Hội thảo khoa học “Đảng lãnh đạo thực hiện hòa hợp dân tộc từ ngày thống nhất đất nước (1975-2025) – Một số kết quả và những gợi mở”

PGS,TS Trần Trọng Thơ, Phó Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng báo cáo đề dẫn Hội thảo

Chủ trì hội thảo có các đồng chí Phó Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng: PGS,TS Trần Trọng Thơ và TS. Lương Viết Sang. Dự Hội thảo có PGS,TS Nguyễn Danh Tiên, Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng; cùng tập thể cán bộ, giảng viên đơn vị.

Báo cáo đề dẫn hội thảo, PGS,TS Trần Trọng Thơ, Phó Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng cho biết, hòa hợp dân tộc, đoàn kết dân tộc là vấn đề đã được Đảng và Nhà nước ta đặt ra từ rất sớm và là một trong những cội nguồn những thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước 1954-1975, vấn đề hòa hợp dân tộc đã được Trung ương Cục miền Nam, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, Liên minh các lực lượng dân tộc dân chủ và hòa bình Việt Nam chủ trương qua những tuyên ngôn và chương trình hành động của mình.

Quang cảnh hội thảo

Theo PGS,TS Trần Trọng Thơ, sau năm 1975 vấn đề hòa hợp dân tộc vẫn tồn tại và trở lên cấp bách khi một bộ phận người dân mang tâm lý tự ti, thua cuộc, nhiều người trong số họ đã vượt biên di tản ra nước ngoài, trong đó có một bộ phận vẫn tiếp tục chống phá cách mạng từ hải ngoại và ở trong nước cũng có một bộ phận chống phá cách mạng hoặc cảm thấy khó hòa nhập với cuộc sống xây dựng đất nước.

Bước vào thời kỳ đổi mới vấn đề hòa hợp dân tộc vẫn ngày càng trở nên cấp bách bởi chỉ có hòa hợp dân tộc, đất nước ta mới có điều kiện xây dựng và phát triển, mới có điều kiện huy động sự đóng góp của hàng triệu người Việt Nam ở hải ngoại và ở trong nước cho công cuộc xây dựng đất nước. Đóng góp của người Việt Nam ở hải ngoại cho công cuộc xây dựng đất nước đã cho thấy tính đúng đắn của chủ trương hòa hợp dân tộc. Tuy nhiên trong thực tế, đây đó vẫn còn những lực cản, những yếu tố gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.

Với ý nghĩa đó, PGS,TS Trần Trọng Thơ nhấn mạnh hội thảo được tổ chức nhằm làm rõ những nội dung, những khía cạnh về hòa hợp dân tộc, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về hòa hợp dân tộc, việc thực hiện hòa hợp dân tộc trong 50 năm qua và những vấn đề cần tiếp tục giải quyết để hòa hợp dân tộc thực sự trở thành động lực góp phần nâng cao sức mạnh đại đoàn kết của dân tộc Việt Nam, đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới.

PGS,TS Nguyễn Danh Tiên, Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng phát biểu tại hội thảo

Trên cơ sở đó, các đại biểu tham dự đã cùng tập trung trao đổi, thảo luận, làm rõ bối cảnh lịch sử 50 năm qua ảnh hưởng tới chủ trương, chính sách  thực hiện hòa hợp dân tộc của Đảng và Nhà nước Việt Nam; chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước Việt Nam về hòa hợp dân tộc; những thành tựu về hòa hợp dân tộc trong 50 năm qua (1975-2025); những hạn chế trong việc thực hiện chủ trương hòa hợp dân tộc; từ đó rút ra một số kinh nghiệm lãnh đạo thực hiện chủ trương hòa hợp dân tộc của Đảng và dự báo tính hình và chủ trương hòa hợp dân tộc trong những năm tới, tầm nhìn đến năm 2030 và 2045.

