Sáng ngày 27/8/2026, tại Học viện Chính trị khu vực III, Viện Chủ nghĩa xã hội khoa học phối hợp với Học viện Chính trị khu vực III tổ chức Tọa đàm khoa học “Xây dựng xã hội số an toàn cho lao động di cư và người nghèo ở Việt Nam hiện nay - Thực trạng và giải pháp”, thuộc Đề tài cấp bộ trọng điểm giai đoạn 2025-2027 “Xây dựng xã hội số an toàn cho các nhóm dễ bị tổn thương ở Việt Nam”, nhằm nhận diện những vấn đề đặt ra đối với lao động di cư và người nghèo trong quá trình chuyển đổi số.
Tọa đàm là diễn đàn để các nhà khoa học, nhà quản lý, giảng viên trao đổi kết quả nghiên cứu, chia sẻ thực tiễn và góp ý phục vụ công tác triển khai, hoàn thiện Đề tài; đồng thời cung cấp cơ sở tham khảo cho nghiên cứu, hoạch định chính sách và cập nhật nội dung giảng dạy về chuyển đổi số, an sinh xã hội, phát triển con người, tiến bộ và công bằng xã hội.
Quang cảnh tọa đàm
Phát biểu đề dẫn, TS Nguyễn Mạnh Hải nhấn mạnh lao động di cư nội địa đang trở thành bộ phận quan trọng của lực lượng lao động, đóng góp trực tiếp vào phát triển kinh tế - xã hội, song do đặc điểm việc làm, nơi cư trú, thu nhập và khả năng tiếp cận thông tin, đây cũng là nhóm chịu nhiều rủi ro, dễ bị tổn thương nhất trong tiếp cận dịch vụ công và an sinh xã hội trên môi trường số. Khoảng cách về thiết bị, kỹ năng và năng lực tự bảo vệ khiến nhóm này có nguy cơ bị bỏ lại phía sau nếu quá trình số hóa thiếu cơ chế hỗ trợ phù hợp. Từ đó, các đại biểu cho rằng xây dựng xã hội số an toàn cần gắn với mục tiêu phát triển con người, bảo đảm an sinh xã hội, tiến bộ và công bằng; đồng thời cần cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về chuyển đổi số và hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội thành chính sách phù hợp với điều kiện sống, việc làm và năng lực số của từng nhóm.
Tham luận tại tọa đàm, các nhà khoa học, quản lý, giảng viên và đại diện các cơ quan thành phố Đà Nẵng (Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Đà Nẵng, Ban Tuyên giáo và Dân vận, Sở Nội vụ…) đã tập trung làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn của xã hội số an toàn, thực trạng lao động di cư, người nghèo và tác động của quá trình phát triển xã hội số ở Việt Nam đối với nhóm này; đồng thời phân tích khó khăn trong tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, an sinh xã hội, việc làm, nền tảng số và đề xuất giải pháp giảm khoảng cách số, nâng cao kỹ năng, năng lực tự bảo vệ trên môi trường mạng.
Đại biểu tham luận tại tọa đàm
Đại biểu tham luận tại tọa đàm
Theo các đại biểu, an toàn trong xã hội số cần được tiếp cận theo nghĩa rộng, bao gồm khả năng tiếp cận hạ tầng và dịch vụ số với chi phí phù hợp; sử dụng công nghệ hiệu quả; nhận diện, phòng tránh lừa đảo, xâm phạm dữ liệu và rủi ro trực tuyến; thụ hưởng công bằng thành quả chuyển đổi số. Đối với lao động di cư và người nghèo, các yêu cầu này càng cấp thiết do hạn chế về nguồn lực kinh tế, việc làm thiếu ổn định và khả năng tiếp cận thông tin.
Trên cơ sở đó, nhiều ý kiến đề nghị tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương, cơ sở nghiên cứu, đào tạo và các tổ chức liên quan để phát triển dịch vụ công số dễ tiếp cận, dễ sử dụng, phù hợp với người có trình độ và điều kiện khác nhau; đồng thời chú trọng đầu tư hạ tầng, đào tạo kỹ năng số cơ bản, nâng cao nhận thức bảo vệ dữ liệu cá nhân và phòng ngừa rủi ro trên không gian mạng. Chính sách an sinh xã hội cần thích ứng với tính di động của lao động, bảo đảm quyền lợi được tiếp cận liên tục khi người lao động thay đổi nơi cư trú hoặc việc làm.
Các ý kiến cũng thống nhất cho rằng, chuyển đổi số chỉ phát huy giá trị khi thành quả phát triển được tiếp cận rộng rãi, an toàn và công bằng; quan tâm đến lao động di cư và người nghèo chính là đặt con người ở vị trí trung tâm của quá trình xây dựng xã hội số.
Tin và ảnh: Thạc Ngọc, Ánh Đào - Viện CNXHKH