Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số và chủ nghĩa xã hội công nghệ - Những vấn đề lý luận và thực tiễn”

GS,TS Nguyễn Xuân Thắng phát biểu đề dẫn Hội thảo

Cùng chủ trì Hội thảo có PGS,TS Đoàn Minh Huấn, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Giám đốc thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương.

Dự Hội thảo có GS,TS Tạ Ngọc Tấn, nguyên Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương; PGS,TS Lê Hải Bình, Uỷ viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; PGS,TS Nguyễn Duy Bắc, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; PGS,TS Vũ Trọng Lâm, Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật; GS,TS Chu Hoàng Hà, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam; Trung tướng, PGS,TS Phan Xuân Tuy, Giám đốc Học viện Chính trị Công an nhân dân; các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài Học viện.

Quang cảnh Hội thảo

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, GS,TS Nguyễn Xuân Thắng, Uỷ viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương cho biết, cuộc cách mạng khoa học, công nghệ hiện đại, với hạt nhân là công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, tự động hóa thông minh và công nghệ siêu lượng tử, đang làm biến đổi căn bản chất lượng mới của lực lượng sản xuất, phương thức tổ chức sản xuất và phân phối, làm thay đổi toàn diện cấu trúc quyền lực kinh tế – xã hội trên phạm vi toàn cầu. Trong bối cảnh đó, cả chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội đều buộc phải vận động, điều chỉnh và tái cấu trúc để thích ứng với một trình độ và chất lượng phát triển mới của lực lượng sản xuất. Sự vận động đó đã hình thành hai mô hình nổi bật được giới nghiên cứu tại nhiều nước quan tâm là chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số và chủ nghĩa xã hội công nghệ.

GS,TS Nguyễn Xuân Thắng khẳng định, đối với Việt Nam, việc nghiên cứu, đối chiếu hai mô hình này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc hoàn thiện nhận thức lý luận về đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số với yêu cầu đặt ra là phải chủ động tiếp thu những thành tựu khoa học – công nghệ của nhân loại, đồng thời kiên định mục tiêu phát triển vì con người, bao trùm và bền vững, “không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”, không để chuyển đổi số làm gia tăng bất bình đẳng hay xói mòn các giá trị xã hội.

PGS,TS Đoàn Minh Huấn, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Giám đốc thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu tại Hội thảo

PGS,TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương tham luận tại Hội thảo

Với ý nghĩa đó, GS,TS Nguyễn Xuân Thắng nhấn mạnh tầm quan trọng đặc biệt của Hội thảo và tin tưởng rằng, đây sẽ là diễn đàn khoa học lý luận để các đại biểu tham dự cùng trao đổi, làm rõ khái niệm, bản chất, đặc trưng và tương lai phát triển của hai mô hình: chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số và chủ nghĩa xã hội công nghệ; qua đó, góp phần khẳng định những giá trị phổ quát của tiến bộ công nghệ đối với sự phát triển chung của nhân loại, đồng thời chỉ ra những khác biệt căn bản về mục tiêu, phương thức tổ chức và hệ giá trị phát triển giữa hai mô hình, hai con đường phát triển; chỉ rõ khả năng tích hợp và chia sẻ, hợp tác, xây dựng quan hệ đối tác phát triển giữa chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số và chủ nghĩa xã hội công nghệ; nhấn mạnh và chỉ ra những ưu việt của chủ nghĩa xã hội trong bối cảnh mới của thế giới; qua đó đóng góp thiết thực vào hoạch định đường lối chiến lược và chính sách phát triển đất nước, hoàn thiện lý luận đường lối đổi mới, lý luận về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam, trên con đường phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học tập trung nhận diện, phân tích và luận giải những biến đổi sâu sắc của chủ nghĩa tư bản hiện đại và chủ nghĩa xã hội hiện thực trong kỷ nguyên số, đặc biệt đi sâu nghiên cứu, làm rõ và đối sánh hai mô hình nổi bật là chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số và chủ nghĩa xã hội công nghệ.

