Toạ đàm khoa học “Cung ứng dịch vụ công trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp”

Quang cảnh tọa đàm

Cùng chủ trì có PGS,TS Hoàng Anh, Vụ trưởng Vụ Quản lý khoa học; PGS,TS Lê Văn Chiến, Viện trưởng Viện Lãnh đạo học và Hành chính công.

Dự toạ đàm về phía đại biểu quốc tế có bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện thường trú Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam; bà Gillian Bird, Đại sứ Australia tại Việt Nam; bà Deirdre Ní Fhallúin, Đại sứ Ailen tại Việt Nam.

Về phía đại biểu Việt Nam có ông Hồ Xuân Trường, Uỷ viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư thường trực tỉnh uỷ Khánh Hoà; ông Nguyễn Văn Mạnh, Phó Chủ tịch UBND thành phố Huế; đại diện các bộ, ngành, tỉnh, thành phố trong cả nước; cán bộ, giảng viên, các chuyên gia, nhà khoa học đến từ Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Viện Nghiên cứu Phát triển Mekong; Vụ Xã hội thuộc Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Vụ Nghiên cứu khoa học tổ chức, cán bộ thuộc Ban Tổ chức Trung ương.

PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương phát biểu khai mạc tọa đàm

Phát biểu khai mạc toạ đàm, PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương nhấn mạnh, toạ đàm khoa học “Cung ứng dịch vụ công trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp” được tổ chức trong thời điểm Việt Nam chuẩn bị sơ kết một năm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp; là dịp đánh giá kết quả bước đầu, rất quan trọng để nhận diện đúng những vấn đề còn vướng mắc và đề xuất giải pháp để mô hình chính quyền mới thật sự gần dân, sát cơ sở, phục vụ nhân dân tốt hơn.

PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định, việc chuyển đổi từ mô hình chính quyền địa phương ba cấp sang hai cấp là sự thay đổi sâu sắc về phương thức quản trị: từ phân định thẩm quyền, trách nhiệm, nguồn lực đến cách chính quyền tương tác với người dân. Mục tiêu là giảm tầng nấc trung gian, rút ngắn khoảng cách giữa quyết định hành chính với đời sống cơ sở, làm cho chính quyền nắm tình hình nhanh hơn, phản ứng kịp thời hơn và chịu trách nhiệm rõ hơn trước nhân dân. Lợi ích không chỉ là bộ máy đã tinh gọn đến đâu mà là người dân, doanh nghiệp đã được phục vụ thuận tiện hơn, nhanh hơn, minh bạch hơn và hài lòng hơn hay chưa.

Bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện thường trú Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam phát biểu tại tọa đàm

Bà Gillian Bird, Đại sứ Australia tại Việt Nam phát biểu tại tọa đàm

Bà Deirdre Ní Fhallúin, Đại sứ Ailen tại Việt Nam phát biểu tại tọa đàm

Theo PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng, sau một năm triển khai, bộ máy chính quyền địa phương hai cấp đã bước đầu vận hành ổn định trong điều kiện khối lượng công việc rất lớn, yêu cầu chuyển đổi cao. Ở nhiều địa phương, chính quyền mới nhanh chóng đi vào hoạt động; cán bộ, công chức nỗ lực thích ứng; người dân đồng thuận với chủ trương tinh gọn bộ máy và kỳ vọng vào một nền hành chính hiện đại, thông suốt, trách nhiệm.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi vẫn còn nhiều vấn đề cần nhìn nhận, đánh giá thẳng thắn và xử lý kịp thời. Vì vậy, với yêu cầu xuyên suốt là bảo đảm dịch vụ công không bị gián đoạn, không bị đứt gãy, không suy giảm chất lượng trong bất kỳ giai đoạn chuyển đổi nào; việc sắp xếp tổ chức phải đi cùng thiết kế lại quy trình, chuẩn hoá dữ liệu, phân định rõ thẩm quyền, bố trí đủ người làm được việc, hỗ trợ trực tiếp cho người dân, nhất là nhóm yếu thế và nhóm còn hạn chế trong tiếp cận dịch vụ số.

Ông Hồ Xuân Trường, Uỷ viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư thường trực tỉnh uỷ Khánh Hoà trao đổi ý kiến tại tọa đàm

PGS,TS Lê Văn Chiến, Viện trưởng Viện Lãnh đạo học và Hành chính công trao đổi tại tọa đàm

Nhấn mạnh thông điệp của toạ đàm, PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, đó là cần chuyển từ tư duy “cơ quan nhà nước có thủ tục gì thì người dân làm theo thủ tục đó” sang tư duy “người dân cần giải quyết vấn đề gì thì chính quyền thiết kế hành trình phục vụ tương ứng”. Đây không chỉ là sự thay đổi về kỹ thuật hành chính, mà trước hết là sự thay đổi về triết lý quản trị. Chính quyền không chỉ giải quyết từng thủ tục riêng lẻ, mà phải hỗ trợ đến kết quả cuối cùng; phải giải quyết trọn vẹn một vấn đề đời sống. Cần chuyển từ việc tối ưu từng khâu rời rạc sang tối ưu toàn bộ chuỗi dịch vụ công; từ đánh giá bằng chỉ số nội bộ sang đánh giá bằng thời gian, chi phí, số lần đi lại và sự hài lòng của người dân. Sự “trải nghiệm phục vụ”, sự hài lòng của người dân phải trở thành tiêu chí thực chất trong đánh giá cán bộ, trung tâm phục vụ hành chính công và hiệu quả mô hình hai cấp.

