Tọa đàm là diễn đàn trao đổi chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm giữa các nhà khoa học, chuyên gia, cán bộ thực tiễn và đội ngũ giảng viên các trường chính trị, hướng tới đổi mới thực chất giảng dạy lý luận chính trị trong bối cảnh mới.
TS. Nguyễn Thị Thanh Nhàn, Vụ trưởng Vụ Các trường chính trị, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và TS. Lê Thị Hằng, Trưởng Khoa Xây dựng Đảng, Trường Chính trị Nguyễn Chí Thanh, thành phố Thừa Thiên Huế điều hành Tọa đàm. Tham gia trao đổi có các chuyên gia, nhà quản lý, cán bộ thực tiễn đến từ cơ quan Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ sở đào tạo, cùng lãnh đạo, giảng viên các trường chính trị trong cả nước.
Từ cập nhật tri thức đến kiến tạo giá trị
Diễn giả trao đổi tại Tọa đàm
Một trong những vấn đề xuyên suốt được đặt ra tại Tọa đàm là yêu cầu đổi mới giảng dạy phải bắt đầu từ việc nhận diện đúng những thay đổi của thực tiễn. Theo các ý kiến, học phần Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội có tính ổn định về cấu trúc với 6 chuyên đề, tổng thời lượng 48 tiết, nhưng nội dung thực tiễn đang vận động nhanh. Giáo trình mới đã cập nhật những chủ trương, nghị quyết mới của Trung ương, những thay đổi về tổ chức bộ máy và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội theo mô hình mới; đồng thời tiếp cận những vấn đề của đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu đối với người giảng viên không chỉ là “cập nhật cái mới”, mà quan trọng hơn phải lý giải được bản chất của cái mới, vì sao có sự thay đổi và những thay đổi đó đặt ra vấn đề gì đối với hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.
Phiên tọa đàm thứ nhất với chủ đề “Đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy - từ cập nhật tri thức đến kiến tạo giá trị” tập trung trao đổi các chuyên đề về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Công đoàn Việt Nam và Hội Nông dân Việt Nam với tham luận của TS. Nguyễn Khắc Toàn - Viện trưởng viện Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và nghiên cứu khoa học, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; TS. Nguyễn Thị Tuyết Loan - Thành ủy viên, Hiệu trưởng Trường Chính trị thành phố Cần Thơ; ThS. Phan Thị Nga - Phó Hiệu trưởng Trường Chính trị tỉnh Gia Lai.
Các ý kiến nhấn mạnh việc lựa chọn đúng những vấn đề mới, vấn đề trọng tâm thay vì đưa quá nhiều thông tin vào bài giảng. Với chuyên đề Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các ý kiến cho rằng, yêu cầu đặt ra không chỉ là giúp học viên biết vị trí, chức năng của Mặt trận, mà phải hiểu sâu cơ chế phối hợp giữa Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội với các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị và biết vận dụng cơ chế đó vào thực tiễn công tác. Tinh thần này cũng được thể hiện trong trao đổi về Công đoàn và Hội Nông dân Việt Nam, trong đó: giảng dạy về Công đoàn cần giúp học viên nhận diện sự chuyển động trong tư duy đổi mới, tư duy hành động, tư duy phục vụ, làm rõ vai trò đại diện của Công đoàn trong quan hệ lao động và sự đồng hành trong nâng cao năng suất lao động. Đối với Hội Nông dân, bài giảng cần đặt tổ chức Hội trong những vấn đề lớn của phát triển nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh, chuyển đổi số, OCOP, kinh tế xanh... Qua đó, giảng viên lựa chọn những vấn đề điển hình để dẫn dắt học viên tiếp cận đồng thời cả lý luận và thực tiễn.
Lấy thực tiễn làm điểm xuất phát, năng lực vận dụng làm đích đến
Đại biểu chụp ảnh chung tại Tọa đàm
Phiên tọa đàm thứ hai với chủ đề “Gắn giảng dạy với thực tiễn - phát triển năng lực vận dụng của học viên” tiếp tục cụ thể hóa yêu cầu đổi mới qua các chuyên đề về Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Đoàn Thanh niên và Hội Cựu chiến binh.