Đại biểu tham luận tại Hội thảo

Đại biểu tham luận tại Hội thảo

Hội thảo nhấn mạnh, theo học thuyết Mác – Lênin, lịch sử nhân loại là lịch sử của quá trình thay thế các hình thái kinh tế – xã hội, mà động lực sâu xa là sự phát triển của lực lượng sản xuất và mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất với quan hệ sản xuất. Trong kỷ nguyên số, lực lượng sản xuất đang đạt tới một trình độ mới, trong đó tri thức, dữ liệu và thuật toán trở thành yếu tố quyết định năng suất lao động, còn công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trở thành công cụ sản xuất phổ biến - yếu tố cốt lõi cấu thành lực lượng sản xuất hiện đại.

Các đại biểu tham dự nhất trí cao với quan điểm cho rằng, sự phát triển của công nghệ nói chung, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo nói riêng là thành tựu phát triển chung của văn minh nhân loại; đó là kết quả tích lũy lâu dài và sự phát triển đột phá của tri thức khoa học, lao động trí tuệ, của đổi mới sáng tạo và sự hợp tác toàn cầu. Dù được sử dụng, triển khai trong khuôn khổ của chế độ tư bản chủ nghĩa hay xã hội chủ nghĩa, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo đều cho thấy bước phát triển rất cao của tri thức xã hội hóa, phản ánh một xu thế khách quan của tiến bộ xã hội và công nghệ trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp: giảm chi phí cận biên, mở rộng khả năng kết nối, tăng tốc độ đổi mới sáng tạo, không chỉ nâng cao năng lực làm chủ tự nhiên mà còn nâng cao năng lực làm chủ tri thức và thông tin của con người. Chính vì vậy, chúng mang tính phổ quát, vượt qua biên giới quốc gia và chế độ xã hội, tạo ra những điều kiện vật chất chung cho sự phát triển của cả chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội.

Đại biểu tham luận tại Hội thảo

Đại biểu tham luận tại Hội thảo

Từ góc độ đó, các đại biểu tham dự khẳng định, chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số và chủ nghĩa xã hội công nghệ có những điểm tương đồng trong vận hành: xác lập các hình thức tổ chức xã hội nhằm khai thác và phát huy tiềm năng, lợi thế và các giá trị của cuộc cách mạng công nghệ mới. Tuy nhiên, sự tương đồng ấy tồn tại khá nổi bật trên bình diện lực lượng sản xuất, còn ở bình diện quan hệ sản xuất, do sự quy định của quan hệ sở hữu, mục tiêu phát triển và hệ giá trị, cách thức khai thác, tổ chức và quản trị giữa hai mô hình này có những khác biệt mang tính bản chất.

Với tinh thần trao đổi thẳng thắn, sáng tạo, các đại biểu tham dự khẳng định ý nghĩa đặc biệt quan trọng của Hội thảo, không chỉ về mặt lý luận mà còn về mặt thực tiễn, nhận diện bối cảnh, hoạch định đường lối, chính sách phát triển đất nước, góp phần thiết thực vào việc xác định tư duy, tầm nhìn và các quyết sách chiến lược.

Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số và chủ nghĩa xã hội công nghệ - Những vấn đề lý luận và thực tiễn” gồm hai phiên, phiên thứ nhất tham luận về chủ đề “Những vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa tư bản kỹ thuật số và chủ nghĩa xã hội công nghệ” và phiên thứ hai toạ đàm bàn tròn về chủ đề “Thực tiễn phát triển của chủ nghĩa xã hội công nghệ và định hướng chính sách đối với Việt Nam”.

Trao đổi bàn tròn về chủ đề "Thực tiễn phát triển của chủ nghĩa xã hội công nghệ và định hướng chính sách đối với Việt Nam"

Các đại biểu tham dự chụp ảnh lưu niệm