Nghị định áp dụng đối với cơ sở giáo dục đại học, các đơn vị thuộc và trực thuộc cơ sở giáo dục đại học, giảng viên, nghiên cứu viên, người học và tổ chức, cá nhân liên quan tham gia hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học.
Một số quy định trọng tâm, nổi bật trong Nghị định:
1. Quy định về nhóm nghiên cứu tiềm năng và nhóm nghiên cứu mạnh
Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định cụ thể về nhóm nghiên cứu tiềm năng và nhóm nghiên cứu mạnh.
Nhóm nghiên cứu tiềm năng có ít nhất 3 thành viên, trong đó trưởng nhóm là giảng viên cơ hữu của cơ sở giáo dục đại học và ít nhất 2 thành viên chủ chốt.
Nhóm nghiên cứu mạnh có ít nhất 5 thành viên, trong đó trưởng nhóm là giảng viên cơ hữu của cơ sở giáo dục đại học và ít nhất 4 thành viên chủ chốt.
Nghị định quy định về nguyên tắc xây dựng nhóm; trách nhiệm của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cơ sở giáo dục đại học trong công nhận, công nhận lại và không công nhận lại nhóm nghiên cứu, trưởng nhóm, thành viên chủ chốt của nhóm (Điều 6).
2. Quy định về chính sách ưu đãi cho nhóm nghiên cứu tiềm năng, nhóm nghiên cứu mạnh trong cơ sở giáo dục đại học
Nghị định quy định chi tiết chính sách ưu đãi cho nhóm nghiên cứu tiềm năng, nhóm nghiên cứu mạnh trong cơ sở giáo dục đại học.
Trong đó, nhóm nghiên cứu tiềm năng trong cơ sở giáo dục đại học được cơ quan quản lý có thẩm quyền ưu tiên xem xét đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhiệm vụ hợp tác quốc tế và hợp tác với doanh nghiệp trên cơ sở kết quả và hiệu quả hoạt động của nhóm; được ưu tiên hỗ trợ ươm tạo, nâng cao năng lực nghiên cứu nhằm phát triển lên nhóm nghiên cứu mạnh.
Trưởng nhóm nghiên cứu tiềm năng được giảm đến 50%, thành viên chủ chốt nhóm nghiên cứu tiềm năng được giảm đến 20% định mức giờ chuẩn giảng dạy hằng năm và được khấu trừ tương ứng vào định mức giảng dạy khi xét tiêu chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư; được cơ sở giáo dục đại học ưu tiên bố trí không gian làm việc, điều kiện nghiên cứu và hỗ trợ kinh phí khởi động trong phạm vi nguồn lực và quyền tự chủ của cơ sở giáo dục đại học.
Đồng thời, nhóm nghiên cứu mạnh được hưởng các ưu đãi từ Nhà nước, bao gồm được đặt hàng, giao nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đối với các lĩnh vực nghiên cứu cơ bản, công nghệ cao, công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và các lĩnh vực ưu tiên phát triển của Nhà nước (Điều 7).
3. Quy định về cơ chế thúc đẩy hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo
Nghị định cũng làm rõ quyền và trách nhiệm của giảng viên, đặc biệt là giáo sư, phó giáo sư và giảng viên trẻ có trình độ tiến sĩ.
Giảng viên được bảo đảm điều kiện nghiên cứu, tiếp cận nguồn tài trợ, giảm định mức giảng dạy và hưởng lợi ích tương xứng với kết quả nghiên cứu. Đáng chú ý, giáo sư có thể được giảm tới 60% giờ giảng, phó giáo sư giảm tới 40%, thậm chí được tạm dừng giảng dạy tối đa 1 năm để phục vụ nghiên cứu và hợp tác quốc tế. Ngoài ra, giảng viên là giáo sư, phó giáo sư được ưu tiên đặt hàng, giao chủ trì nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đối với nhóm công nghệ chiến lược và những lĩnh vực mà Nhà nước ưu tiên.
Với người học, Nghị định mở rộng cơ hội tham gia nghiên cứu, sử dụng phòng thí nghiệm, hưởng quyền sở hữu trí tuệ và có thể được miễn, giảm học phí hoặc cấp học bổng khi đạt thành tích nghiên cứu xuất sắc. Nghiên cứu sinh được ưu tiên tham gia nhiệm vụ khoa học và có cơ chế hỗ trợ tài chính, việc làm phù hợp. (Điều 9).
4. Quy định hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học
Theo đó, cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm xây dựng và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo nhằm thúc đẩy thương mại hóa tri thức, hình thành và phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, bảo đảm sự liên thông giữa hoạt động nghiên cứu, đào tạo và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học. Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bao gồm: Trung tâm đổi mới sáng tạo, vườn ươm công nghệ; Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; Tổ chức trung gian của thị trường khoa học và công nghệ; Doanh nghiệp quản lý tài sản trí tuệ và vốn đầu tư vào doanh nghiệp khoa học và công nghệ; Quỹ phát triển khoa học và công nghệ; Nhóm nghiên cứu tiềm năng, nhóm nghiên cứu mạnh trong cơ sở giáo dục đại học; Không gian sáng tạo và khu làm việc chung để giảng viên và người học thực hiện nghiên cứu, thử nghiệm, ươm tạo ý tưởng, tư vấn và kết nối với doanh nghiệp và nhà đầu tư; Mạng lưới cựu sinh viên, chuyên gia và doanh nghiệp đối tác (Điều 11).
5. Quy định liêm chính khoa học, đạo đức nghề nghiệp trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học
Nghị định yêu cầu giảng viên, nghiên cứu viên, người học có trách nhiệm tuân thủ các quy định pháp luật về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp tại Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo 2025, Nghị định số 62/2025/NĐ-CP và quy định do cơ sở giáo dục đại học ban hành.
Cơ sở giáo dục đại học ban hành quy định nội bộ và tổ chức thực hiện các biện pháp bảo đảm liêm chính khoa học và đạo đức nghiên cứu; lồng ghép nội dung liêm chính khoa học trong đào tạo, bồi dưỡng; tư vấn, hỗ trợ người học, giảng viên và nhà khoa học; cập nhật thông tin vi phạm và xử lý vi phạm theo quy định tại Nghị định số 262/2025/NĐ-СР.
Cơ quan quản lý nhà nước về khoa học công nghệ theo thẩm quyền tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực về liêm chính khoa học, đạo đức nghề nghiệp cho giảng viên, người học, nhà khoa học và cán bộ quản lý; hỗ trợ trao đổi chuyên gia với các tổ chức quốc tế về liêm chính khoa học. (Điều 15).
6. Quy định về ngân sách và huy động nguồn lực cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Ngân sách nhà nước dành cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong các cơ sở giáo dục đại học công lập được bảo đảm theo kế hoạch trung hạn và hằng năm.
Đáng chú ý, các cơ sở giáo dục đại học phải trích tối thiểu 8% nguồn thu học phí (đối với đại học) và 5% (đối với cơ sở khác) cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Các trường cũng được thành lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ và tham gia nhiệm vụ khoa học theo cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ hoặc tài trợ, bảo đảm công khai, minh bạch.
Theo Nghị định mới, các nhóm nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, quỹ phát triển đã được thành lập theo Nghị định 109/2022/NĐ-CP tiếp tục được công nhận (Điều 19 và 20).
Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành.
Xem chi tiết Nghị định tại: https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2026/4/125-ndcp.signed.pdf