Thông qua trao đổi với những cán bộ đang trực tiếp hoạt động thực tiễn: Đồng chí Nguyễn Thị Kim Quý - Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ thành phố Hà Nội, TS. Trần Thị Phi Hằng - Trưởng Bộ môn Lý luận và Công tác thanh niên, Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam, TS. Vũ Ngọc Hoàng - Phó Hiệu trưởng Trường Chính trị tỉnh Ninh Bình, Tọa đàm gợi mở một cách tiếp cận quan trọng: bài giảng không nhất thiết bắt đầu từ việc trình bày lý thuyết rồi mới tìm dẫn chứng minh họa, mà có thể bắt đầu từ một vấn đề của thực tiễn để trở lại giải quyết chính thực tiễn ấy. Đây là bước chuyển quan trọng từ truyền đạt nội dung thuần túy sang đồng kiến tạo tri thức, đồng thời góp phần củng cố và phát triển kỹ năng của học viên. Theo đó, tình huống thực tiễn được xác định là một phương tiện quan trọng của đổi mới phương pháp.
Cùng với đó, Tọa đàm dành nhiều thời gian trao đổi về mô hình Giảng viên - học viên đồng kiến tạo tri thức, giá trị mới đang được triển khai tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và các trường chính trị trong cả nước. Thực tiễn cho thấy cốt lõi của việc triển khai mô hình đồng giảng là các giảng viên phải cùng xác định mục tiêu, cùng thiết kế câu hỏi và hoạt động học tập, phối hợp trong quá trình tổ chức lớp học và cùng chịu trách nhiệm về kết quả của bài học. Giảng viên không chỉ là chủ thể cung cấp câu trả lời, mà trở thành người thiết kế, tổ chức, định hướng và điều phối quá trình nhận thức. Học viên được khuyến khích đưa kinh nghiệm thực tiễn của mình vào lớp học, trao đổi, phản biện lẫn nhau trước khi giảng viên phân tích và chuẩn hóa kiến thức. Chính quá trình tương tác đó làm cho tri thức lý luận được soi chiếu bằng thực tiễn, đồng thời kinh nghiệm thực tiễn được khái quát, nâng lên bằng lý luận.
Đổi mới để lý luận thực sự trở thành năng lực hành động
Các ý kiến trao đổi của các chuyên gia tại Tọa đàm cho thấy đổi mới phương pháp giảng dạy lý luận chính trị không đồng nghĩa với việc đưa thật nhiều kỹ thuật hoặc hoạt động mới vào lớp học. Điều quan trọng là lựa chọn đúng nội dung, đúng vấn đề, đúng hoạt động và đúng thời điểm, gắn chặt với mục tiêu phát triển năng lực của người học. Đổi mới chỉ có ý nghĩa khi sau mỗi chuyên đề, học viên không chỉ nhớ thêm kiến thức mà còn hiểu sâu hơn vấn đề và biết vận dụng kiến thức đó để phân tích, xử lý những tình huống nảy sinh trong thực tiễn lãnh đạo, quản lý và công tác ở cơ sở. Đó cũng chính là giá trị cốt lõi của tinh thần đồng kiến tạo tri thức, giá trị mới. Lớp học lý luận chính trị trở thành không gian kết nối giữa lý luận và thực tiễn, giữa tri thức của giảng viên với kinh nghiệm phong phú của học viên, giữa giáo trình với những vấn đề đang vận động trong đời sống chính trị - xã hội.
Phát biểu tổng kết Tọa đàm, TS Nguyễn Thị Thanh Nhàn nhấn mạnh đổi mới phương pháp giảng dạy không chỉ là đổi mới cách truyền đạt, mà phải tạo dựng môi trường để giảng viên và học viên cùng trao đổi, phản biện, chia sẻ kinh nghiệm và kiến tạo tri thức. Những gợi mở từ Tọa đàm là cơ sở thiết thực để đội ngũ giảng viên các trường chính trị tiếp tục nghiên cứu, thiết kế và tổ chức hiệu quả các chuyên đề của học phần Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, qua đó góp phần nâng cao chất lượng đào tạo Trung cấp lý luận chính trị trong giai đoạn mới./.