Hội thảo khoa học “Giải pháp nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của giảng viên trường chính trị trong bối cảnh mới”

Cùng chủ trì có TS Nguyễn Thị Thanh Nhàn, Vụ trưởng Vụ Các trường Chính trị; TS Ngô Ngân Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Chánh Văn phòng Đề án 587. Tham dự Hội thảo có đại diện lãnh đạo các đơn vị thuộc Học viện, lãnh đạo các trường chính trị tỉnh, thành phố, cùng đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên và cán bộ quản lý trong hệ thống đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị. 

Đây là diễn đàn khoa học nhằm trao đổi, làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra trong quá trình nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên – nhân tố then chốt quyết định hiệu quả đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo đang trở thành xu thế tất yếu.

PGS,TS Hoàng Phúc Lâm, Phó Bí thư Đảng uỷ, Phó Giám đốc Học viện phát biểu tại hội thảo

Phát biểu đề dẫn hội thảo, TS Nguyễn Thị Thanh Nhàn, Vụ trưởng Vụ Các trường chính trị nhấn mạnh, trong bối cảnh thế giới đang bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu sắc, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã trở thành động lực cốt lõi của tăng trưởng và phát triển. Đối với hệ thống các trường chính trị, yêu cầu đặt ra không còn là “có chuyển đổi số hay không”, mà là chuyển đổi ở mức độ nào, với tốc độ ra sao và theo mô hình nào để đáp ứng yêu cầu đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong tình hình mới. Trong đó, đổi mới sáng tạo giữ vai trò nền tảng tư duy, là “chìa khóa” để chuyển đổi số không dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ, mà trở thành phương thức kiến tạo giá trị mới trong giáo dục lý luận chính trị .

Từ góc độ lý luận và thực tiễn, TS Nguyễn Thị Thanh Nhàn chỉ rõ, năng lực đổi mới sáng tạo của giảng viên cần được hiểu là khả năng thiết kế lại phương pháp giảng dạy, khả năng phát hiện và kiến tạo vấn đề nghiên cứu từ thực tiễn địa phương, cũng như năng lực kết nối tri thức liên ngành trong bối cảnh số. Trong khi đó, chuyển đổi số phải được nhìn nhận như một quá trình tái cấu trúc toàn diện phương thức đào tạo, từ truyền thụ tri thức sang phát triển năng lực. Điều này đặt ra yêu cầu giảng viên không chỉ là người giảng dạy, mà phải trở thành người thiết kế hệ sinh thái học tập, người dẫn dắt tư duy và người kết nối lý luận với thực tiễn.

TS Nguyễn Thị Thanh Nhàn, Vụ trưởng Vụ Các trường chính trị phát biểu đề dẫn hội thảo

Đồng chí Vụ trưởng Vụ Các trường chính trị cũng thẳng thắn chỉ ra một số hạn chế, bất cập trong thực tiễn hiện nay. Mặc dù hệ thống các trường chính trị đã đạt được những kết quả bước đầu trong ứng dụng công nghệ thông tin, như số hóa giáo án, sử dụng các nền tảng dạy học trực tuyến, xây dựng thư viện số, song phần lớn vẫn dừng ở mức “hiện đại hóa” công cụ, chưa tạo ra sự đổi mới thực chất về phương pháp giảng dạy. Nhiều nơi vẫn duy trì lối dạy học một chiều, thiếu tương tác, thiếu gắn kết với thực tiễn; chuyển đổi số còn mang tính hình thức, chưa hình thành được hệ sinh thái số đồng bộ; năng lực số của giảng viên chưa đồng đều, thiếu môi trường khuyến khích đổi mới và chấp nhận thử nghiệm.

Trên cơ sở đó, TS Nguyễn Thị Thanh Nhàn đã gợi mở nhiều định hướng mang tính đột phá, trong đó nhấn mạnh yêu cầu thay đổi căn bản triết lý đào tạo giảng viên theo hướng khuyến khích tư duy phản biện, khả năng đặt vấn đề và giải quyết vấn đề. Đồng thời, cần hình thành các “không gian thử nghiệm sư phạm” để giảng viên có thể tự do sáng tạo, thử nghiệm các phương pháp giảng dạy mới; xây dựng cộng đồng học tập đồng đẳng giữa các giảng viên; phát triển khung năng lực tích hợp giữa năng lực chính trị, năng lực sư phạm, năng lực số và năng lực đổi mới sáng tạo. Những định hướng này không chỉ mang ý nghĩa cải tiến, mà là những điều kiện mang tính tồn tại đối với hệ thống các trường chính trị trong giai đoạn mới .

Quang cảnh hội thảo

PGS,TS Trần Quang Diệu, Giám đốc Trung tâm Công nghệ và Chuyển đổi số phát biểu tham luận tại hội thảo

Theo chương trình, hội thảo được tổ chức thành hai phiên làm việc chính. Phiên thứ nhất tập trung phân tích thực trạng và những vấn đề đặt ra đối với năng lực đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của giảng viên trường chính trị hiện nay, với các tham luận tiêu biểu về yêu cầu phát triển năng lực giảng viên, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong giảng dạy lý luận chính trị, cũng như những thời cơ và thách thức trong chuyển đổi số đối với hệ thống đào tạo, bồi dưỡng cán bộ .

Phiên thứ hai tập trung đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của giảng viên trong bối cảnh mới, với các tham luận về xây dựng hệ sinh thái số, vai trò của người đứng đầu trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo, cũng như xây dựng hình mẫu “giảng viên số – giảng viên sáng tạo”. Các tham luận đã cung cấp nhiều luận cứ khoa học và kinh nghiệm thực tiễn phong phú, góp phần làm rõ các hướng đi khả thi trong thời gian tới.

Tại các phiên thảo luận, các đại biểu đã trao đổi sôi nổi, thẳng thắn, tập trung vào nhiều vấn đề cốt lõi. Một trong những nội dung được nhiều ý kiến nhấn mạnh là khoảng cách giữa yêu cầu phát triển và năng lực thực thi của đội ngũ giảng viên. Trong khi bối cảnh mới đòi hỏi năng lực tư duy số, năng lực phân tích chính sách và xử lý tình huống phức hợp, thì phương thức giảng dạy ở nhiều nơi vẫn nặng về truyền thụ, thiếu tương tác, chưa gắn với thực tiễn. Điều này dẫn đến tình trạng “có công nghệ nhưng chưa làm chủ công nghệ”, “số hóa lối mòn cũ” thay vì tạo ra giá trị mới.

Nhận diện những điểm nghẽn mang tính hệ thống trong chuyển đổi số, các đại biểu cho rằng đó là vấn đề hạ tầng và hệ sinh thái số chưa đồng bộ; học liệu số còn nghèo nàn, thiếu tính tương tác; cơ chế, chính sách chưa tạo động lực đủ mạnh để khuyến khích đổi mới sáng tạo; công tác đánh giá, bồi dưỡng giảng viên chưa gắn chặt với yêu cầu phát triển năng lực trong bối cảnh mới. Đặc biệt, nhiều ý kiến nhấn mạnh vai trò của người đứng đầu trong việc tạo lập môi trường đổi mới, thúc đẩy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trong đội ngũ giảng viên.

Trên cơ sở phân tích thực trạng, các đại biểu đã đề xuất nhiều giải pháp thiết thực, có tính khả thi cao. Trong đó, nổi bật là yêu cầu chuyển mạnh từ logic “truyền thụ tri thức” sang “kiến tạo năng lực”; xây dựng hệ sinh thái số đồng bộ gắn với dữ liệu, học liệu và nền tảng công nghệ; phát triển cộng đồng học tập và chia sẻ tri thức giữa các giảng viên; đổi mới cơ chế đánh giá theo hướng chú trọng giá trị tạo ra thay vì chỉ dừng ở tiêu chí đạt chuẩn. Đồng thời, cần tăng cường bồi dưỡng năng lực số, năng lực đổi mới sáng tạo cho giảng viên, gắn với yêu cầu thực tiễn của từng địa phương.

Đại biểu tham luận tại hội thảo

Đại biểu tham luận tại hội thảo

Phát biểu tổng kết hội thảo, PGS,TS Hoàng Phúc Lâm, Phó Bí thư Đảng uỷ, Phó Giám đốc Học viện khẳng định, sau thời gian làm việc nghiêm túc, trách nhiệm, hội thảo đã hoàn thành toàn bộ nội dung chương trình đề ra. Công tác chuẩn bị được triển khai bài bản, khoa học, thu hút sự tham gia của đông đảo nhà khoa học, chuyên gia và cán bộ quản lý. Hội thảo đã nhận được nhiều tham luận có chất lượng, trong đó có các tham luận trình bày trực tiếp cùng nhiều ý kiến trao đổi sâu sắc. Các nội dung thảo luận bám sát chủ đề, có tính lý luận và thực tiễn cao. Qua đó, góp phần làm rõ những vấn đề cốt lõi về nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của đội ngũ giảng viên. Kết quả này tạo cơ sở quan trọng cho việc tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách trong thời gian tới .