Đại biểu tham dự tọa đàm

Đại biểu tham dự tọa đàm

Báo cáo đánh giá nhanh về hiệu quả cung ứng dịch vụ công từ khi triển khai mô hình chính quyền đại phương hai cấp: Góc nhìn của cán bộ, công chức và người dân, TS Phùng Đức Tùng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Mekong (MDRI) cho biết, từ ngày 01/7/2025, Việt Nam chính thức vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xóa bỏ cấp huyện và chuyển nhiều chức năng quản lý nhà nước về cấp xã. Đây không chỉ là thay đổi về tổ chức mà là sự tái cấu trúc toàn diện cách thức vận hành của hệ thống hành chính, đặc biệt trong cung ứng dịch vụ công (dưới đây được gọi chung là “chuyển đổi”). Vì vậy, việc triển khai mô hình này cần được điều chỉnh linh hoạt để thích ứng kịp thời trong giai đoạn chuyển đổi ban đầu.

Trong quý 1 năm 2026, Học viện Chính trị quốc gia HồChí Minh (Học viện) và MDRI đã phối hợp thực hiện khảo sát nhanh về trải nghiệm của người dân trên phạm vi toàn quốc, đồng thời phỏng vấn sâu với đội ngũ cán bộ, công chức qua nghiên cứu điển hình tại hai tỉnh Bắc Ninh và Hưng Yên. Công tác thu thập dữ liệu và phân tích được Học viện và MDRI thực hiện với sự hỗ trợ kỹ thuật của UNDP tại Việt Nam, và hỗ trợ tài chính của Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc, Đại sứ quán Ailen và UNDP tại Việt Nam.

Đại biểu tham luận tại tọa đàm

Đại biểu đại diện cho người yếu thế tham luận tại tọa đàm

TS Phùng Đức Tùng cho biết, nghiên cứu gồm hai phần: (1) khảo sát trải nghiệm của công dân qua điện thoại với 4.932 người dân trên toàn quốc, trong đó có 299 người khuyết tật; và (2) nghiên cứu trường hợp điển hình với sự tham gia của cán bộ, công chức tại hai tỉnh Bắc Ninh và Hưng Yên.

Ở cấu phần thứ nhất, Báo cáo tập trung phân tích trải nghiệm của người dân khi triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, qua đó nhận diện những kết quả ban đầu về góc nhìn của người dân. Bốn chủ đề chính khảo sát bao gồm: (i) Niềm tin và các mối ưu tiên trong bối cảnh mới, (ii) Trải nghiệm và đánh giá về Cổng dịch vụ công Quốc gia và dịch vụ hành chính công ở cấp xã, (iii) Trải nghiệm và đánh giá về việc tiếp cận các dịch vụ xã hội thiết yếu (y tế, giáo dục, điện, đường) và (iv) Trải nghiệm và đánh giá về chất lượng không khí, nguồn nước ở địa bàn cư trú.

Ở cấu phần thứ hai, Báo cáo tổng hợp tài liệu và phân tích thực trạng cung ứng dịch vụ công từ góc nhìn của cán bộ, công chức - những chủ thể trực tiếp thực thi công vụ. Kết quả phân tích giúp nhận diện rõ hơn những thay đổi đang diễn ra của quá trình chuyển đổi. Thông qua phân tích trải nghiệm và đánh giá của cán bộ, công chức, viên chức tại hai tỉnh Bắc Ninh và Hưng Yên, nghiên cứu làm rõ các tác động hai chiều của quá trình chuyển đổi, vừa cải thiện quy trình, tăng tính chủ động và linh hoạt, vừa phát sinh các thách thức mang tính hệ thống như quá tải nhiệm vụ, thiếu hụt và mất cân đối nguồn lực, cũng như những khoảng trống trong cơ chế phối hợp và hướng dẫn chuyên môn ở hai địa phương.

Phiên trao đổi tại tọa đàm

Từ kết quả nghiên cứu định lượng và định tính, Báo cáo tập trung nhận diện những thuận lợi và thách thức mà người dân và đội ngũ cán bộ, công chức đang trải qua kể từ khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành. Đồng thời, Báo cáo gợi mở một số hàm ý chính sách từ thực tiễn cùng dư địa và cơ hội để chính quyền địa phương nhiệm kỳ 2026-2031 thực hiện và tạo chuyển biến sâu rộng nhằm đáp ứng được kỳ vọng của người dân và đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở.

Trên cơ sở nội dung Báo cáo được trình bày, các đại biểu tham dự đã tập trung phân tích, đánh giá khách quan kết quả một năm thực hiện chính quyền địa phương hai cấp tác động đến cung ứng dịch vụ công; chỉ ra mô hình tổ chức nào hiệu quả, cơ chế liên thông nào còn bất cập, mức độ số hoá nào là phù hợp, cách hỗ trợ người dân trực tuyến và trực tiếp nên được thiết kế ra sao; thảo luận các bài học thực tiễn từ Bắc Ninh, Hưng Yên và các địa phương khác trong bảo đảm dịch vụ công không gián đoạn, xử lý thủ tục liên thông, bồi thường giải phóng mặt bằng, cung ứng y tế, giáo dục và các dịch vụ thiết yếu…; từ đó đề xuất định hướng chính sách cho nhiệm kỳ 2026-2031.

Các đại biểu tham dự thống nhất cho rằng, điều quan trọng không chỉ có chủ trương đúng mà còn cần tổ chức thực hiện đúng, nhanh và bền vững. Một hệ thống tốt không phải là hệ thống không bao giờ có vướng mắc mà là hệ thống phát hiện sớm vướng mắc, phản ứng nhanh, sửa sai kịp thời và không để người dân phải gánh chi phí của sự thiếu đồng bộ. Dịch vụ công tốt không chỉ là dịch vụ đúng quy trình mà là dịch vụ tạo ra kết quả ổn định, đáng tin cậy, dễ tiếp cận và làm cho người dân hài lòng.

Đại biểu chụp ảnh chung tại tọa đàm