Theo các đại biểu tham dự, sau khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước thắng lợi, Đảng, Nhà nước và Nhân dân Việt Nam phải thực hiện một nhiệm vụ rất to lớn, nặng nề, không thể thực hiện ngày một ngày hai đó là giải quyết hậu quá chiến tranh không chỉ về kinh tế - xã hội mà còn hàn gắn “những rạn nứt” sâu sắc trong lòng dân tộc. Hòa hợp dân tộc chính là quá trình xóa bỏ hận thù, hàn gắn chia rẽ, xây dựng sự đồng thuận xã hội giữa các bộ phận khác nhau trong cộng đồng dân tộc, đặc biệt là giữa các lực lượng từng ở hai phía đối lập trong chiến tranh. Nhiệm vụ hòa hợp dân tộc trở thành một yêu cầu vừa cấp bách, vừa lâu dài được Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta quan tâm thực hiện, thông qua một loạt các giải quyết đồng thời các vấn đề lịch sử, tâm lý, xã hội và quốc tế.

Đại biểu tham luận tại Hội thảo

Chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước là xóa bỏ thành kiến, không phân biệt đối xử vì quá khứ, tập trung đoàn kết mọi người Việt Nam yêu nước, không phân biệt giai cấp, tôn giáo, chính kiến, ở trong nước hay nước ngoài để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trong đó, “tạo mọi điều kiện thuận lợi để người Việt Nam sinh sống ở nước ngoài xây dựng khối đoàn kết cộng đồng vừa hòa nhập vào xã hội sở tại, vừa liên hệ mật thiết, gắn bó với quê hương, góp phần ngày càng nhiều vào công cuộc xây dựng đất nước”. Do đó, trong 50 năm qua (1975-2025), hàng triệu đồng bào người Việt ở nước ngoài đã trở về thăm quê hương, một số người đã ở lại đóng góp công sức cho sự phát triển đất nước. Đến năm 2024, nguồn kiều hối đạt 16 tỷ USD, có hơn 400 dự án đầu tư của kiều bào với tổng vốn gần 2 tỷ USD. Các nhà khoa học, chuyên gia, trí thức kiều bào như Giáo sư Đặng Lương Mô, Giáo sư Hà Tôn Vinh đã trở về làm việc dài hạn, đóng góp vào ngành công nghiệp vi mạch, kinh tế, tài chính của Việt Nam. Nhiều người cũng đã xin lại quốc tịch Việt Nam để gắn bó hơn với quê hương. Nhiều người trước kia chống cộng cực đoan cũng đã thấy được chủ trương, chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước, thay đổi lập trường, quay trở về quê hương, có tác động lớn đến tư tưởng, tình cảm của người Việt Nam ở nước ngoài.

Song bên cạnh thành tựu đạt được, việc thực hiện hòa hợp dân tộc ở Việt Nam sau năm 1975 cũng gặp không ít hạn chế, khó khăn từ cả yếu tố khách quan và chủ quan. Trong giai đoạn đầu sau thống nhất, do chịu ảnh hưởng của hoàn cảnh chiến tranh, một số chính sách của Đảng và Nhà nước, những cơ chế và hoạt động của Mặt trận chưa thật sự chú trọng đầy đủ đến yếu tố hòa hợp dân tộc. Tư duy và cách tiếp cận nặng về cải tạo hơn là hòa giải, v.v..

Từ những thành tựu và hạn chế trong quá trình thực hiện chủ trương hòa hợp dân tộc, Hội thảo rút ra một số kinh nghiệm lãnh đạo thực hiện chủ trương hòa hợp dân tộc của Đảng như lấy chủ quyền, độc lập dân tộc, thống nhất đất nước là nền tảng; kiên trì hướng tới mục tiêu chung của dân tộc; tôn trọng sự đa dạng, xây dựng tinh thần bao dung; gắn kết với sự phát triển kinh tế - xã hội; phát huy truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết...