Hội nghị triển khai Chương trình nghiên cứu đào tạo theo Mô hình giảng viên – học viên đồng kiến tạo tri thức, giá trị mới

Quang cảnh hội nghị

PGS,TS. Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện dự và chủ trì cuộc họp. Cùng dự có các đồng chí lãnh đạo Học viện: PGS,TS. Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc thường trực Học viện; PGS,TS. Nguyễn Duy Bắc, Phó Giám đốc Học viện; PGS,TS. Hoàng Phúc Lâm, Phó Giám đốc Học viện; lãnh đạo các đơn vị chức năng, viện nghiên cứu chuyên ngành trực thuộc Học viện; lãnh đạo Học viện Chính trị khu vực I, II, III, IV và 02 Học viện chuyên ngành: Học viện Báo chí và Tuyên truyền; Học viện Hành chính và Quản trị công; Chủ nhiệm, thư ký các đề tài nhánh thuộc Chương trình.

Phát biểu chỉ đạo, PGS,TS. Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh tầm quan trọng đặc biệt của Chương trình trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, các mô hình đào tạo truyền thống dựa chủ yếu vào truyền thụ tri thức một chiều từ giảng viên sang học viên đã bộc lộ những hạn chế nhất định.

Đồng chí khẳng định, đổi mới mô hình đào tạo không chỉ là đổi mới kỹ thuật hay phương pháp giảng dạy, mà là đổi mới từ gốc rễ triết lý giáo dục: từ nền giáo dục truyền thụ kiến thức một chiều, thụ động - nơi học viên học để trả bài, đi thi - sang nền giáo dục phát huy năng lực, phẩm chất và giải phóng tư duy của người học. Triết lý "Đồng kiến tạo" đặt ra yêu cầu chuyển từ mô hình giảng viên độc diễn sang mô hình giảng viên và học viên cùng kiến tạo tri thức và giá trị mới; đổi mới cách thức hình thành tri thức, năng lực và giá trị trong quá trình đào tạo.

Nhắc lại yêu cầu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025 của Học viện (ngày 30/12/2025): Học viện phải "chuyển mạnh từ mô hình truyền thụ một chiều sang mô hình giảng viên - học viên cùng đồng kiến tạo tri thức và giá trị mới; bảo đảm đào tạo không chỉ để 'biết' mà để 'làm', hướng tới các giá trị công và lợi ích của Nhân dân", PGS,TS. Đoàn Minh Huấn khẳng định, đây là định hướng chiến lược xuyên suốt mà toàn hệ thống Học viện phải quán triệt và triển khai thực hiện nghiêm túc.

PGS,TS. Đoàn Minh Huấn phát biểu tại hội nghị

PGS,TS. Đoàn Minh Huấn chỉ rõ năm chuyển đổi lớn trong công tác đào tạo, bồi dưỡng mà toàn hệ thống Học viện phải thực hiện. Trong đó, đồng chí yêu cầu phải chuyển từ mô hình đào tạo từ tăng trưởng tri thức (đáp ứng bằng cấp) sang phát triển năng lực, đặc biệt là năng lực lãnh đạo và quản trị; từ truyền thụ một chiều sang đồng kiến tạo tri thức, biến lớp học thành môi trường đối thoại bình đẳng, sáng tạo; từ cải tiến cục bộ sang đổi mới căn bản phương pháp, lấy tình huống thực tiễn làm "thao trường huấn luyện" cán bộ; từ lý luận cơ bản sang năng lực thực tiễn hóa lý luận, giúp học viên nâng cấp kinh nghiệm cá nhân thành năng lực quản trị. Đồng thời, phải thay đổi vai trò giảng viên: từ người truyền tải kiến thức (để biết) sang người dẫn dắt, tạo động lực và quản trị tri thức (để hiểu và vận dụng).

Nhấn mạnh đặc thù của đối tượng học viên trong hệ thống Học viện, đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện cho rằng đây là những cán bộ lãnh đạo, quản lý, có kinh nghiệm thực tiễn phong phú, có nhu cầu được khẳng định bản thân, nhu cầu “lập danh, lập ngôn và phát triển” - khác biệt căn bản với học sinh, sinh viên. Chính vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải chuyển từ lý luận chính trị mang tính kinh viện, lý thuyết suông sang lý luận chính trị định hướng ứng dụng và thực hành. Lý luận phải trở thành công cụ tư duy, phương pháp để xử lý vấn đề thực tiễn, lấy tính Đảng làm lõi, lý luận làm nền tảng và thực tiễn làm thước đo hiệu quả đào tạo. Phương pháp dạy học bằng tình huống được xác định là "công nghệ lõi" và là đòn bẩy chiến lược để gắn kết lý luận với thực tiễn, biến lớp học thành "thao trường huấn luyện" cán bộ, PGS,TS. Đoàn Minh Huấn chỉ rõ.

