Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân đã được Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 25-6-2015 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01-9-2015. Luật được xây dựng và ban hành nhằm bảo đảm sự phù hợp của Luật với điều kiện hoàn cảnh đất nước hiện nay đã có nhiều thay đổi so với trước kia. Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 gồm 10 Chương với 98 Điều, trong đó có những điểm mới đáng chú ý như sau:
1. Thẩm quyền quyết định Ngày bầu cử toàn quốc: Quốc hội được trao thẩm quyền quyết định ngày toàn quốc bầu cử đại biểu Quốc hội, bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp; quyết định việc bầu cử bổ sung đại biểu Quốc hội trong thời gian giữa nhiệm kỳ; quyết định thành lập Hội đồng bầu cử quốc gia (Khoản 1, Điều 4). Ngày bầu cử phải là ngày chủ nhật và được công bố chậm nhất là 115 ngày trước ngày bầu cử (Điều 5).
2. Số lượng người dân tộc thiểu số được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội: Số lượng người dân tộc thiểu số được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội do Ủy ban thường vụ Quốc hội dự kiến trên cơ sở đề nghị của Hội đồng dân tộc của Quốc hội, bảo đảm có ít nhất 18% tổng số người trong danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội là người dân tộc thiểu số (Khoản 2, Điều 8).
3. Số lượng phụ nữ được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội: Số lượng phụ nữ được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội do Uỷ ban thường vụ Quốc hội dự kiến trên cơ sở đề nghị của Đoàn Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam, bảo đảm có ít nhất 35% tổng số người trong danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội là phụ nữ (Khoản 3, Điều 8).
4. Thể chế hóa quy định của Điều 117 Hiến pháp năm 2013 về Hội đồng bầu cử Quốc gia: Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 quy định Hội đồng bầu cử quốc gia do Quốc hội thành lập (Luật cũ gọi là Hội đồng bầu cử ở Trung ương do Uỷ ban thường vụ Quốc hội thành lập). Hội đồng bầu cử Quốc gia có nhiệm vụ tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội, chỉ đạo, hướng dẫn công tác bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.
5. Mở rộng đối tượng được tham gia bầu cử: cử tri là người đang bị tạm giam, người đang chấp hành biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc vẫn có quyền tham gia bầu cử hạn chế. Những người này được tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh nơi họ đang bị tạm giam, đang được giáo dục bắt buộc, cơ sở cai nghiện bắt buộc (Khoản 5, Điều 29).
6. Tiêu chuẩn của người ứng cử đại biểu Quốc hội: Tiêu chuẩn của người ứng cử đại biểu Quốc hội đã được quy định tại Luật Tổ chức Quốc hội, còn tiêu chuẩn đại biểu Hội đồng nhân dân quy định trong Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Trên cơ sở các quy định Luật Tổ chức Quốc hội và Luật Tổ chức chính quyền địa phương, các cơ quan, tổ chức, đơn vị được quyền giới thiệu người ra ứng cử cần đề cao trách nhiệm, giới thiệu những ứng cử viên tiêu biểu, có độ tuổi thích hợp, có đủ tài, đủ đức để cử tri có điều kiện lựa chọn người thực sự xứng đáng làm đại biểu cho mình, để bảo đảm chất lượng từng bước nâng cao hơn nữa năng lực, trình độ của đại biểu.
Với những quy định mới trong Luật Bầu cử Đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân năm 2015 như trên, chúng ta tin tưởng rằng, đây sẽ là những cơ sở quan trọng để cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XIV và đại biểu Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2016 - 2021 thành công tốt đẹp./.
----------
Phòng Pháp chế, Văn phòng Học viện