệt, công nghệ mô phỏng chính sách, hồ sơ năng lực số; hoàn thiện thể chế và khung đạo đức AI; chuẩn hóa năng lực sư phạm số của giảng viên; hiện đại hóa hạ tầng, đổi mới kiểm tra, đánh giá và thúc đẩy mô hình liên kết giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp.

Các ý kiến trao đổi tại Tọa đàm thống nhất cho rằng, giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong kỷ nguyên số không thể được tiếp cận đơn thuần từ góc độ ứng dụng công nghệ. Chuyển đổi số chỉ có ý nghĩa thực chất khi góp phần nâng cao năng lực con người; AI cần trở thành công cụ hỗ trợ chứ không thay thế vai trò chủ thể, tư duy độc lập và trách nhiệm của con người. Cùng với đổi mới chương trình, phương pháp và quản trị giáo dục, cần xây dựng hệ sinh thái hợp tác chặt chẽ giữa cơ sở giáo dục, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và Nhà nước, qua đó rút ngắn khoảng cách từ đào tạo đến nhu cầu phát triển, từ nghiên cứu đến ứng dụng và từ tri thức đến đổi mới sáng tạo.

Đại biện lâm thời Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam phát biểu tại Tọa đàm

Phát biểu tại Phiên bế mạc, Đại biện lâm thời Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam đánh giá cao ý nghĩa của Tọa đàm trong việc thúc đẩy trao đổi học thuật, chia sẻ kinh nghiệm và tăng cường kết nối giữa các cơ sở giáo dục, nghiên cứu của Việt Nam và Hoa Kỳ.

Nhấn mạnh giáo dục, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực là những lĩnh vực có nhiều tiềm năng hợp tác, Đại biện lâm thời cho rằng sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo và công nghệ số đang đặt ra yêu cầu mới đối với cả nhà trường, doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong việc chuẩn bị lực lượng lao động có khả năng thích ứng, sáng tạo và sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm. Đồng thời bày tỏ mong muốn hai bên tiếp tục mở rộng các chương trình hợp tác thiết thực trong đào tạo, nghiên cứu, kết nối đại học - doanh nghiệp, ứng dụng AI và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, qua đó góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác Việt Nam - Hoa Kỳ.

Các đại biểu tham dự Tọa đàm chụp ảnh chung