PGS,TS. Lê Hải Bình, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Giám đốc thường trực Học viện phát biểu tại hội nghị

PGS,TS. Nguyễn Duy Bắc, Phó Giám đốc Học viện báo cáo tại hội nghị

PGS,TS. Hoàng Anh, Vụ trưởng Vụ Quản lý khoa học báo cáo tại hội nghị

Tại hội nghị, PGS,TS. Hoàng Anh, Vụ trưởng Vụ Quản lý khoa học đã báo cáo tổng quan tình hình thực hiện Chương trình và yêu cầu triển khai đối với 23 đề tài nhánh. Theo đó, Chương trình xác định mô hình đào tạo mới vận hành theo ba vòng liên hoàn: đồng thiết kế tri thức - đồng kiến tạo tri thức - đồng chuyển hóa tri thức thành giá trị mới; trong đó giảng viên chuyển từ vai trò truyền thụ sang thiết kế, dẫn dắt, huấn luyện và phản biện; học viên chuyển từ vị thế tiếp nhận sang chủ thể chia sẻ thực tiễn, đồng nghiên cứu và đồng sáng tạo. Hệ sinh thái đào tạo được tổ chức theo bốn tầng: hạt nhân đồng kiến tạo; không gian đào tạo, bồi dưỡng; kết nối tri thức và thực tiễn; thể chế bảo đảm hệ thống.

Hội nghị được nghe báo cáo về 23 nhiệm vụ nghiên cứu gồm 22 đề tài nhánh, 01 đề tài tổng quan và các phân công cụ thể:

- 13 Viện chuyên ngành nghiên cứu chuyển đổi mô hình đồng kiến tạo cho từng môn học thuộc Chương trình cao cấp lý luận chính trị (Triết học, Kinh tế chính trị, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Lịch sử Đảng, Xây dựng Đảng, Nhà nước và Pháp luật, Quyền con người, Văn hóa và Phát triển, Lãnh đạo học, Dân tộc và Tôn giáo, Kinh tế - Xã hội và Môi trường, Chính trị và Quan hệ quốc tế).

- 04 Học viện khu vực và 02 Học viện chuyên ngành nghiên cứu triển khai mô hình đồng kiến tạo phù hợp với đặc thù từng đơn vị.

- Vụ Quản lý đào tạo, bồi dưỡng nghiên cứu đổi mới công tác quản lý, kiểm tra, đánh giá chất lượng trong mô hình mới; Vụ Các trường chính trị nghiên cứu triển khai mô hình tại các Trường chính trị tỉnh, thành phố; Trung tâm Công nghệ và Chuyển đổi số nghiên cứu ứng dụng AI, Big Data trong mô hình đồng kiến tạo.

Đại biểu tham luận tại hội nghị

Đại biểu tham luận tại hội nghị

Trình bày Đề án “Tình huống dạy học và tổ chức dạy học bằng tình huống trong Chương trình cao cấp lý luận chính trị”, PGS,TS. Nguyễn Duy Bắc, Phó Giám đốc Học viện cho biết: với triết lý cốt lõi “Lý luận làm nền, thực tiễn làm gốc, năng lực làm đích, đạo đức làm chuẩn, học viên làm trung tâm, giảng viên giữ vai trò chủ đạo”, Đề án xác định tình huống dạy học là "công nghệ lõi" để gắn lý luận với thực tiễn, biến lớp học thành môi trường huấn luyện cán bộ, nơi học viên vận dụng lý luận để nhận diện vấn đề, phân tích mâu thuẫn, đề xuất phương án, phản biện và rút ra bài học lãnh đạo, quản trị.

Trong đó, Đề án xác định tình huống dạy học không phải là ví dụ minh họa cho bài giảng, mà là đối tượng học tập trung tâm, được phân làm 3 loại chính:

(i) Tình huống nguyên mẫu thực tiễn: vụ việc, mô hình, sự kiện có thật, điển hình, được ẩn danh hóa và cấu trúc hóa đưa vào lớp học;

(ii) Tình huống mô phỏng từ thực tiễn: kịch bản huấn luyện được xây dựng từ chất liệu thực tiễn, có vai, dữ liệu, biến số, áp lực và yêu cầu ra quyết định;

(iii) Tình huống giả định chiến lược: dành cho các vấn đề mới chưa có tiền lệ (khủng hoảng AI, an ninh phi truyền thống, biến đổi khí hậu, cạnh tranh công nghệ...).

