TS Tống Đức Thảo chủ trì Toạ đàm
Tham dự Toạ đàm có toàn thể cán bộ lãnh đạo, viên chức Viện Thông tin khoa học; đại diện lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài Học viện.
Phát biểu đề dẫn Toạ đàm, TS Tống Đức Thảo, Phó Viện trưởng Viện Thông tin khoa học khẳng định, trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư và quá trình chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, công nghệ số đang làm thay đổi sâu sắc phương thức quản trị quốc gia, tổ chức đời sống xã hội cũng như mối quan hệ tương tác giữa Nhà nước với người dân. Dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, nền tảng số và không gian mạng không chỉ tạo ra những động lực phát triển mới, mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức thực hành dân chủ trong điều kiện phát triển mới của đất nước.
Đối với Việt Nam, chuyển đổi số quốc gia đang được thúc đẩy mạnh mẽ trên cả ba trụ cột: chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Quá trình này mở ra nhiều cơ hội để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị nhà nước, đồng thời tạo điều kiện để người dân tham gia sâu rộng hơn vào quá trình xây dựng, giám sát và phản biện chính sách công. Trong bối cảnh đó, “dân chủ số” đang nổi lên như một vấn đề vừa có ý nghĩa lý luận, vừa mang tính thực tiễn cấp thiết, đòi hỏi sự nghiên cứu, nhận diện đầy đủ và tiếp cận phù hợp với điều kiện chính trị, kinh tế, xã hội của Việt Nam.
Đại biểu tham dự Toạ đàm
Đại biểu tham dự Toạ đàm
Với ý nghĩa đó, TS Tống Đức Thảo đề nghị các đại biểu tham dự tập trung làm rõ cơ sở lý luận, nội hàm và đặc trưng của dân chủ số trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia; quan điểm của Đảng về phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa và những hàm ý đối với dân chủ số trong Văn kiện Đại hội XIV; quan hệ giữa dân chủ số với chính phủ số, chính quyền số và quản trị quốc gia hiện đại; vai trò của nền tảng số, dữ liệu số và hệ thống thông tin hai chiều trong phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; những vấn đề đặt ra về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và kiểm soát thông tin trong môi trường số; kinh nghiệm quốc tế về dân chủ số và khả năng vận dụng phù hợp với điều kiện Việt Nam; các giải pháp thúc đẩy phát triển dân chủ số gắn với xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Tham luận tại Toạ đàm, các đại biểu tham dự cho biết, mặc dù khái niệm “dân chủ số” chưa được đề cập như một nội dung độc lập trong các Văn kiện của Đảng, song nhiều chủ trương, định hướng lớn, đặc biệt trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, đã hàm chứa những nội dung có liên quan trực tiếp đến việc phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trong môi trường số. Đại hội XIV tiếp tục khẳng định quan điểm nhất quán về xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, trong đó nhấn mạnh việc tôn trọng, bảo đảm, bảo vệ quyền làm chủ của Nhân dân; đề cao vai trò chủ thể, vị trí trung tâm của Nhân dân trong toàn bộ quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đồng thời, Văn kiện cũng đề cập yêu cầu “thiết lập và vận hành hiệu quả hệ thống thông tin hai chiều giữa Nhà nước và người dân, thông qua các nền tảng số, các công cụ lấy ý kiến Nhân dân”, thực hiện phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản trị, điều hành và phát triển con người Việt Nam thời đại số.
Đại biểu tham luận tại Toạ đàm
Theo các tham luận, trong kỷ nguyên chuyển đổi số, sự vận hành của nền dân chủ không chỉ giới hạn ở các phương thức truyền thống mà đã mở rộng sang không gian số thông qua các cơ chế tương tác mới; trong đó, hệ sinh thái và công nghệ số tạo điều kiện để tăng cường khả năng tiếp cận thông tin, mở rộng các kênh tương tác giữa Nhà nước với người dân, thúc đẩy việc lấy ý kiến xã hội trong xây dựng chính sách, cũng như nâng cao hiệu quả giám sát và phản hồi từ thực tiễn. Dân chủ số không phải là sự thay thế nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, mà là một phương thức hỗ trợ, mở rộng và nâng cao hiệu quả thực hiện quyền làm chủ của Nhân dân trong điều kiện mới.
Tuy nhiên, theo các tham luận, việc thực hành dân chủ số đang đặt ra những thách thức mang tính hệ thống, bao gồm: khung thể chế và chính sách; mức độ tham gia và khả năng tiếp cận nền tảng số của người dân giữa các khu vực, nhóm xã hội; yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân; khả năng tiếp nhận, phản hồi và chuyển hoá ý kiến của người dân thành chính sách công; năng lực số của đội ngũ cán bộ, công chức và của người dân…
Trên cơ sở đó, Toạ đàm khẳng định, dân chủ số là một vấn đề mới, có tính liên ngành, liên lĩnh vực và đang tiếp tục được định hình cả về lý luận lẫn thực tiễn. Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, nghiên cứu một cách nghiêm túc, khoa học và phù hợp về dân chủ số có ý nghĩa quan trọng nhằm góp phần hoàn thiện thể chế, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, tăng cường hiệu quả quản trị quốc gia và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.