Khái quát các kết quả nổi bật, PGS,TS Hoàng Phúc Lâm nhấn mạnh các tham luận đã tiếp cận vấn đề một cách hệ thống, toàn diện, từ lý luận đến thực tiễn triển khai. Nhiều ý kiến thống nhất rằng chuyển đổi số chỉ thực sự hiệu quả khi được dẫn dắt bởi tư duy đổi mới sáng tạo. Công nghệ chỉ là công cụ, còn tư duy đổi mới mới là yếu tố quyết định tạo ra giá trị mới. Các đại biểu đã thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn mang tính bản chất, không dừng ở mô tả hiện trạng. Đặc biệt là khoảng cách giữa yêu cầu, chuẩn mực với năng lực thực thi của đội ngũ giảng viên. Những phân tích này giúp nhận diện rõ hơn các vấn đề cần ưu tiên giải quyết.

Trên cơ sở đó, hội thảo thống nhất một nhận thức mang tính nền tảng về vai trò của đội ngũ giảng viên trong bối cảnh mới. Năng lực giảng viên không còn là yếu tố hỗ trợ mà đã trở thành điều kiện quyết định chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Đổi mới sáng tạo không phải là một kỹ năng riêng lẻ mà là năng lực xuyên suốt trong toàn bộ hoạt động sư phạm và nghiên cứu. Năng lực này cần được tích hợp với năng lực số và năng lực chuyên môn. Nếu chương trình là khung, thể chế là nền, thì giảng viên chính là nhân tố vận hành hệ thống. 

Các đại biểu chụp ảnh chung

Đồng chí cũng chỉ rõ sự “lệch pha” giữa yêu cầu phát triển và thực tiễn giảng dạy hiện nay. Trong khi bối cảnh mới đòi hỏi năng lực tư duy số, phân tích chính sách và xử lý tình huống phức hợp, thì nhiều nơi vẫn duy trì phương thức giảng dạy truyền thống. Chuyển đổi số ở nhiều đơn vị còn mang tính hình thức, chưa đi vào chiều sâu. Điều này dẫn đến tình trạng “có công nghệ nhưng chưa làm chủ công nghệ”, tiềm ẩn nguy cơ “số hóa lối mòn cũ” nếu thiếu đổi mới tư duy. Đây là vấn đề cần được nhìn nhận thẳng thắn để có giải pháp căn cơ.

Từ thực tiễn đó, đồng chí nhấn mạnh yêu cầu phải đổi mới đồng bộ cả về tư duy, phương thức và cơ chế vận hành. Cần chuyển mạnh từ logic “truyền thụ tri thức” sang “kiến tạo năng lực” trong đào tạo, bồi dưỡng. Giảng viên không chỉ là người dạy mà còn là người thiết kế, dẫn dắt và khơi gợi tư duy cho người học. Việc nâng cao năng lực giảng viên phải gắn với đổi mới chương trình, phương pháp và đánh giá. Đồng thời, cần xây dựng hệ sinh thái số đồng bộ để tạo môi trường vận hành mới cho tri thức. Đây là điều kiện quan trọng để chuyển đổi số đi vào thực chất.

Khẳng định ý nghĩa của Hội thảo, PGS,TS Hoàng Phúc Lâm nhấn mạnh hệ thống các trường chính trị đang đứng trước yêu cầu đổi mới mang tính tất yếu. Không thể tiếp tục cách làm cũ trong một bối cảnh hoàn toàn mới. Đổi mới sáng tạo không phải là yếu tố bổ sung mà là điều kiện quyết định hiệu quả của chuyển đổi số. Kết quả Hội thảo sẽ được Ban Tổ chức tiếp thu, hoàn thiện thành các luận cứ khoa học phục vụ tham mưu chính sách. Đồng thời, cần sớm chuyển hóa các kết quả này thành hành động cụ thể trong thực tiễn, qua đó góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong kỷ nguyên số.