Đề án cũng đồng thời xác định quy trình một “ca học” tình huống gồm 7 bước: Hướng dẫn tự học trước lớp; Kích hoạt lý luận và xác định tọa độ bài học; Nêu tình huống, giao nhiệm vụ, làm rõ vai và trọng tâm phân tích; Phân tích nhóm, xử lý tình huống, nhập vai theo phiếu nhiệm vụ; Trình bày phương án theo cấu trúc; Phản biện, đối thoại, điều chỉnh phương án giữa các nhóm; Neo chốt lý luận - phương pháp - năng lực.

Đại biểu tham luận tại hội nghị

Đại biểu tham luận tại hội nghị

Tại hội nghị, các đại biểu đã dành thời gian thảo luận sâu về vấn đề trọng tâm, bao gồm: Cách thức khai thác kinh nghiệm thực tiễn phong phú của học viên là cán bộ lãnh đạo, quản lý các bộ, ngành, địa phương để chuyển hóa thành tri thức khoa học và bài học quản trị; Đặc trưng riêng của từng môn học khi thiết kế tình huống: mỗi môn có tọa độ lý luận, lăng kính phân tích, câu hỏi trung tâm và chuẩn năng lực riêng; Yêu cầu bồi dưỡng năng lực mới cho đội ngũ giảng viên về thiết kế tình huống, tổ chức thảo luận nhóm, neo chốt lý luận và đánh giá năng lực học viên; Xây dựng ngân hàng tình huống toàn hệ thống, được cập nhật thường xuyên từ nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn và phản hồi học viên; Ứng dụng AI và nền tảng số trong quản lý học liệu, hồ sơ học tập động và cải tiến chương trình; Cơ chế đánh giá chuyển từ tái hiện tri thức sang đánh giá năng lực vận dụng; đánh giá giảng viên theo sản phẩm dạy học, không chỉ theo khối lượng giờ giảng, v.v..

Phát biểu kết luận hội nghị, PGS,TS. Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện nhấn mạnh tầm quan trọng đặc biệt và tính cấp thiết của Chương trình. Đồng chí yêu cầu các đơn vị chủ trì đề tài nhánh khẩn trương hoàn thiện đề cương chi tiết, bảo đảm đúng tiến độ, kế hoạch đề ra. Mỗi đề tài nhánh phải có sản phẩm riêng, nhưng đồng thời phải đóng góp vào sản phẩm chung của toàn bộ chương trình, qua đó đóng góp hiệu quả hơn vào việc đào tạo cán bộ lãnh đạo, quản lý trong kỷ nguyên số và bối cảnh quốc tế mới.

PGS,TS. Đoàn Minh Huấn đặc biệt nhấn mạnh tính liêm chính học thuật, đề cao tính Đảng, tính khoa học và tính thực tiễn trong mọi sản phẩm của Chương trình. Đồng chí lưu ý: Mỗi đề tài phải bám sát đặc thù môn học, tránh trùng lặp; tọa độ lý luận của môn học phải là xuất phát điểm và chuẩn mực để thiết kế tình huống dạy học. Đặc biệt chú trọng sử dụng AI, công nghệ số và chuyển đổi số trong việc xây dựng tình huống và triển khai giảng dạy.

Hội nghị được kết nối trực tuyến tới các điểm cầu học viện trực thuộc

Về triển khai, PGS,TS. Đoàn Minh Huấn cho rằng, việc triển khai mô hình đồng kiến tạo là trách nhiệm của toàn hệ thống Học viện, không chỉ riêng các viện chuyên ngành. Đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện yêu cầu:

(i) Vụ Quản lý khoa học tiếp thu chỉ đạo để có hướng dẫn cụ thể cho từng đề tài nhánh; phối hợp với Ban Chủ nhiệm Chương trình tổ chức báo cáo định kỳ, kết nối kết quả nghiên cứu của 22 đề tài nhánh thành hệ thống tri thức thống nhất;

(ii) Vụ Quản lý đào tạo, bồi dưỡng ban hành thể chế, quy chế và các quy định hướng dẫn thực hiện mô hình mới;

(iii) Vụ Tổ chức cán bộ và Vụ Kế hoạch tài chính: Nghiên cứu đề xuất về tổ chức bộ máy, biên chế và các chế độ, chính sách cho giảng viên khi thực hiện mô hình;

(iv) Trung tâm Công nghệ và Chuyển đổi số đảm bảo tiền đề về vật chất, kỹ thuật và công nghệ. Đồng chí cũng lưu ý các cơ quan thông tin, báo chí, tạp chí cần tiếp tục tham dự và hỗ trợ quá trình triển khai, lan tỏa mô hình.

Đại biểu tham luận tại hội nghị

Đại biểu tham luận tại hội nghị