Hội thảo khoa học cấp quốc gia “950 năm Quốc Tử Giám: Di sản đạo học, hiền tài và khát vọng phát triển đất nước”

Hội thảo là địp để nhìn lại chặng đường gần một thiên niên kỷ của thiết chế giáo dục cấp quốc gia đầu tiên của nước ta, đồng thời làm rõ yêu cầu chuyển hóa truyền thống đạo học, tinh thần trọng dụng hiền tài thành động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Dự hội thảo có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: PGS,TS Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Trần Đức Thắng, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội. Cùng dự có các đồng chí nguyên Ủy viên Bộ Chính trị; Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng; lãnh đạo các ban, bộ, ngành, cơ quan Trung ương và địa phương; các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, giáo dục.

Các đồng chí lãnh đạo Trung ương và thành phố Hà Nội chủ trì hội thảo

Di sản đạo học - nền tảng tinh thần của sự phát triển

Phát biểu chào mừng hội thảo, đồng chí Trần Đức Thắng nhấn mạnh, sự ra đời của Quốc Tử Giám năm 1076 dưới triều vua Lý Nhân Tông đánh dấu bước phát triển quan trọng trong lịch sử giáo dục và văn hóa dân tộc, thể hiện tầm nhìn vượt trước của nhà nước Đại Việt trong việc xây dựng thiết chế giáo dục cấp quốc gia, lấy việc học, đạo đức và tri thức làm gốc rễ dựng nước. Trải qua các triều đại, Quốc Tử Giám trở thành biểu tượng tiêu biểu của truyền thống hiếu học, tinh thần tôn sư trọng đạo và tư tưởng trọng dụng hiền tài; là trung tâm kết tinh, lan tỏa những giá trị đạo học trong tiến trình hình thành và phát triển Quốc học Việt Nam. Hệ thống 82 bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám không chỉ tôn vinh các bậc hiền tài, ghi dấu truyền thống khoa bảng mà còn lưu giữ quan niệm sâu sắc của cha ông về học vấn, đạo đức và trách nhiệm của người có học đối với đất nước.

Theo đồng chí Bí thư Thành ủy, điều làm nên sức sống lâu bền của di sản Quốc Tử Giám là sự gắn bó giữa tri thức, đạo lý và trách nhiệm: muốn đất nước hưng thịnh phải chăm lo sự học, vun đắp đạo lý và trọng dụng người tài. Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức phát triển, tri thức, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực sáng tạo trở thành những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh, vị thế và tương lai của đất nước. Vì vậy, tinh thần “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” không chỉ cần được bảo tồn mà phải được chuyển hóa thành động lực phát triển. Với vị thế là Thủ đô, Hà Nội có trách nhiệm đặc biệt trong bảo tồn, phát huy di sản Quốc Tử Giám; trách nhiệm ấy phải được cụ thể hóa trong tư duy phát triển, chính sách giáo dục, phát triển khoa học, trọng dụng nhân tài và xây dựng môi trường văn hóa của Thủ đô.

Đồng chí Trần Đức Thắng khẳng định, việc tổ chức hội thảo một lần nữa thể hiện sự quan tâm đặc biệt của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị và đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đối với việc trọng dụng nhân tài - nguồn lực chiến lược đặc biệt, quyết định sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước; đồng thời là hoạt động quan trọng triển khai các nghị quyết, kết luận của Trung ương về giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ và thu hút, trọng dụng nhân tài.

Đồng chí Trần Đức Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội phát biểu chào mừng hội thảo

Từ bài học lịch sử đến yêu cầu phát hiện, trọng dụng hiền tài hôm nay

Phát biểu đề dẫn hội thảo, PGS,TS Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh, việc thành lập Quốc Tử Giám cách đây 950 năm cho thấy triều đình nhà Lý đã sớm xác định đào tạo người tài, người gánh vác việc nước là trách nhiệm lâu dài. Truyền thống ấy được các triều đại kế tiếp gìn giữ, bồi đắp qua nền giáo dục khoa cử và hệ thống văn bia tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

Theo đồng chí Giám đốc Học viện, giá trị của Quốc Tử Giám không chỉ nằm ở truyền thống giáo dục, đào tạo nhân tài, mà còn ở những bài học về phát hiện, trọng dụng và sử dụng người tài - vấn đề có ý nghĩa thời sự đối với công tác cán bộ hiện nay. Từ cách tiếp cận đó, đồng chí đề nghị hội thảo tập trung trao đổi ba vấn đề: (i) làm rõ những giá trị của đạo học Quốc Tử Giám đối với giáo dục hôm nay. (ii) làm thế nào để người có tài được giao đúng việc, có điều kiện phát huy sở trường. Thu hút nhân tài phải gắn với trọng dụng thực chất, trao quyền chủ động và tạo điều kiện để người tài phát huy năng lực, đóng góp cho đất nước. (iii) đưa di sản Quốc Tử Giám vào nhà trường bằng những hình thức phù hợp; chuyển hóa tư liệu về văn bia tiến sĩ, các nhân vật lịch sử và những giá trị của Quốc Tử Giám thành học liệu, giúp học sinh tiếp cận di sản một cách trực quan, sinh động, kể cả thông qua các nền tảng số.

Gắn với chức năng trung tâm quốc gia đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý trung, cao cấp của Đảng, Nhà nước và các đoàn thể chính trị - xã hội, PGS,TS Đoàn Minh Huấn cho biết, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh sẽ đưa những bài học về phát hiện, trọng dụng hiền tài vào công tác nghiên cứu và giảng dạy, trong đó chú trọng phân tích những quyết định sử dụng cán bộ từ chính kinh nghiệm thực tiễn của học viên. Qua đó, góp phần giúp mỗi cán bộ nhận diện sở trường của những người cùng làm việc, tạo cơ hội để họ phát huy tài năng, phụng sự đất nước và Nhân dân.

PGS,TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu đề dẫn hội thảo

Hội thảo đã lắng nghe nhiều ý kiến, tham luận của các nhà khoa học, chuyên gia, tập trung làm rõ những giá trị tiêu biểu của di sản Quốc Tử Giám: truyền thống hiếu học và khát vọng vươn lên bằng tri thức; đạo lý tôn sư trọng đạo, đề cao nhân cách và trách nhiệm trong sự nghiệp giáo dục; tư tưởng trọng dụng hiền tài, coi nhân tài là nguồn lực quan trọng đối với vận mệnh quốc gia; bảo tồn, phát huy giá trị Văn Miếu - Quốc Tử Giám gắn với giáo dục di sản, ứng dụng công nghệ, giao lưu học thuật và sáng tạo văn hóa. Các vấn đề được đặt trong mối liên hệ với định hướng của Đảng tại các nghị quyết chiến lược, như Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam.

Phát biểu tổng kết hội thảo, đồng chí Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội cho biết, thành phố sẽ tiếp thu, chọn lọc và cụ thể hóa các ý kiến, kiến nghị của các nhà khoa học vào công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản Văn Miếu - Quốc Tử Giám và các giá trị văn hóa của Thủ đô; tiếp tục nghiên cứu, mở rộng không gian kết nối di sản, hướng tới dấu mốc 1.000 năm Văn Miếu - Quốc Tử Giám vào năm 2076, đưa di sản trở thành nguồn lực văn hóa, giáo dục và động lực phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới.

Quang cảnh hội thảo

Hội thảo là hoạt động khoa học có ý nghĩa thiết thực, góp phần làm sáng tỏ giá trị lịch sử, tư tưởng của Quốc Tử Giám, khẳng định sức sống của di sản đạo học trong tiến trình phát triển Quốc học Việt Nam; đồng thời cung cấp thêm luận cứ khoa học để Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tiếp tục đổi mới nội dung nghiên cứu, giảng dạy về công tác cán bộ và trọng dụng nhân tài trong giai đoạn mới.